Sérstakur bankaskattur er hækkaður núna samkvæmt fjárlagafrumvarpinu um sex milljarða króna. Þetta er sjálfsögð og eðlileg tillaga í ljósi ofboðslegs hagnaðar banka og fjármálafyrirtækja hin síðari ár. En þessi skattur gerir ekki sitt gagn ef bankarnir ná að velta honum umsvifalaust út í verðlagið þannig að fólk og fyrirtæki þurfi að borga brúsann. Það var því eðlilegt að forseti ASÍ, Finnbogi Hermannsson, gerði kröfu um að þess yrði gætt að hækkun bankaskatts yrði ekki velt út í verðlagið. Þetta er eðlileg krafa og stjórnvöldum ber að tryggja með eftirliti að hækkunin lendi á fjármálafyrirtækjunum og verði ekki fleytt yfir á viðskiptavini bankanna. Eftir því var tekið að Samtök atvinnulífsins hafa ekki gert neina kröfu um hið sama og forseti ASÍ en stór hluti vaxta og vaxtahækkana lenda á atvinnufyrirtækjum. Hvers vegna skyldi SA sitja þegjandi hjá?
Orðið á götunni er að það sé tímabært að stjórnvöld gefi eftirlitsstofnunum fyrirmæli um að fylgjast vel með því hvernig fyrirtæki velta hækkunum út í verðlagið þannig að þær lendi á almenningi og öðrum fyrirtækjum. Á tímum þegar verðbólguþrýstingur kemur frá útlöndum vegna hækkunar olíuverðs, þá er síst af öllu hægt að una við að einnig þurfi að glíma við innlendar verðhækkanir þegar fyrirtæki sem telja sig geta það hækki allt jafnóðum. Þetta á vitanlega við um bankaskattinn sem bankarnir hafa velt út í verðlagið blygðunarlaust, rétt eins og olíufélögin eru æði oft grunuð um græsku þegar verðbreytingar verða á olíumörkuðum heimsins. Sama má segja um þá sem selja almenningi matvörur og aðrar heimilisvörur hvort heldur er í heildsölu eða smásölu. Þá hafa íslenskar landbúnaðarvörur hækkað meira en flest annað án þess að bændastéttin sé látin svara fyrir það. Nú er sá tími liðinn að þessir aðilar geti vikið sér undan í baráttunni við verðbólgu á Íslandi.
Nú þurfa stjórnvöld að setja eftirlitsstofnunum fyrir afgerandi verkefni í baráttunni við verðbólgu. Fjármálaeftirlitið og Samkeppniseftirlitið þurfa að rannsaka stöðugt hvort bankar og fjármálafyrirtæki velti t.d. bankaskatti út í verðlagið enda ætti að banna það formlega og fortakslaust. Verðlagseftirlit Samkeppniseftirlitsins ætti að fá enn skýrari fyrirmæli um að setja í forgang hjá sér verðlagseftirlit með mikilvægum varningi sem mestu ræður um verðlagsþróun í landinu. Fylgjast þarf með þeim sem selja eldsneyti, matvörur og aðrar nauðsynjavörur heimila og sérstaklega þarf að fylgjast með verðbreytingum íslenskra landbúnaðarvara og einkum og sér í lagi starfsemi afurðastöðva í landbúnaði sem virðast æði oft spila frítt enda búið að afnema samkeppni milli þeirra að mestu. Ef Samkeppniseftirlitið fylgist ekki með einokunartilburðum, hvert er þá meginhlutverk þess?
Í fréttum RÚV þegar rætt var við forseta ASÍ var einnig talað við Bjarna Benediktsson talsmann Samtaka atvinnulífsins og Sjálfstæðisflokksins. Hann virtist ekki hafa neinar áhyggjur af því að verðhækkunum eins og hækkun bankaskatts yrði velt yfir á viðskiptavini, fólk og fyrirtæki. Bjarni sagðist hafa áhyggjur af hækkun skatta. Fréttamaðurinn hefði þá mátt spyrja hann hvort hann hafi ekki haft slíkar áhyggjur í stöðu forsætisráðherra árið 2017 þegar hann tilkynnti fyrirvaralaust á aðalfundi Samtaka atvinnulífsins um vorið að ríkisstjórn hans myndi nú hækka virðisaukaskatt ferðaþjónustunnar úr 11 prósentum í 24 prósent. Þetta var á mjög viðkvæmum uppbyggingartíma í ferðaþjónustu á Íslandi sem tók mikinn kipp eftir gosið í Eyjafjallajökli árið 2010. Ferðaþjónustan mótmælti þá þessum áformum Bjarna Benediktssonar harðlega. Ríkisstjórn hans féll í september 2017 þannig að honum tókst ekki að hrinda þessu í framkvæmd. Síðan eru liðin níu heil ár sem ferðaþjónustan hefur notað vel til að styrkja sig í sessi.
Orðið á götunni er að sá talsmaður atvinnulífsins sem hrópar allra helst úlfur, úlfur, sé framkvæmdastjóri Samtaka ferðaþjónustunnar, Jóhannes Skúlason, fyrrum aðstoðarmaður formanns Miðflokksins. Hann opnar aldrei svo munninn í fjölmiðlum að hann ráðist ekki á allt sem kemur frá núverandi ríkisstjórn. Algerlega allt. Óhætt er að halda því fram að Jóhannes sé farinn að skaða þessa mikilvægu atvinnugrein sem á mestan þátt í því að endurreisa Ísland eftir bankahrunið 2008 með auknum ferðamannastraumi, fjárfestingum og eflingu á atvinnumarkaði. Þetta gerðist að mestu áður en Jóhannes kom þar til starfa.
Jóhannes Skúlason hélt því fram í viðtali við RÚV að gjaldtaka á ferðamannastöðum í eigu ríkisins myndi falla beint á ferðaþjónustufyrirtækin en ætlunin er að innheimta hóflegt gjald af erlendum ferðamönnum sem heimsækja þessa staði. Einungis erlendum. Þetta er vitanlega ómerkileg blekking. Einnig lét hann í veðri vaka að hækkun virðisaukaskatts á baðlón ætti eftir að draga stórlega úr heimsóknum erlendra ferðamanna. Annaðhvort er Jóhannes hættur að fylgjast með eða þá segir hann vísvitandi ósatt í þágu þess að tala illa um allar ákvarðanir ríkisstjórnarinnar, í anda Miðflokksins.
Orðið á götunni er að erlendir ferðamenn séu almennt svo heillaðir af íslenskum baðlónum að þeir kippi sér ekki upp við það hvort aðgangseyririnn sé eitt þúsund krónum hærri eða lægri. Að sjálfsögðu mun hækkaður virðisaukaskattur verða innheimtur af þessari þjónustu eins og eðlilegt er. Áhrifa af þessari breytingu mun ekki gæta, hvernig sem Jóhannes Skúlason reynir að mála skrattann á vegg sinn.
