Fastir pennar

Einn áhugaverðasti angi Evrópusambandsumræðunnar eru raddir framliðinna. Þeir Guðjón Friðriksson og Hannes Hólmsteinn Gissurarson tókust á um það hér á DV á dögunum hvað Jóni Sigurðssyni forseta hefði þótt um aðild Íslands að Evrópusambandinu.

Kolbrun Bergthorsdottir Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrverandi forseti lýðveldisins, er maður sem hefur alltaf þurft sitt pláss. Hann hefur yfirleitt átt auðvelt með að finna sér það á besta stað, kemur sér vel fyrir í stúkunni og er skyndilega orðinn aðalmaðurinn.

Það heyrast skerandi viðvörunarbjöllur þegar ellilífeyrisþegarnir Hannes Hólmsteinn Gissurarson og Ólafur Ragnar Grímsson hafa fallist í pólitíska faðma, eftir hatramman fjandskap fullorðinsáranna, en svo er líka leitun er að mönnum sem hafa haft jafn lengi rangt fyrir sér í pólitík, Hannes í frjáls…

Í ellinni leita á mann dapurlegar minningar svo sem um knattspyrnuferilinn hjá Fram sem lauk í ruslflokki félagsins áður en hann byrjaði. Ég reyndi líka fyrir mér í dansskóla hjá Hermanni Ragnars og frú í Skátaheimilinu. En mér tókst engan veginn að finna takt í tónlistinni.

Sumarfríið er tími smáframkvæmda á heimilinu, þar sem farið er í gegnum skápa og hillur sem geyma gersemar á borð við ómissandi leggings frá 2016 og ungbarnaföt sem börnin mín vilja kannski fá fyrir sín börn einhvern daginn.

„Og sérstaklega væri mér það kærkomið, ef þú vildir lina svolítið á ofsóknum þínum gegn draugunum, því að þeir munu vissulega verða vorir einu hjálpendur, þegar vér leggjum bátum vorum upp að bryggjum eilífðarlandsins.“ Þannig skrifaði Þórbergur Þórðarson í bréfi til Halldórs Laxness árið 1952.

„Við munum glata fullveldinu. Við munum missa auðlindirnar. Samningurinn mun færa okkur atvinnuleysi, fátækt og ósjálfstæði.“ Þetta eru ekki fullyrðingar sem féllu árið 2026 vegna þjóðaratkvæðagreiðslunnar í ágúst. Nei.

Stutt frétt með tölfræði vakti athygli mína á dögunum. Greint var frá því að alls hefðu 3.332 lokið stúdentsprófi skólaárið 2024–2025, þar af 700 af náttúrufræðibraut, 288 af viðskipta- og hagfræðibrautum og 86 af málabrautum (sem eru nánast horfnar úr framhaldsskólum).

Ekki hefur verið auðvelt að fylgjast með ferðum Nei-hreyfingarinnar í landinu því hún hleypur á miklum hraða í allar áttir. Skyndilega skipti hún sér í deildir og þannig varð til eitthvað sem nefnist Áfram Ísland, samtök sem berjast gegn aðild Íslands að Evrópusambandinu.

Einhver athyglisverðasta pólitíkin sem rekin er á Íslandi nú um stundir er afstaða helstu samtaka atvinnulífsins til atkvæðagreiðslunnar í ágúst. Forkólfar flestra helstu og mikilvægustu fyrirtækja landsins, sem reiða sig jöfnum höndum á útflutning og greiðan veg að vel borgandi sölusvæðum, virðast …

Fátt er erfiðara fullorðnum karlmönnum en að vera fyrrum stjarna í fótbolta. Þegar ferlinum lýkur eru oft góð ráð dýr. Farsæll fótboltaferill er ekki ávísun á trygga og vellaunaða vinnu í samkeppnissamfélagi nútímans. Margir vanræktu skólanám og standa uppi vegalausir á erfiðum vinnumarkaði.

„Svíþjóð?“ Hér var maður sem elskaði vinnuna sína. Leigubílstjórinn hljómaði eins og hann hefði unnið í lottóinu. „Nei,“ sagði ég og fann kunnuglega spennu rísa. Var þetta þjóðarstolt eða partur af hlutlausri samræðulist? Síðan fylgdi undrunarópið og hrifningin. Ísland, en stórkostlegt.

„Og ekki má gleyma því, að fiskveiðarnar verða ekki reknar eða áhersla lögð á þær nema að því leyti, sem hinn atvinnuvegurinn fær stutt þær. Það er því óumdeilanlega svo, að því meiri arður, sem er af landbúnaðinum, því meira getur hann látið í té til framfærslu heildarinnar.

Eitthvað virðist titringur vera farinn að aukast fyrir komandi þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna við Evrópusambandið. Áberandi hefur verið hve áköfum nei-sinnum, sem fullyrða að ekki sé um neitt að semja, hægt sé að finna aðildarskilmálana í stöðluðu formi á netinu, svipað og vörulýs…

Umræðan um ESB beinist mikið að sjávarútvegi og landbúnaði, enda skipta þessar atvinnugreinar miklu máli fyrir efnahagslíf landsins og hinar dreifðu byggðir. Minna hefur þó farið fyrir umræðu um aðra þætti sem íbúar landsbyggðarinnar láta sig ekki síður varða.

Í sumar hef ég farið í tvær hringferðir um landið sem ökuleiðsögumaður með farþega frá Þýskalandi. Það er mikil reynsla fyrir fararstjóra að upplifa landið með augum ferðafólksins. Fyrst er byrjað á Gullna hringnum og síðan tekur hringvegurinn við. Hrifning þeirra af landinu okkar er mikil.