Ríkisstjórnin tók við gríðarlegri innviðaskuld eftir síðustu ríkisstjórn og hefur sett aukið fjármagn í vegaframkvæmdir og viðhald. Hún hefur hlotið gagnrýni fyrir kílómetragjaldið, sem síðasta ríkisstjórn guggnaði á að setja á, og hækkun þess en Daði Már Kristófersson, fjármála- og efnahagsráðherra, segist hafa skilning á því að stjórnmálamenn vilji ekki kannast við eigin áform þegar þeir eru ekki lengur við völd. Innviðafélagið gefur færi á að fara í stærri framkvæmdir sem oft þurfa að víkja fyrir öðru, auk þess sem það býður upp á innkomu einkafjárfesta í innviðauppbyggingu. Daði Már er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Eyjunnar.
Hér má hlusta á brot úr þættinum:
Eitt af því sem að náttúrlega er einna mest tekist á um er kílómetragjaldið. Þetta er mál sem hefur verið nokkuð víðtæk samstaða um. Síðasta ríkisstjórn ætlaði að gera þetta.
„Já, það er eðli stjórnmálanna að kannast ekki við erfiðar ákvarðanir sem þú hafðir ætlað þér að ráðast í þegar þú ert sjálfur ekki lengur við völd og ég skil mjög vel það. En það er alveg rétt sem þú segir, það var lagt hér upp með áætlun fyrir löngu síðan um það að styrkja tekjugrunninn undir uppbyggingu í samgöngukerfinu og fyrsta skrefið í því var þessi kerfisbreyting sem var farið í. Núna er verið að stíga raunverulega síðasta skrefið á þeirri vegferð.
Ég skil mjög vel að almenningur fagnar því auðvitað ekki þegar gjöld eru hækkuð eins og kílómetragjaldið. En á sama tíma vil ég nú samt minna á það að engin aðgerð er kannski meiri eða engum aðgerðum er meiri eftirspurn eftir heldur en úrbótum í samgöngukerfinu okkar. Og þar hefur þessi ríkisstjórn bæði aukið verulega í nú þegar með því að bara hreinlega auka framlög til samgöngumála og ég vona nú að fólk taki eftir því að það eru meiri nýframkvæmdir, miklu meira viðhald. Við erum líka búin að stofna innviðafélag sem er ætlað að takast á við verkefni sem hafa hentað íslenskum stjórnmálum alveg sérstaklega illa, sem eru langtíma uppbyggingarverkefnin. Það er svo auðvelt í endalausri baráttu við hallarekstur og eftirspurn eftir aukinni þjónustu að fresta framkvæmdum og það er því miður eitthvað sem við höfum núna gert of lengi. Þessu þurfum við að snúa við vegna þess að þetta eru öflugustu byggðaaðgerðir sem við getum ráðist í. Þetta eru mikilvægustu fjárfestingar til að tryggja samkeppnishæfni íslenskra fyrirtækja og bæta líf fólks um landið allt.“
Einmitt. Og þetta náttúrlega opnar miklu betur á færi til þess að vinna með einkafjárfestum eins og lífeyrissjóðum og öðrum slíkum.
„Já, við höfum sem sagt verið í svona minnihluta eða eina ríkið í okkar hluta heimsins sem er ekki með þetta fyrirkomulag að vera með einkaframkvæmdir og það er svolítið skrítið vegna þess að Íslendingar voru ákveðnir brautryðjendur þegar á sínum tíma var ráðist í byggingu Hvalfjarðarganga og það er eiginlega skrítið að þegar við vorum að undirbúa þetta innviðafélag að þá leituðum við meðal annars til Færeyinga og þeir ráku upp stór augu vegna þess að þeir leituðu á sínum tíma til okkar. En fóru síðan af stað með innviðafélag þar sem hefur verið mjög öflugt, byggt að hluta til á fyrirmynd frá Speli en hafa náð að byggja það upp í miklu stærra apparat heldur en það varð hjá okkur og ég held að það sé ástæða til að velta fyrir sér hvernig væri samgöngumálum háttað á Íslandi ef að við hefðum haldið strax áfram á þeirri vegferð. Það gerðum við ekki en við erum að hefja hana að nýju.“
Já, það voru margir sem gagnrýndu það að gjaldskylda í Hvalfjarðargöngin skyldi afnumin. Það hefði verið skynsamlegra, sögðu menn þá, að halda áfram og byrja að bora göng þar við hliðina til til þess að greiða fyrir þessum samgöngum.
„Já, já, ég skil alveg af hverju það varð ekki. Ég skil alveg að íbúum á Akranesi fannst ósanngjarnt að þeir einir Íslendinga greiddu fyrir þennan aðgang og það í sjálfu sér er alveg rétt. Hitt er annað mál, alveg eins og þú segir, hefði ekki verið ástæða til þess að halda áfram vegferðinni almennt séð. Af því við vitum að mjög margar af samgönguframkvæmdunum sem hafa ekki verið framkvæmdar, setið á hakanum núna áratugum saman, væru sennilega í dag löngu búnar að borga sig upp. Þetta eru þjóðhagslega hagkvæm verkefni, skila sér í spöruðum tíma, í lækkuðum flutningskostnaði, í betri samkeppnisstöðu og þess vegna er mjög miður hvað hefur verið mikil svona ládeyða og töf á þessu.
Þessu höfum við breytt núna. Þannig að þarna getum við sagt að séu svona tvö mikilvægustu málin í þessum málaflokki, annars vegar það að tryggja fjármögnun samgöngukerfisins til lengri tíma með að gera þessa breytingu yfir í kílómetragjaldið og núna þá að hækka það, en síðan að stofna innviðafélagið þannig að við tryggjum að við getum ekki bara ráðist í litlu verkefnin sem hægt er með árlegum tekjum heldur líka stóru verkefnin sem krefjast miklu meiri fjárfestinga. Og eins og þú bentir á áðan að þá liggur gríðarlegt tækifæri í því að fá einkaaðila inn. Það er mikill áhugi um allan heim á fjárfestingum í innviðum. Þetta eru öruggar fjárfestingar og þær eru að því leyti svo jákvæðar að ekki bara skilar fjárfestingin sér heldur skilar hún sér líka í betri ávöxtun annarra fjárfestinga.
Ef lífeyrissjóðir til dæmis eru að fjárfesta í fyrirtækjum á Íslandi, fyrirtækin upplifa lækkaðan flutningskostnað og betri samkeppnisstöðu vegna betra samgöngukerfis, ja, þá fá þeir ekki bara endurgreitt það sem að lagt er inn í samgöngumannvirkið heldur líka betri ávöxtun á aðra fjárfestingu. og ég held að þess vegna, af því þetta eru örugg verkefni, þetta er öruggt tekjuflæði en líka jákvæð verkefni að þá hafa sérstaklega lífeyrissjóðir um allan heim verið mjög áhugasamir um fjárfestingu í innviðum.“
