Eyjan

Orðið á götunni: Trump ætlar að innlima Grænland – Er svo Ísland næst?

Mynd
Trump virðist gera upp á milli starfsfólks síns. Mynd/GettyImages

Íslendingar geta ekki verið rólegir vegna þróunar mála á Grænlandi. Trump Bandaríkjaforseti fer ekki lengur dult með það að hann ætli að innlima Grænland á næsta eða þarnæsta ári. Grænland verður í okkar höndum í forsetatíð minni sagði hann við þáttastjórnandann Steve Gruber í beinni útsendingu og bætti við: „Þú ættir eiginlega að veðja á það.“

Orðið á götunni er að við Íslendingar getum ekki beðið rólegir og áhyggjulausir og fylgst með þessari framvindu án þess að gera ráðstafanir. Eins og ófriður hefur þróast í heiminum undanfarin fjögur ár eykst mikilvægi Íslands sífellt vegna staðsetningar í miðju Atlandshafi. Horft er til stöðunnar á norðurslóðum og þá staldra menn fyrst við Grænland og svo vitanlega Ísland þar á eftir.

Skýringarnar sem Trump gefur á framkomu sinni gagnvart Grænlendingum og Dönum eru þær að Bandaríkin verði að hafa yfirráð yfir Grænlandi til að geta stjórnað norðurslóðum og varist ásælni Rússa og Kínverja sem vilja styrkja stöðu sína á þessu svæði.

Á NATO-fundi í Tyrklandi fyrir nokkrum vikum sagði Trump að Grænlandi ætti að vera stjórnað af Bandaríkjunum en ekki Danmörku. Hann er ekkert að fela skoðanir sínar á þessu eða harkaleg áform. Danir hafa ráðið för á Grænlandi í áratugi en Grænlendingar leggja áherslu á að þeir eigi að stjórna sínum málum sjálfir, án íhlutunar Dana eða Bandaríkjamanna. Á slíkar yfirlýsingar hlustar Trump ekki og hann er vís með að vaða þarna yfir fyrr en síðar, þess vegna með hervaldi.

Við fengum að sjá það í upphafi þessa árs að Danir og einnig Grænlendingar nutu aðildar Danmörku að Evrópusambandinu ríkulega þegar Bandaríkjamenn neyddust til að bakka með áform sín um yfirtöku Grænlands, í bili hið minnsta, vegna órofa samstöðu ESB og allra aðildarríkja þess með Danmörku og Grænlandi og gegn áformum Bandaríkjanna. Við Íslendingar erum hins vegar ekki aðilar að ESB og get því ekki reitt okkar á þann sama stuðning og Danir fengu.

Bandaríkjamenn eru að herða á framkvæmd vaxandi heimsvaldastefnu sinnar. Það er ekki bara Trump þó að hann tali hæst og mest nú um stundir. Þótt hann hverfi af sviðinu, sem gerist vitanlega, munu aðrir taka við keflinu og halda áfram svipaðri stefnu því Bandaríkin eru að breytast hratt og verða harðari og illskeyttari gagnvart öðrum þjóðum, þar á meðal nágrönnum eins og Grænlandi, Kanada - og þess vegna Íslandi. Allt undir því yfirskini að Bandaríkin verði að stjórna öllu á norðurslóðum.

Orðið á götunni er að Íslendingar geti ekki sofið á verðinum og beðið átekta meðan Trump undirbýr yfirtöku á nágrannaríki okkar Grænlandi. Þó að Grænlendingar séu með varnarsamning við Bandaríkin eins og Ísland mun Trump ekki láta það trufla sig í að ráðast á og yfirtaka þennan bandamann. Þá er hætt við að Íslands bíði sömu örlög því Trump svífst einskis. Einnig er ljóst að við Íslendingar njótum ekki sömu verndar og Danmörk af hálfu ESB og ví gæti það eins gerst að Trump beini sjónum sínum fremur til Íslands en Grænlands þegar upp er staðið.

Í ljósi þessarar alvarlegu stöðu er enn mikilvægara fyrir Ísland að vera í nánu og nánara samstarfi við önnur Evrópuríki. Það gerum við með því að semja við Evrópusambandið, ekki bara um viðskipti og tollamál, heldur einnig um varnarsamstarf. Það er okkur lífsnauðsyn á tímum þegar Bandaríkin herða á heimsvaldastefnu sinni og kröfu um full yfirráð yfir norðurslóðum. Þá höfum við ekki í önnur hús að venda, okkur til varnar, en til nágrannaþjóðanna í Evrópu sem standa styrk og samhent innan Evrópusambandsins.

Orðið á götunni er að ekki sé eftir neinu að bíða fyrir Íslendinga og fyrsta skrefið sé rétt að stíga þann 29. ágúst með því að segja JÁ.