Klara Soffía Birgisdóttir óttast um líf dóttur sinnar, Anítu Óskar Haraldsdóttur, sem situr í fangelsi og glímir við alvarleg andleg veikindi. Aníta hafi ítrekað reynt að leita sér hjálpar en kerfið hafi brugðist henni aftur og aftur. Í stað þess að grípa hana í veikindunum hafi henni ítrekað verið vísað af geðdeild og yfir í fangelsi þar sem líðan hennar versnar. Klara segist vera við það að bugast á ástandinu og kallar eftir því að Aníta fái aðstoð við veikindum sínum frekar en að henni sé refsað fyrir einkennin. Þetta kemur fram í færslu Klöru á Facebook þar sem hún veltir fyrir sér hvort Aníta muni einhvern tímann fá þá hjálp sem hún þarf eða hvort Klara muni þurfa að að jarða barnið sitt
Kerfi sem bregst aftur og aftur
Klára lýsir því að dóttir hennar, sem er tæplega 25 ára, hafi aldrei glímt við fíkni- eða áfengisvanda. Hún var dugleg, samviskusöm, í þremur störfum og átti sitt eigið heimili. Árið 2022 lenti hún í bílslysi sem breytti öllu. Aníta veiktist líkamlega og hafi síðan glímt við mikla verki ásamt heilkenninu POTS. Síðan komu andlegu veikindin.
„En saga hennar snýst ekki bara um veikindi. Hún snýst líka um kerfi sem ég tel hafa brugðist henni aftur og aftur. Hún fékk aldrei frið.
Í mörg ár hefur lögreglan komið mikið að lífi hennar. Að mínu mati hafa þessi stöðugu afskipti og það sem hún upplifði sem endurtekið áreiti og ofsóknir af hálfu lögreglu haft mjög slæm áhrif á geðheilsu hennar. Hún fékk aldrei almennilegan frið.
Þegar manneskja er þegar líkamlega veik, með stöðuga verki og viðkvæma geðheilsu, getur margra ára stöðugt álag haft gríðarleg áhrif.
Ég er ekki að segja þetta til að afsaka allt sem gerst hefur. Ég er að segja þetta vegna þess að það verður að horfa á alla söguna. Það er ekki hægt að taka eitt atvik úr samhengi og hunsa árin á undan.“
Klara hefur áður stigið fram og gagnrýnt það sem hún kallar einelti lögreglunnar í garð dóttur sinnar, en Aníta situr nú í fangelsi einkum fyrir eignaspjöll sem hún framdi á lögreglubifreiðum sem munu vera viðbrögð hennar við framkomu í hennar garð.
Klara rekur að Aníta hafi leitað sér aðstoðar vegna andlegra veikinda sinna. Hún hafi leitað á geðdeild en þaðan hafi henni verið vísað eftir skamman tíma þrátt fyrir að vera enn veik og í sjálfsvígshættu. Stundum hafi henni jafnvel verið vísað frá án þess að fá nokkra aðstoð.
„Þetta hefur skapað vítahring: kreppa → leit að hjálp → stutt dvöl eða engin innlögn → heim aftur → versnun → sjálfsskaði → lögregla → fangelsi → enn meiri versnun. Og svo byrjar hringurinn aftur.“
Samskiptin við fangelsið ekki góð
Aníta sé ekki í neinni óreglu. Hún sé veik og í stað þess að hafa fengið aðstoðina sem hún þurfti og leitaði eftir þá hafi svar kerfisins verið það að senda hana í fangelsi.
„Og ekki eru samskiptin góð við fangelsið. Ég hringi, reyni að fá upplýsingar og nei, þeir neita að tala við mig. Þeir gengu svo langt í dag að neita að segja mér hvort hún væri á lífi, þeir segja „við ætlum ekkert að segja þér eitt eða neitt“ og skella á í hvert sinn sem ég reyni að fá upplýsingar. Og það sem mér finnst svo sárt er að sjá hana enda í fangelsi þegar hún er svona veik andlega og líkamlega.“
Aníta sé að stunda sjálfsskaða í fangelsinu og hafi lýst því við móður sína að hana langi ekki að lifa lengur.
„Hún er manneskja sem er komin að algjörum þolmörkum. Ég spyr: Hvað þarf hún að gera til að fá hjálp? Ég er orðin örmagna af því að horfa á þetta. Ég hef hringt og beðið um hjálp. Ég hef reynt að fá upplýsingar. Lögfræðingurinn hennar hefur reynt að grípa inn í. Samt virðist kerfið halda áfram að bregðast. Geðdeildin sendir hana heim. Lögreglan kemur inn í málið. Hún endar í fangelsi. Fangelsið sendir hana á geðdeild sama dag út af því að þeim leist ekki á hana. Þeir henda henni út eftir 2 daga aftur í fangelsið svo hún geti bara haldið áfram að reyna að deyja. Henni versnar. Hún skaðar sig. Hvenær ætlum við að byrja að hjálpa manneskjunni? Ég vil ekki missa dóttur mína.“
Vill ekki jarða barnið sitt
Klara segist ekki kalla eftir því að Aníta sleppi undan afleiðingum þess sem hún hefur gert. Hún er að óska eftir því að kerfið taki tillit til veikinda hennar og hjálpi henni í gegnum þau. Aníta þurfi viðeigandi geðheilbrigðisþjónustu frá kerfi sem horfir á heildarmyndina, bílslysið, líkamlegu og andlegu veikindin, langvarandi verki, POTS, álag vegna tíðra afskipta lögreglu, sjálfsskaða og sjálfsvígshættu og kerfi sem hefur ekki gripið einstakling í neyð.
„Ég vil ekki að næsta verkefni mitt sé að jarða barnið mitt.“
Aníta á líf sem bíður hennar. Hún á fasteign, bifreið, hund og fyrst og fremst fjölskyldu sem elskar hana og mun ekki gefast upp á henni.
„Ég er að berjast fyrir því að hún fái loksins tækifæri til að lifa og fái hjálp. Geðdeild á ekki að fá að velja sér sjúklinga og fangelsi eiga ekki að koma svona fram við aðstandendur.“
Klara segist áfram ætla að berjast fyrir dóttur sinni, en það sé erfitt andspænis kerfi sem neitar að veita þá hjálp sem hún þarf.
„Nú bara bið ég og vona að ég heyri í henni á morgun á lífi því er skíthrædd alla daga að mæti til mín prestur eða lögregla að tilkynna andlát, elska þig meira en allt dóttir góð.“
Eftir að Klara steig fyrst fram í nóvember á síðasta ári lýsti Íslandsdeild Amnesty International yfir þungum áhyggjum af málinu og gerði alvarlegar athugasemdir við aðgengi Anítu og annarra fanga að geðheilbrigðis- og sálfræðiþjónustu.
