Óumdeilt er að heimsmyndin er breytt hvort heldur við lítum á alþjóðleg viðskipti eða varnir gegn nútíma ógnum.
- Já 29. ágúst opnar möguleika á að Ísland geti með fullnægjandi hætti tryggt stöðu sína á báðum sviðum.
- Nei skilur landið hins vegar eftir í lausu lofti sökum þess að forysta hreyfingarinnar hefur ekkert plan fyrir Ísland.
Hlutleysi milli þriggja póla er óraunsæ draumsýn
Ástæðan fyrir því að lönd eins og Ísland og Noregur hafa getað staðið utan við tollabandalag Evrópusambandsins er sú að í áratugi hafa Bandaríkin ásamt Evrópusambandinu varið frjáls viðskipti á grundvelli alþjóðlegs regluverks.
Þessi heimsmynd er ekki til lengur. Bandaríkin ákveða nú einhliða ýmist himinháa tolla eða ofurtolla á allar þjóðir. Viðsemjendur þeirra geta valið á milli himinhárra tolla eða ofurtolla eftir því hversu fúsir þeir eru til að gefa eftir auðlindir eða færa fyrirtæki og fjárfestingar frá heimalandinu til Bandaríkjanna.
Eftir stendur að Evrópusambandið eitt hefur styrk í þessari nýju heimsmynd til að verja fríverslun í heimsviðskiptum á grundvelli regluverks, sem er óháð efnahagslegu eða hernaðarlegu afli og virðir lýðræði og sjálfsákvörðunarrétt þjóða.
Alræðisstjórnin í Kína er svo þriðja aflið. Hlutleysi milli þessara þriggja póla er óraunsæ draumsýn.
Styrkur Íslands hefur alltaf legið í alþjóðlegri samvinnu
Aðild að tollabandalagi Evrópu myndi færa Íslandi aðgang að umtalsvert fleiri fríverslunarsamningum en við höfum í dag. Hún myndi ekki aðeins tryggja fullt tollfrelsi á stærsta neytendamarkaði í heimi heldur opna að auki ný viðskiptatækifæri utan bandalagsins.
Evrópusambandsríkin hafa meiri viðskipti við lönd utan tollabandalagsins en Bandaríkin eða nokkurt annað ríki.
Aðild að tollabandalaginu myndi einnig tryggja að Ísland myndi njóta styrkleika samstöðunnar. Tollabandalagið hefur afl til að mæta óbilgjörnum kröfum, sem lönd eins og Ísland, Noregur og jafnvel Kanada hafa ekki ein og sér.
Ekkert svar og ekkert plan
Talsmenn Nei hreyfingarinnar forðast eins og heitan eldinn að ræða þessa breyttu heimsmynd. Þá sjaldan þeir eru krafðir svara kemur þetta:
Við eigum að gera tvíhliða samninga um alla þorpa grundir í heiminum og fríverslunarsamning við Bandaríkin. Skoðum haldið í þessu svari.
Fyrir helgi kom í ljós að jafnvel Kanada náði ekki ásættanlegum tvíhliða samningi við Bandaríkin. Engin tvö ríki hafa þó átt jafn þétt samstarf um varnir og viðskipti í gegnum tíðina. Sú tíð er bara á enda.
Hitt hljómar eins og klingjandi málmur og hvellandi bjalla að leggja til fríverslunarsamning við þjóð, sem er hætt að gera fríverslunarsamninga og leggur nú einhliða himinháa tolla á allar þjóðir og þvingar þær um leið til pólitískra ákvarðana á óskyldum sviðum.
Með öðrum orðum, talsmenn nei hreyfingarinnar hafa ekkert svar og ekkert plan fyrir Ísland á mestu óvissutímum í alþjóðaviðskiptum í áratugi. Hér vantar mikið upp heila hugsun og á ábyrgan málflutning.
Nýjum ógnum verður ekki svarað með tilvísun í veruleika sem var
Í varnarmálum blasir við sá veruleiki að Bandaríkin eru að draga sig smám saman út úr Evrópu. Þau ætlast nú til að Evrópuríkin axli ábyrgð á eigin vörnum.
Mesta hættan, sem Ísland eins og önnur Evrópuríki standa andspænis, felst svo í fjölþáttaógnum, sem beinast gegn innviðum ríkja og einstakra mikilvægra fyrirtækja. Þetta er algjörlega ný vá.
Varnarsamningurinn við Bandaríkin tekur ekki á þessari nýju ógn. Evrópusambandið í samvinnu við NATO hefur tekið forystu um varnarsamstarf á þessu sviði. Að mestu sömu löndin í báðum samtökum.
Eina svar talsmanna nei hreyfingarinnar við þessum gjörbreyttu aðstæðum er að varnarsamningurinn sé enn í gildi. Samningur, sem ekki tekur til nýrra ógna, og raskar ekki áformum Bandaríkjanna um að láta Evrópu bera ábyrgð á eigin vörnum.
Einnig á þessu mikilvæga sviði hafa talsmenn nei hreyfingarinnar ekkert raunhæft svar við gjörsamlega breyttum aðstæðum á mestu óvissu- og upplausnartímum, sem allar kynslóðir frá seinni heimsstyrjöld hafa lifað.
Tilvísun í veruleika sem var dugar ekki.
Valið er að styrkja gömlu gildin eða skilja Ísland eftir í lausu lofti
Í þjóðaratkvæðagreiðslu getum við ekki kosið gömlu heimsmyndina til baka.
En með því að segja já getum við styrkt þau gildi í alþjóðlegu samstarfi, sem hafa dugað Íslandi best. Og við getum lagt lið bandalagsríkjum okkar um varnir og viðskipti í Evrópu til áratuga til þess að verja og sækja fram fyrir þau gildi á þeim átakatímum, sem fram undan eru, bæði í okkar þágu og þeirra.
Að minnsta kosti getum við haldið þeim dyrum opnum.
Hinn kosturinn lokar þeim dyrum og skilur Ísland eftir í lausu lofti bæði að því er varðar varnir og viðskipti utan ramma evrópska efnahagssvæðisins.
