Eyjan

Óttar Guðmundsson skrifar: Minningargreinar

Mynd
Mynd

Egill afi minn Skallagrímsson orti frægasta erfiljóð allra tíma í Sonatorreki. Hann minnist sona sinna og álasar guðunum fyrir miskunnarleysi. Eftir heimspekilegar vangaveltur sættist hann loks við örlögin. Jónas Hallgrímsson orti falleg erfiljóð um vini sína og frændur með trúarlegu ívafi og hugleiðingum um eilífðina eins og í ljóðinu um Tómas Sæmundsson. 

Á liðinni öld voru erfikvæði algeng í Mogganum en smám saman hurfu þau af fagurfræðilegum ástæðum. Ég man enn brot úr minningarljóðum sem faðir  minn heitinn henti gaman að: 

Lífið boðar lán um síð/ lík á beð við stólinn./Mitt í vetrar myrkri og hríð,/ mætir fögur sólin. 

Í stað þessara erfiljóða komu minningargreinar. Í fyrstunni einkenndust þær af ættfræðipælingum og æviskrá hins látna. Þetta breyttist smám saman. Núna eru þær fullkomlega skipulagslausar  þar sem menn láta gamminn geysa að vild. Margir skrifa meira um sjálfa sig en hinn látna. 

Ekki var til siðs að nánir ættingjar skrifuðu minningargreinar en það er gjörbreytt. Venjulega skrifa öll börn og barnabörn um hinn látna og þakka fyrir kleinur og kakó sem þau fengu í heimsóknum sínum. Þessar greinar eru kumpánlegar þar sem líkið er ávarpað og gamlar minningar um ólsen/ólsen spilamennsku eða lautarferðir eru rifjaðar upp. Margir hafa óljósar hugmyndir um framhaldslífið og biðja að heilsa látnum ættingjum. Þeir fagna því að nú séu afi og amma sameinuð á himnum og dansi gömlu dansana við undirleik látinna harmónikuleikara. Þessar hugmyndir um framtíðarlandið verða óraunhæfar ef viðkomandi áttu fleiri en einn maka eða viðhöld sem væntanlega eru líka í þessu partíi. 

Það er keppikefli í hverri jarðarför að ná sem flestum minningargreinum í Mogganum enda ber slíkt vott um ótvíræða mannkosti hins látna. Greinarnar verða oft keimlíkar enda deila barnabörnin venjulega sömu sögunum. Vinirnir skrifa um veiðiferðir eða golfiðkun með hinum látna. Flestir gera ráð fyrir því að viðkomandi muni spila áfram golf fyrir handan. Konum er þakkað fyrir húsmóðurstörf og umfangsmikinn bakstur sem þær stunda áfram. Framhaldslífið er keimlíkt hinu jarðneska en á öðru tilverustigi. 

Sennilega fengi Jónas Hallgrímsson ekki inni í Mogganum með kvæði sitt um Tómas. Það þætti allt of langt og trúarlegt. Sonatorrek Egils þætti of óskiljanlegt fyrir lesendur blaðsins svo að því yrði umsvifalaust hafnað. Þessi bókmenntagrein er því í stöðugri framþróun. Heimspekilegar hugleiðingar um eilífðarmálin heyra sögunni til en góðar minningar um skemmtilega ferð í húsdýragarðinn með hinum látna eru komnar til að vera.