Það hefur örugglega verið nokkur léttir fyrir marga Íslendinga að fá í einn dag frí frá deilum um það hvort segja skuli já eða nei í þjóðaratkvæðagreiðslunni 29. ágúst. Almyrkvinn yfirtók skyndilega allt og þótt hann væri, vegna veðurs, ekki eins tilkomumikill og vonir stóðu til þá sameinaði hann samt þjóðina í hrifningu og jákvæðni. Svo kom næsti dagur og allt varð eins og áður.
Það er nánast óhjákvæmilegt að æsingur og læti fylgi kosningum og um leið takast menn á af hörku. Algjör óþarfi er að láta eins og við séum nú að upplifa ástand sem við höfum ekki horft upp á áður. Hreyfingar takast á, fjölskyldumeðlimir rífast um hvað skuli merkja við í kjörklefanum og hið sama gera vinir og vinnufélagar. Einhverjir sem alla jafna eru geðprúðir missa stjórn á skapi sínu og segja í hita leiksins eitthvað sem hefði betur verið ósagt en jafna sig svo, eins og fólk gerir venjulega.
Í hinu daglega lífi er fólk ótal sinnum ósammála náunganum og fjölskyldumeðlimir og vinir eru sannarlega ekki sammála um alla hluti. Það er bara eðlilegur lífsins gangur. Þegar kemur að þjóðaratkvæðagreiðslunni er sú sem þetta skrifar mikil já-manneskja en það er ekki eins og hún sé alla daga umkringd já-manneskjum. Innan um er dágóður slatti af nei-sinnum og sumir þar teljast til góðra vina og kunningja og einhverjir tilheyra fjölskyldunni. Ekki er það að valda sérstökum vandræðum.
Í síðasta þætti af Silfrinu á RÚV var rætt um Evrópumálin og fyrirhugaða þjóðaratkvæðagreiðslu. Þar sagði formaður Sjálfstæðisflokksins, Guðrún Hafsteinsdóttir af dramatískum þunga: „Þjóðin er gjörsamlega klofin í herðar niður. Það er orðið þannig að hér geta fjölskyldur varla hist.“
Þessi lýsing Guðrúnar, sem flokka má sem hræðsluáróður, passar engan veginn vel við raunveruleikann. Hér hrannast ekki upp sundraðar fjölskyldur sem eru í sárum vegna þess að ríkisstjórnin boðaði til þjóðaratkvæðagreiðslu.
Samkvæmt skoðanakönnunum skiptist þjóðin í tvær nokkuð jafnar fylkingar sem takast vissulega á en það er þó ekki svo að landið sé í ljósum logum og ný Sturlungaöld sé skollin á. Í einhverjum fjölskyldum er örugglega áberandi ágreiningur vegna ólíkra skoðana, en slíkt gerist æði oft í alls konar málum. Fólk er ekki að slíta tengslum við fjölskyldumeðlimi eða vini vegna þess. Frá því geta reyndar verið einhverjar undantekningar því sumir einstaklingar hafa einfaldlega erfiða skapgerð. Þeir þola ekki aðrar skoðanir en sínar eigin og eru fyrir vikið ekki sérlega þroskaðir einstaklingar, allavega geta þeir verið ansi erfiðir í samskiptum og fæla um leið fólk frá sér. Þessir einstaklingar geta svo sem kennt ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur um að hafa komið sér í uppnám, en auðvitað bera þeir sjálfir ábyrgð á viðbrögðum sínum.
Guðrún Hafsteinsdóttir sagði ýmislegt í Silfrinu sem var mun yfirvegaðra og skynsamlegra en furðuleg lýsing hennar á umfangsmiklum fjölskylduklofningi vegna þjóðaratkvæðagreiðslunnar. Hún sagði að Sjálfstæðisflokkurinn myndi virða já-ið yrði það niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar og gæta hagsmuna Íslands kæmi að samningagerð.
Guðrún sýndi í þessum þætti tvær ólíkar hliðar sínar. Stundum hefur hún látið út úr sér illa ígrunduð orð sem byggjast á ýkjum og afbökunum. Svo er hin hliðin þar sem hún sýnir sanngirni og skynsemi og talar eins og leiðtogi – sem fer henni svo miklu betur.
Í hinum margumrædda þætti var formaður Miðflokksins, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson. Hann óð þar uppi með frammíköllum sem var alveg í takt við karlafrekjuna sem er orðin áberandi vörumerki Miðflokksins. Það skiptir máli hvernig stjórnmálamenn haga málflutningi sínum. Inga Sæland átti stórleik í þessum sama þætti þegar hún las yfir Sigmundi Davíð og benti honum á að það hvernig öfgafyllstu nei-sinnar tala hefur orðið til þess að fæla fólk frá málstað þeirra.
Nefna má mörg dæmi um þetta. Til dæmis var það Ólafi Ragnari Grímssyni og Sigmundi Davíð ekki til sóma þegar þeir tóku upp á því að gefa sterklega í skyn að ríkisstjórnin myndi ekki láta þjóðina kjósa um mögulegan aðildarsamning við Evrópusambandið. Þeir félagar, eins og ýmsir aðrir nei-sinnar, ættu að sýna þjóðinni þá lágmarkskurteisi að bjóða henni upp á rök en ekki reka ömurlegan hræðsluáróður.
