Áhrif smáríkja eru stórlega vanmetinn í ESB. Vextir hafa snarlækkað í öllum ríkjum sem gengið hafa í ESB og tekið upp evru og hið sama myndi gerast hér. Þegar verðsamanburður er gerður er fráleitt að miða við hlutfallslegt verð miðað við tekjur. Það verður að horfa á sjálft verðið, annað þjónar bara einhverjum sérhagsmunum. Ef hlutfallslegt verð ætti við væri t.d. miklu ódýrara vöruverð á Seltjarnarnesi en í Reykjavík vegna þess að meðaltekjur á Nesinu eru hærri en í borginni. Gauti B. Eggertsson, hagfræði prófessor við Brown University, er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Eyjunnar.
„Mitt rannsóknarsvið í 30 ár hefur verið áhættustýring hvað aðallega hefur verið er varðar hérna peningastjórn en í þessu máli sýnist mér það eiginlega bara augljóst bæði út frá varnarhagsmunum og viðskiptahagsmunum að eðlileg áhættustýring sé sú að vera í liði með 450 og líka út af því að forsendur ESB eru svo allt aðrar en Bandaríkjanna að þegar kemur að samstarfi. Forsendur ESB er, þetta er ekki sambandsríki, þetta er samstarf 27 fullvalda þjóða og þess vegna er svo skrítið að í öllum þessum ráðum þá fá svona örríki eins og Ísland jafnmarga fulltrúa og Þýskaland.
Ólafur Ragnar talaði voða mikið um þennan 0,1% stól sem við hefðum í ráðherraráðinu. Hann gleymdi að nefna að það var bara ein hliðin á peningnum. Hin hliðin var að það þarf meirihluta þjóðríkja líka til þess að ná tillögum í gegn og þar erum við með jafnmörg atkvæði og Þýskaland eða Frakkland og í öðrum ráðum eins og framkvæmdastjórninni þá fáum við einn fulltrúa eins og allir hinir. Það orðaði það þannig við mig, ein írsk stjórnmálakona sem ég komst í kynni við, að innganga þeirra í ESB hafi verið loksins að þeir gætu nýtt sér fullveldi sitt. Vegna þess að þá var Írland orðið þjóð meðal þjóða en ekki bara undir hælnum á Bretlandi. Þannig að þau áhrif sem við gætum haft þar eða fáum bara átómatískt eru held ég fullkomlega vanmetin.
Það þarf ekki að gera annað en að tala við fólk frá Möltu eða þessum litlu ríkjum. Það eru eru engin ríki jafn hamingjusöm ef þú skoðar skoðanakannanir en lítil ríki innan Evrópusambandsins vegna þess að þau fá svo miklu í rauninni meira út úr samstarfinu vegna þess að þau fá völd umfram vægi, í rauninni þess vægi sem að ef það er einn maður, eitt atkvæði.“
Já, svo náttúrlega, þó að það sé bara ein hlið á teningnum þá eru gríðarlegir fjárhagslegir hagsmunir í því fyrir Ísland, fyrir íslenskan almenning, að fara inn í gjaldmiðilssamstarf.
„Ég hef verið að tala um þessa, svona kannski stóru abstraktmynd sem fólk kannski tengir ekkert sérstaklega við og kann að vera sammála eða ekki sammála, þú ert að tala um einhverja mjög litla möguleika en síðan er þetta bara hlutir sem við vitum. Við vitum að verðlag á Íslandi er langhæst meðal þessara 27 ríkja. Meðaltalsverðlag er, ef við segjum að það sé 100 í ESB, það er 155 hérna. Við erum bara langt á undan, næst er kannski Danmörk eða eitthvað, ég man það ekki.
Sem hagfræðingur þá bara byrjaði maður að reita á sér hárið þegar fólk fór að tala um að nei, í raun og veru sko er Ísland alveg rosalega ódýrt vegna þess að verð, ég hélt að hagfræðingar væru nú kannski að deila um margt en eitt sem við erum sammála um, verð á hlut er peningurinn sem þú borgar fyrir þann hlut. En þá kom allt í einu upp sú hugmynd að nei, nei, nei, þetta er bara fullkominn misskilningur. Verð á hlut er ekki það sem þú borgar fyrir hlut heldur hluturinn deilt með þínum tekjum. Þannig að allt er miklu ódýrara á Seltjarnarnesi en í en í Reykjavík, vegna þess að það eru mjög svo miklar tekjur í. En hér er líka verið að grauta hluti saman vegna þess að þú veist, fólk heyrir þetta hljóma svona hálflíklega að því leytinu til að auðvitað er það þannig að þar sem laun eru hærri í sumum löndum er verðlag hærra, vegna þess að þú getur ekki fengið klippingu á Íslandi frá rakara í Rúmeníu.
Þannig að sumir hlutir sem eru „tradable“ eða verslanlegir milli landa, aðrir ekki, svona þjónusta. Við höfum vitað þetta í meira en hálfa öld. Paul Samuelson sem fer bara í gegnum áhrif þess að auki, hver eru áhrif aukins kaupmáttar á verðlag og þetta er eitthvað sem ég skil innan hagfræðinnar og hann er alltaf minni en hlutfallslegur.
Ég var búinn að lofa að skrifa um þetta og ég er búinn að skrifa um þetta , ég þarf bara að setja það inn á heimasíðuna mína vegna þess að þetta er vitað innan fagsins, þetta er ekkert nýtt, áratugum saman. Síðan er bara búin til einhver ný íslensk kenning hérna til að verja einhverja mjög sérkennilega hagsmuni. Ég held að þessi hugsun eigi sér rætur innan íslenskra hagsmunasamtaka. Vegna og ég hef hvergi heyrt talað um verðlag á þennan hátt.
Það að fara þarna inn þá gerist eitt mjög mikilvægt eða við skulum bara byrja á evrunni. Það að hafa sameiginlegan gjaldmiðil þýðir náttúrlega það að öll viðskipti verða miklu einfaldari vegna þess að það felur ekki í sér neinn kostnað, gjaldeyrisáhættu og fyrsta sem maður sér þar og það hefur, menn segja það kunni ekki að gerast hér á Íslandi, það hefur gerst hjá öllum öðrum löndum sem hafa tekið upp evruna að vextir hríðlækka og þá er ég ekki að tala um nafnvexti sem náttúrlega taka inn í myndina verðbólgu heldur raunvexti þar sem fólk raunverulega er að borga fyrir þegar það tekur lán fyrir íbúð. Ég hef gert svona töluleg dæmi og þá erum við að tala um að 60 milljón króna lán og útgreiðslur á mánuði, þær ekki bara snarlækka úr hvað, hvað voru tölurnar 333.000 á krónuvöxtum og voru að lækka töluvert meira en 100.000 ef þú værir á evruvöxtum og það var eiginlega ekki einu sinni næsti aðili heldur það að þú ert bæði að borga meira á krónuvextinum en síðan ertu meira og minna eiginlega ekkert að borga í eigninni heldur bara í vaxtakostnað. Þannig að þú veist, þannig að þetta er svona „adding insult to injury.“ Það er fyrst verið að okra á þér með því að þú þarft að borga miklu meira á mánuði og síðan ertu bara varla að eignast neitt í því sem þú varst að taka lán fyrir. Og þetta náttúrlega er gífurlega mikið hagsmunamál fyrir íslensk heimili og þær stærðargráður sem við erum að tala um hérna eru bara ótrúlega miklar fyrir íslenskan almenning."
Hægt er að hlusta á hlaðvarpið í heild sinni hér:
Einnig er hægt að hlusta á Spotify.
