Það er gríðarlegur sparnaður fólginn í því fyrir Ísland að ganga í ESB og taka upp evru. Þá þarf ekki lengur að vera með risastóran gjaldeyrisforða til að styðja við gengi krónunnar og mjög margir milljarðar sparast á hverju ári. Þá losnum við undan miklum viðskiptakostnaði sem felst í því að þurfa einatt að skipta krónum í erlenda mynt og öfugt. Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Eyjunnar.
Hér er hægt að hlusta á brot úr þættinum:
Það eru fleiri mál undir. Það hefur verið talað um svona að stóru málin í þessu, hvað er í þessu fyrir okkur Íslendinga? Það er náttúrlega þátttaka í myntsamstarfi og upptaka evru eins og verður gerð krafa um af hálfu Evrópusambandsins. Það er væntanlega krafa sem við verðum sátt við vegna þess að einn tilgangurinn með því að fara inn í Evrópusambandið er auðvitað að fá traustari gjaldmiðil sem getur stuðlað að meiri stöðugleika hér í íslensku efnahagslífi. Ef ég spyr þig aðeins út fyrir þinn ráðuneytisramma. Hver finnst þér vera stærstu málin?
„Ég skrifaði nú um það um daginn að ég hef ekkert alltaf verið harðasti talsmaður Evrópusambandsaðildar í mínum flokki og það eru ekkert mörg ár síðan ég var svona frekar efins um það að við ættum endilega að fara að einhenda okkur í þessa vegferð. Og það eru kostir og gallar, það er ekkert hægt að halda öðru fram. Í dag er ég hins vegar hundrað prósent sannfærður um að þetta sé rétti tíminn til þess að hefja aðildarviðræður. Og hundrað prósent sannfærður um að, já, það séu bara gríðarlegir hagsmunir undir fyrir almenning á Íslandi að þetta sé gert einmitt núna en ekki eftir fimm ár eða tíu ár, ekki síst vegna stöðunnar í alþjóðastjórnmálum, heimurinn er að breytast mjög hratt.
Varðandi myntsamstarfið, þú varst að tala um reiknijöfnuna, af því það er stundum talað um að það muni þurfa að greiða svo mikið inn í sambandið. Sú fjárhæð bliknar auðvitað í samanburði við til dæmis sparnaðinn af því á hverju ári, næstu árin, ef við myndum nota stóran hluta af gjaldeyrisvaraforðanum sem við þurfum að halda úti til þess að styðja við sjálfstæða mynt, ef við myndum nota stóran hluta af honum til þess að greiða niður skuldir og lækka þannig vaxtakostnað íslenska ríkisins. Þar erum við að tala um á bilinu 5 til 10 milljarða sem við getum sparað íslenska ríkinu á hverju ári, þannig að það er mjög mikilvægt þegar það er talað um framlög inn í Evrópusambandið og mögulegan kostnað að við tökum svona þætti með í reikninginn. Og almennt er það auðvitað þannig að myntsamstarf felur í sér gríðarlegan ábata fyrir Ísland, fyrir íslenskt atvinnulíf, líka fyrir íslenska ríkið.
Það er ekkert sama hvernig hlutirnir eru gerðir, það skiptir máli á hvaða skiptigengi við göngum inn í myntsamstarf, hvernig staðan í hagkerfinu er þegar við gerum það, hvert raungengið er og svo framvegis, að það sé sjálfbært. Það er alveg hægt að klúðra upptöku evru. Ef við tryggjum ekki ákveðna festu til dæmis í hagstjórn almennt og á vinnumarkaði þá getum við lent í vandræðum. Þetta eru kannski óvissuþættir en það eru hins vegar ákveðnir þættir sem liggja líka bara 100% fyrir. Við vitum það að þátttaka í myntbandalagi myndi lækka mjög verulega viðskiptakostnað, við myndum losna við gengisáhættu gagnvart þessum helstu viðskiptalöndum okkar.“
Það eru meira en tíu ár, gott ef ekki hátt í 15, síðan það var reiknað út. Ég held að það hafi verið Benedikt Jóhannesson sem reiknaði það út, tryggingastærðfræðingur, að kostnaður við að hafa krónuna, þá, væri um 300 milljarðar á ári fyrir íslenska hagkerfið. Nú, ekki hefur sú tala lækkað síðan.
„Nei, aldeilis ekki og þetta er, þarna erum við að tala um einhvern kostnað sem er hægt að reikna út en inni í þessu væntanlega ekki allur kostnaðurinn sem í rauninni er ómögulegt að meta vegna þess að kostnaðurinn felst líka í öllum störfunum sem aldrei verða til, öllum viðskiptunum sem aldrei verða, öllum fjárfestingunum sem aldrei verða, öllum fyrirtækjunum, nýsköpunarfyrirtækjum, útflutningsfyrirtækjum sem bara sem þola ekki mikla gengisáhættu, allri þessari spennandi starfsemi sem sem aldrei verður að veruleika á Íslandi vegna þess að við erum að halda úti þessum smæsta sjálfstæða gjaldmiðli í heimi.“
Enda sjáum við það að þau fyrirtæki sem eru það lánsöm að þau eru í útflutningsgreinum, hafa tekjur sínar í annarri mynt, þá aðallega í evrum eða dollurum, þau eru öll búin að færa sig yfir í evrur og dollara, þau eru ekki lengur inni í þessu íslenska krónuhagkerfi.
„Nei, nei, þannig að það er gríðarlegur kostnaður fólgin í því að viðhalda þessari sjálfstæðu mynt og það eru alls konar höft og skítareddingar sem fylgja því. Maður er nú ósjaldan boðaður á fundi með hérna atvinnurekendasamtökum þar sem er rætt um mikilvægi þess að draga úr íþyngjandi regluverki, halda áfram að lækka tolla og ryðja burt ýmsum hindrunum fyrir atvinnulíf og fólk gerir sér grein fyrir því að þetta sé lykillinn að því að styðja við hagvöxt til lengri tíma. En gagnvart okkar helstu viðskiptaríkjum og gagnvart utanríkisviðskiptum, þá er þetta auðvitað stærsta viðskiptahindrunin af þeim öllum, það að viðhalda þessum sjálfstæða gjaldmiðli.“
Hægt er að hlusta á hlaðvarpið í heild sinni hér:
Einnig er hægt að hlusta á Spotify.
