Stóru umskiptin í heiminum, sem kalla á að við Íslendingar endurskoðum stöðu okkar meðal þjóða, er að Bandaríkin hafa snúið við blaðinu, berjast ekki lengur fyrir viðskiptafrelsi heldur eru orðin tollmúraríki. Þá hafa ógnir breyst og Evrópa er í broddi fylkingar í vörnum gegn fjölþáttaógnum. Þorsteinn Pálsson, fyrrverandi forsætisráðherra, er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Eyjunnar.
Hér er hægt að hlusta á brot úr þættinum:
Ég tek eftir því að það er sérstaklega tekið fram í skýrslu atvinnuvegaráðuneytisins að aðrir aðildarsamningar, aðildarsamningar annarra ríkja að Evrópusambandinu, sýna svart á hvítu að það er hægt að semja um sérlausnir sem taka tillit til aðstæðna í hverju ríki.
„Já, ég held að það liggi fyrir og það á auðvitað við um sjávarútveginn og við megum ekki gleyma því að við erum ekki í fyrsta skipti að fara í svona umræður. Þegar við gengum í EFTA, þá var auðvitað aðalmarkmiðið að komast inn í bandalagið og tryggja íslensku atvinnulífi sambærilega samkeppnisstöðu. En við urðum að leita sérlausna fyrir sjávarútveginn. Og það var ekki hægt að segja neitt um þær fyrir fram, það bara varð að koma í ljós í viðræðum og eins þegar við gerðumst aðilar að innri markaði Evrópusambandsins, þá þurftum við að leita sérlausna fyrir sjávarútveginn og við fórum fram með ákveðnar kröfur, fengum þær ekki allar en ákváðum samt að gerast aðilar og það var bara einfaldlega enginn vegur að sjá það fyrir fram hvað hægt væri að fá, það varð bara að koma í ljós í viðræðunum.
Ef þjóðin segir já, þá erum við bara að fara inn í sams konar ferli og við höfum farið í áður . Í bæði skiptin hefur reynslan verið sú að við höfum í stórum dráttum fengið þær sérlausnir sem við höfum óskað eftir og allar vísbendingar núna benda til þess að við séum bara í sterkri stöðu til að knýja á um það. En aðalatriðið er, þetta er ekkert nýtt fyrir okkur, við höfum bara gert þetta allt áður og kannski stóra breytingin sú að við erum bara í sterkari samningsstöðu núna en áður vegna breyttra aðstæðna í heiminum.
Já, og það eru sannarlega breyttar aðstæður í heiminum. Maður hefði seint trúað því að Bandaríkin bara á örfáum misserum sneru algjörlega við blaðinu og í raun og veru legðust gegn þeirri þróun sem þau hafa leitt í 80 ár.
„Það eru auðvitað þau stóru umskipti sem hafa orðið og mér finnst það hafi vantað verulega í umræðuna hér hvaða áhrif hefur það á stöðu Íslands að Bandaríkin hafa farið í þessa kúvendingu. Þau eru að minnka aðild sína að vörnum Evrópu. Það er ekkert sem á að koma okkur á óvart. Og það hefði Evrópa átt að vera byrjuð að undirbúa sig fyrir, fyrir löngu. En en það er eigi að síður bara staðreynd sem blasir við og Evrópuþjóðir þurfa að takast á við og væntanlega verður það að Evrópuhluti NATO mun taka meginhlutann af þessu en við sjáum að Evrópusambandsríkin, sem eru auðvitað sömu ríkin og eru í NATO, að þau eru að taka til sín atriði eins og varnir gegn fjölþáttaógnum, sem er nú helsta hættan sem við stöndum frammi fyrir. Þar er Evrópa leiðandi, þannig að það væri mikið ábyrgðarleysi af okkur að horfast ekki í augu við þessa breytingu og að tryggja Íslandi aðild að þeim samtökum bandalagsþjóða okkar sem hafa forystu fyrir varnir á þessu sviði. Sem betur fer eru þetta sömu þjóðirnar og þær hafa allan skilning á því að eyða ekki peningum tvisvar í sama hlutinn. Þær finna leiðir fyrir eðlilegt samstarf Evrópusambandsins og NATO og það er bara mikill ábyrgðarhluti að horfast ekki í augu við þennan veruleika.
Hitt sem hefur orðið mikil breyting og er ekki síður áhyggjuefni að Bandaríkin sem í marga áratugi hafa verið forysturíki fyrir frjálsum viðskiptum, snúa núna við blaðinu og eru orðin tollmúraríki og þá stöndum við frammi fyrir því að við erum utan við, þó við séum á innri markaðnum, þá erum við utan við tollabandalag Evrópusambandsins og við erum ekki eins vel varin eins og aðrar bandalagsþjóðir okkar. Þetta hefur kannski ekki verið alvarlegt vandamál fram að þessu af því að Bandaríkin hafa bara séð um það að þróunin í alþjóðaviðskiptum hefur öll verið í frjálsræðisátt. Núna eru Bandaríkin í forystu fyrir því að snúa frelsinu við og búa til tollmúra og þá liggur alveg í augum uppi að við verðum að halla okkur í ríkara mæli að þeim bandalagsþjóðum sem eru tilbúnar að verja viðskiptafrelsið, því að hagsmunir okkar, við höfum nú lyft Íslandi upp á þennan stað sem það er í dag að stærstum hluta vegna þess að við áttum aðild að EFTA, vegna þess að við erum aðilar að innri markaði Evrópusambandsins og nú þurfum við að bæta svona 25% aðild við til þess að tryggja hagsmuni okkar betur. Mér finnst að það hafi vantað málefnalega inn í umræðuna að menn horfðust í augu við þetta og ræddu þá hvaða kosti eigum við? Mér sýnist alveg einsýnt. Að við eigum að starfa með þeim þjóðum sem ætla að verja fríverslunarkerfið.
Aðrir kunna að hafa aðrar sýn en ég held að það sé mjög erfitt fyrir þá sem eru nei að ætla að segja: „Við eigum að gjörbreyta okkar utanríkisstefnu og fara að leggja lag okkar við þær þjóðir sem fylgja viðskiptahindrunum og tollmúrum.“ Er það raunverulega boðskapurinn í því að segja nei? Þetta finnst mér að forystumenn Nei-hreyfingarinnar hafi brugðist í að tala þarna hreint út.“
Hægt er að hlusta á hlaðvarpið í heild sinni hér :
Einnig er hægt að hlusta á Spotify.
