Eyjan

Óttar Guðmundsson skrifar: Miðaldurskreppa á Hlíðarenda

Mynd
Mynd

Gunnar á Hlíðarenda leitaði til heilsugæslunnar á Hvolsvelli á dögunum. Ástæðan var vaxandi þunglyndi og tilvistarvandi. „Hjónabandið er í rúst,“ sagði hann. „Konan mín heldur fram hjá mér með frænda mínum, Sigmundi Lambasyni sem býr hjá okkur. Hún og mamma rífast í sífellu og þær þola ekki hvor aðra. Synir okkar hanga í tölvuleikjum og eru báðir á einhverju rófi. Besti vinur minn, Njalli á Bergþórshvoli, er ástfanginn af mér. Ég var einu sinni héraðsmeistari í hástökki og bogfimi en er orðinn gamall og þreyttur. Mér finnst allir vera að gera það gott nema ég.“ Læknirinn leit á kennitöluna og reiknaðist til að Gunnar væri liðlega fertugur. „Þessi maður er í miðaldurskreppu,“ hugsaði hann með sér.

Breski geðgreinirinn Elliot Jaques er talinn höfundur hugtaksins „miðaldurskreppa“ eða „mid life crisis.“ Hann skrifaði grein árið 1965 sem hann nefndi Dauðinn og miðaldurskreppan. Þar fjallar hann um þunglyndi og kvíða sem grípur marga þegar fertugsaldrinum er náð. Menn verða skyndilega meðvitaðir um eigin forgengileika. Endalokin eru ekki eins langt undan og áður og trúin á eilifa æsku og ódauðleika hverfur. Menn hafa óraunhæfar hugmyndir og kröfur gagnvart lífinu. Margir gera örvæntingarfulla tilraun til að ná í skottið á hamingjunni. Þeir skipta um vinna, flytja, stunda jóga, fá sér tattú, skilja við maka sinn og breyta algjörlega um lífsstíl. Mönnum finnst eins og þeir standi á brautarstöð og horfi á síðustu lestina aka fram hjá. Sumir taka á rás og reyna að hlaupa lestina uppi sem mistekst venjulega hrapallega.

Læknirinn horfði fast í augu Gunnars og sagði: „Eina leiðin út úr miðaldurkreppunni er að þroskast tilfinningalega og sættast við sjálfan sig. Dante slapp frá Helvíti í hinum Guðdómlega gleðileik með því að öðlast fyrirheit um ást og þekkingu. Þú verður að fara að horfa raunsæjum augum á lífið. Taktu sjálfan þig í sátt. Komdu með Hallgerði konu þína í hjónaviðtal og við skulum sjá hvort ekki sé hægt að greiða úr þessari flækju. Þetta ástand læknum við ekki með þunglyndislyfjum.“ Gunnar horfði döprum augum á lækninn og sagði: „Þetta leysi ég á minn hátt.“ Læknirinn frétti nokkrum dögum síðar af blóðugum átökum á Hlíðarenda þar sem Hallgerður slóst við tengdamóður sína og Gunnar beið bana. Banamein Gunnars var samkvæmt dánarvottorði: frekja og stjórnsemi og sjálfsvorkunn sem eru einkenni miðaldurskreppu.