Bandaríkin hafa borgað fyrir varnir Evrópu, Japans, Suður-Kóreu og víðar og á sama tíma og ýmsir innviðir eru í molum vestra skilja bandarískir skattgreiðendur ekki hvers vegna þeirra skattpeningar fara í varnir annarra þjóða. Trump er ekki vandamálið, hann er birtingarmynd þess því að sjónarmið einangrunarhyggju og eins konar afturhvarfs til Monroe-kenningarinnar færast mjög í vöxt í Bandaríkjunum. Það hefur þegar haft áhrif varðandi afstöðu Bandaríkjanna til Grænlands og ekki hægt að útiloka að Ísland verði líka undir í því. Gauti B. Eggertsson, hagfræðiprófessor við Brown University, er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Eyjunnar.
Hægt er að hlusta á brot úr þættinum hér:
Þú hefur verið að tjá þig og nú er fram undan þjóðaratkvæðagreiðsla um áframhaldandi aðildarviðræður að ESB. Það hefur gríðarlega mikið breyst í heiminum á ekki löngum tíma.
„Já, ég hef nú verið erlendis töluvert langan tíma, flutti af heimili foreldra minna '97 og til Bandaríkjanna, hef verið þar síðan. Og ég hef nú alltaf verið frekar jákvæður gagnvart Evrópu en ekki þannig að það hafi verið eitthvað brennandi á mér. En svona síðustu tvö, þrjú ár held ég að hafi verið grundvallarbreytingar sem hafa vakið mig til verulegrar umhugsunar og já, beinlínis orðið þess valdandi að ég held að þetta sé kostur sem þjóðin þarf að skoða mjög vandlega og þetta eru hlutir sem hafa breyst síðan við sóttum um aðild og það sem ég er fyrst og fremst með í huga og ég held að ég sé kannski með ólík sjónarmið en flestir hérna vegna þess að fólk er svo óvant hérna á Íslandi að hugsa um stríð og frið. En þú veist, það er eins og í Bandaríkjunum, þeir eru búnir að vera í stríði, ja, síðan, það er bara „forever war“ eins og þeir kalla það, það er alltaf verið að tala um þetta og það er svo rosaleg breyting sem hefur átt sér stað og ég held að fólk átti sig almennt ekki á með upprisu þessarar MAGA-hreyfingar og Trump og það er viðhorf þar sem liggur miklu dýpra en bara Trump sem fólk oft svona talar um eins og hann viti ekki hvað hann er að segja og bla, bla, bla.
Það er bara þetta grundvallarviðhorf margs fólks. Vegirnir eru ekki í lagi, lítill peningur í menntakerfi, flugvellirnir miðað við í Evrópu í rúst, ekki almennar lestarsamgöngur. En við erum að borga fyrir varnir allrar Evrópu, Japan, Suður-Kóreu, erum með einhverja tugi þúsunda hermanna, bara út um allan heim. Hvað, af hverju erum við að borga okkar skattpeninga til þess að verja þetta fólk árásum? Þetta er bara viðhorf sem a maður heyrir.
Ég er að vísu ekki sammála þessu, ég held að Pax Americana hafi verið bæði Bandaríkjamönnum og öllum heiminum í hag en þetta liggur mjög djúpt, þetta viðhorf. Ég held að það sé ekki að fara neitt og síðan bætist ofan á þetta, sem held ég að sé mjög djúpt viðhorf og tengist að einhverju leyti líka því að menn tala um dýnamík í Bandaríkjunum sem er rétt og ekki síst á sviði tölvutækni, þá hefur sá ávöxtur þess vaxtar ekki verið að fara til neðsta helmings þjóðarinnar sem er þá mjög ósáttur og það dreif náttúrlega Trump áfram. En það sem er líka að gerast er að það verður til svona einangrunarhyggja og ákveðið svona, hvað á maður að segja, aggressíft viðhorf gagnvart, það kemur til dæmis fram varðandi Grænland allt í einu, maður hélt þetta væri djók, að taka yfir Grænland. Þetta er ekkert grín. Það eru menn þarna sem vilja taka yfir Grænland og byggja það á, oft er talað um Monroe-kenninguna og að þetta heyri undir áhrifasvæði Bandaríkjanna og þá gæti, ef að það yrði að veruleika, þá væri Grænland í svipaðri stöðu og Púertó Ríkó, bara svona undirlenda, með enga þingmenn en bandarísk vegabréf en engin áhrif í raun og veru inn í bandarískt samfélag.
Ja, hvaða önnur svæði eru innan þessarar Monroe-línu? Þar er lítil eyja sem þú kannast kannski við, Ísland. Það var bara dregið á korti af Roosevelt þar sem var gerður svigi utan um Ísland og nú er ég ekki að segja að þeir séu endilega farnir að horfa hingað strax og ég er ekki endilega að segja að þessi öfl verði endilega ofan á. Ég vona náttúrlega að þau verði það ekki. En það er ekki hægt að horfa fram hjá því lengur að það er möguleiki.“
Hægt er að hlusta á hlaðvarpið í heild sinni hér:
Einnig er hægt að hlusta á Spotify.
