Í Kastljósþætti sl. þriðjudag sem fjallaði um komandi þjóðaratkvæðagreiðslu út frá sjónarmiði Nei-sinna lýsti viðmælandi af landsbyggðinni áhyggjum sínum af því að verðmætasköpunin færðist úr landi gangi Ísland í Evrópusambandið. Vísaði hann þar til sjávarútvegsins.
Þessar áhyggjur eru skiljanlegar, ekki síst í því ljósi að áróður Nei-sinna hefur mjög verið á þann veg að aðild leiði til þess að við missum aflaheimildir úr landi, útlendingar muni koma og kaupa upp alla íslenska útgerð og hætta að vinna afla hér á landi.
Eins og svo ótal margt í málflutningi Nei-sinna er þetta hins vegar rangt. Innganga í ESB myndi hafa þveröfug áhrif og að miklum líkindum leiða til þess að vinnsla á sjávarfangi myndi stóraukast hér á landi.
Því er nefnilega svo farið að samkvæmt EES samningnum leggst tollur á unnar sjávarafurðir sem fluttar eru inn til ESB. Í samningnum er heimilt að flytja flakaðan fisk án tolla inn í ESB en sé hann meira unninn en það leggjast á tollar sem fara hækkandi með hækkandi vinnslustigi.
Þetta hefur leitt til þess að nánast allur afli af Íslandsmiðum er fluttur óunninn úr landi. Einungis um tvö prósent af aflanum er unninn umfram flökun. Hitt er flutt óunnið úr landi og fullunnið í ESB. Þar verður virðisaukinn til en ekki hér. Enda eiga íslenskar útgerðir hluti og jafnvel meirihluta í mörgum stærstu og þróuðustu sjávarútvegsfyrirtækjum í ESB. Útgerðirnar fá því virðisaukann af fullvinnslunni til sín þó að hann myndist ekki hér á landi.
Þegar EES-samningurinn var gerður var samsetning sjávarfangs frá Íslandi öðruvísi en hún er í dag. Þá var t.d. lítið sem ekkert fiskeldi, sem í dag er orðinn öflugur angi innan greinarinnar. Þessi breytta samsetning hefur leitt til þess að sífellt stærri hluti útflutnings til ESB lendir í tollum. Óneitanlega skerðir þetta samkeppnisstöðu Íslands í greininni og stuðlar að því að verðmætasköpunin færist úr landi.
Við aðild að ESB myndu allir tollar á íslenskt sjávarfang falla niður og fullt tollfrelsi ríkja. Það myndi stuðla að meiri fullvinnslu og verðmætasköpun hér heima en núverandi fyrirkomulag.
Þetta atriði eitt og sér er góð ástæða til að segja JÁ á laugardaginn – JÁ til að SJÁ. Þegar við bætist svo möguleikinn á því að fá lægri vexti og meiri stöðugleika með upptöku evru styrkist svo ástæðan til að segja JÁ. Þá er ónefnt að vitaskuld eigum við samleið með ríkjum sem deila með okkur gildum þegar kemur að lýðræði, mannréttindum og viðskiptafrelsi. Þá er ljóst að við verðum sannarlega að endurskoða stöðu okkar í breyttri heimsmynd þar sem Bandaríkin hafa vent kvæði sínu í kross og berjast nú gegn þeim gildum sem þau Hafa staðið fyrir síðustu 80 árin.
Það eru því margar góðar og gildar ástæður fyrir því að segja JÁ til að SJÁ og engin ástæða til að láta hræðsluáróður og blekkingar villa sér sýn.
