Tíu ástæður til að segja já 29. ágúst – fyrir börnin okkar og barnabörnin
Hvernig verður Ísland árið 2056?
Hvernig verður öryggi þjóðarinnar? Hvaða störf verða til? Hvar mun unga fólkið okkar vilja búa? Hvaða vexti greiða fjölskyldur og fyrirtæki? Hvernig stöndum við gagnvart náttúruvá, loftslagsbreytingum, tæknibyltingu og síharðnandi alþjóðlegri samkeppni?
Við vitum það ekki.
Fyrir 30 árum sáum við ekki fyrir snjallsímann, samfélagsmiðlana, gervigreindina, fjármálahrunið, heimsfaraldur, stríð í Evrópu eða þá náttúruvá sem nú blasir við á Reykjanesskaga. Ísland árið 2026 er gerólíkt Íslandi ársins 1996.
Samt virðast að minnsta kosti 29 þingmenn telja sig vita nóg um næstu 30 ár til að hafna því að Ísland kanni til fulls framtíðarkosti sína í Evrópu. Þeir vilja stöðva viðræðurnar áður en samningur liggur fyrir.
Sjá þessir þingmenn lengra en þjóðin?
Er ekki farsælla að treysta þjóðinni fyrir því að skoða samninginn og taka síðan upplýsta ákvörðun?
Ábyrgð okkar nær lengra en til næstu kosninga
Stjórnmál snúast oft um næsta fjárlagaár, næstu skoðanakönnun eða næstu kosningar. En ákvörðunin 29. ágúst snýst um mun lengri framtíð. Hún snýst um það hvort við viljum kanna alla möguleika Íslands áður en við veljum leið fyrir komandi kynslóðir.
Við getum ekki lofað börnum okkar og barnabörnum að heimurinn verði öruggur eða fyrirsjáanlegur. En við getum sýnt þeim þá virðingu að loka ekki dyrum að ókönnuðu máli. Við getum aflað upplýsinga, samið af festu og metið niðurstöðuna út frá langtímahagsmunum þjóðarinnar.
Á kjörseðlinum verður ekki spurt: „Á Ísland að ganga í Evrópusambandið?“
Hún er:„Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið?“
Já 29. ágúst er því ekki endanlegt samþykki fyrir aðild. Það er samþykki fyrir því að kanna valkostinn, verja íslenska hagsmuni í samningum og leyfa þjóðinni síðan að taka endanlega ákvörðun þegar niðurstaðan liggur fyrir.
Ef samningurinn er ekki nógu góður getum við sagt nei.
Ef hann tryggir Íslandi aukið öryggi, meiri stöðugleika og betri framtíðartækifæri getum við sagt já.
Ef við stöðvum viðræðurnar núna fáum við aldrei að vita hvað hefði getað staðið okkur til boða.
Tíu spurningar sem við skuldum framtíðinni að fá svar við
Áður en við lokum dyrunum ber okkur að kanna:
- Getum við fengið samning sem tryggir yfirráð og langtímahagsmuni Íslands í sjávarútvegi?
- Getum við tryggt íslenskum landbúnaði, fæðuöryggi og byggðum landsins öflugan stuðning?
- Getum við tryggt að auðlindir Íslands verði áfram nýttar í þágu þjóðarinnar?
- Getum við skapað raunhæfa leið að lægri vöxtum og stöðugri gjaldmiðli?
- Getum við tryggt ungu fólki sambærilegri húsnæðis- og fjármagnskjör og tíðkast annars staðar á Norðurlöndum?
- Getum við skapað íslenskum nýsköpunarfyrirtækjum betra umhverfi til að vaxa á 450 milljóna manna markaði?
- Getum við fjölgað verðmætum störfum með fullvinnslu sjávarafurða, grænni orku, líftækni og hugviti?
- Getum við styrkt varnir Íslands gegn náttúruhamförum, netárásum, heilbrigðisvá og áföllum í alþjóðakerfinu?
- Getum við fengið sæti við borðið til að vinna að reglum sem Ísland þarf að vinna eftir – ekki eins og nú er með EES samninginn?
- Getum við tryggt börnum okkar og barnabörnum fleiri tækifæri, aukið öryggi og betri lífskjör?
Við vitum ekki öll svörin í dag. Það er einmitt ástæðan fyrir því að við þurfum að halda viðræðunum áfram.
Hvað ber okkur að gera fyrir börnin og barnabörnin?
Við eigum ekki að ákveða framtíð þeirra út frá ótta, gömlum slagorðum eða skammtímahagsmunum stjórnmálaflokka.
Við eigum að afla bestu mögulegu upplýsinga. Við eigum að setja skýr samningsmarkmið. Við eigum að semja af festu um auðlindir, sjávarútveg, landbúnað, efnahagsmál, öryggi og framtíðartækifæri.
Síðan á þjóðin sjálf að meta niðurstöðuna.
Enginn þingmaður sér 30 ár fram í tímann. Enginn stjórnmálaflokkur gerir það heldur. Þess vegna eigum við ekki að loka möguleikum framtíðarinnar áður en við vitum hvað í þeim felst.
Já 29. ágúst er ekki loforð um að samþykkja óþekktan samning.
Það er já við því að kanna leiðina.
Já við upplýsingum.
Já við því að sjá samninginn.
Já við því að þjóðin fái síðasta orðið.
Fyrir Ísland – og fyrir börnin okkar og barnabörnin.
Höfundur er viðskiptafræðingur og MS í stjórnun og stefnumótun. Fyrirlesari og kennari um leiðtogamenningu og Qigong lífsorkuæfingar – lifsraekt.is
