„Enginn góður stjórnandi hafnar mikilvægum samningaviðræðum áður en hann veit hvað stendur til boða. Ég sé enga ástæðu til að Ísland geri það nú.“ Þetta eru lokaorð aðsendrar greinar sem birtist á Vísi nú eftir hádegi. Greinarhöfundur er Margrét Guðmundsdóttir, fyrrverandi forstjóri og fyrrverandi formaður Félags atvinnurekenda. Í greininni furðar hún sig á þeirri afstöðu meirihluta stjórnenda fyrirtækja innan Samtaka atvinnulífsins að vera andvíg aðild Íslands að Evrópusambandinu og vilja ekki einu sinni láta á það reyna hvað næðist fram í samningum.
Margrét hefur yfir 40 ára reynslu sem stjórnandi í atvinnulífinu, bæði hér heima og erlendis og hefur m.a. verið í stjórnunarstöðum hjá tveimur erlendum olíufélögum.
„Ég man ekki eftir einu einasta skipti þar sem stjórn fyrirtækis ákvað að hafna mikilvægum samningaviðræðum áður en hún vissi hvað stæði til boða. Þess vegna kemur mér á óvart að íslenskt atvinnulíf vilji gera það nú.“
Hún bjó erlendis í 17 ár og starfaði m.a. í 14 ár í olíugeiranum. „Þessi ár mótuðu mig mikið sem stjórnanda. Sérstaklega lærði ég mikilvægi þess að horfa út fyrir fyrirtækið og spyrja stöðugt: Hvað er að breytast? Hvað getum við lært af öðrum? Hvernig búum við fyrirtækið undir heim morgundagsins?
Sú hugsun hefur fylgt mér síðan. Það er sjaldnast góð stjórnunarstefna að verja óbreytt ástand eingöngu vegna þess að við þekkjum það.“
Hún heldur áfram:
„Ef yfirráð yfir auðlindum, staða sjávarútvegs eða önnur grundvallarhagsmunamál skipta okkur mestu, eigum við þá ekki einmitt að setja þau skýrt fram við samningaborðið og komast að því hvaða niðurstöðu við getum fengið? Ef niðurstaðan er óásættanleg segjum við nei.
Af hverju hugsar atvinnulíf nágranna okkar öðruvísi?
Hér verður samanburðurinn við nágrannalönd okkar áhugaverður.
Í Danmörku líta Dansk Industri, stærstu atvinnurekendasamtök Danmerkur, á innri markað Evrópu sem einn mikilvægasta grundvöll danskra viðskipta. Innri markaðurinn er langstærsti útflutningsmarkaður danskra fyrirtækja. Í könnun Dansk Industri árið 2025 sögðust 52% fyrirtækja njóta beins ávinnings af innri markaðnum. Hjá framleiðslufyrirtækjum var hlutfallið 76%.
Á sama tíma stendur danskt atvinnulíf mjög sterkt í nýsköpun. Danmörk var árið 2025 í öðru sæti ESB á European Innovation Scoreboard, á eftir Svíþjóð, og telst meðal fremstu nýsköpunarríkja Evrópu.
Það þýðir ekki að dönsk fyrirtæki séu ánægð með allt sem kemur frá Brussel. Þvert á móti gagnrýna samtök þeirra reglulega skrifræði og íþyngjandi reglur og þrýsta á um umbætur. En viðbrögðin eru ekki að vilja hverfa frá borðinu. Þau vilja hafa áhrif á það sem gerist við borðið. Íslenskt atvinnulíf starfar ekki utan þessa veruleika. Ísland er þegar mjög nátengt Evrópusambandinu í gegnum EES-samninginn. Við höfum aðgang að stórum hluta innri markaðarins og tökum upp stóran hluta þess regluverks sem þar gildir.
Spurningin er því ekki hvort Ísland eigi að tengjast evrópsku efnahagslífi. Við erum þegar hluti af því. Spurningin er hvaða fyrirkomulag tryggir íslenskum fyrirtækjum og íslensku samfélagi sterkustu stöðuna til framtíðar, bæði á markaðnum og við borðið þar sem leikreglurnar verða til.“
Grein Margrétar í heild má lesa hér.
