ETS verður eitt af forgangsmálunum þegar við Íslendingar semjum um aðild að ESB. Þar eigum við samleið með t.d Spánverjum sem hafa sömu hagsmuni þegar kemur að Kanaríeyjum og fjarlægð þeirra frá meginlandi Evrópu. Það er algerlega skýrt að hægt er að semja um grundvallarhagsmuni og fá varanlegar lausnir í aðildarsamningum við ESB. Dæmin sanna það. Pawel Bartoszek, þingmaður Viðreisnar og formaður utanríkismálanefndar Alþingis, er gestur Ólafs Arnarsonar á hlaðvarpi Eyjunnar.
Hér er hægt að horfa á brot úr þættinum:
Þegar að verið er að tala um fullveldisframsal og það er nú kannski réttara að tala um að deila ríkisvaldi. Við erum 75% inni í Evrópusambandinu í gegnum þetta EES. Okkur ber skylda til að innleiða og lögfesta reglur sem við höfum í sjálfu sér lítið sem ekkert um að segja.
„Nei, við tókum upp stóra persónuverndarlöggjöf fyrir nokkrum árum. Við höfum tekið upp allt á sviði neytendaverndar meira og minna. Margt af þessu bara mjög gott. En hvar vorum við við borðið þegar þessar stóru ákvarðanir um GDPR eða persónuverndarlöggjafir voru teknar? Nú er verið að tala um Chat Control og ýmsar leiðir sem notaðar eru þegar kemur að netinu og löggjöf sem er þar að lútandi. Þetta mun að öllum líkindum meira og minna allt saman taka gildi hér á landi fyrr eða síðar í gegnum EES-samninginn, við bara höfum lítið um það að segja. Þannig að og ég ætla ekki að mála það þannig að við höfum ekkert um að segja. Það eru ferlar þar sem við getum komið að framfæri okkar sjónarmiðum og við höfum bara getað virkjað það.
Nú til dæmis kom upp þetta ETS-mál þar sem við fengum sem betur fer framlengingu á ákveðinni undanþágu sem bara sýnir okkar ákveðinn styrk í þeim viðræðum. En aftur, þá værum við í allt annarri stöðu þegar þetta væri ekki bara við í rauninni að biðja Evrópusambandið um að gera eitthvað, heldur að sætum við borðið og segjum bara já ókei, ef við ætlum að halda áfram með þetta kerfi eins og það er, þá þurfum við að vera ein af þeim sem samþykkjum hvernig það lítur út. Og til dæmis ETS, þá er það ekki auðvitað bara þannig að það hafi verið íslensk hagsmunagæsla sem þar réðu ferðinni, heldur voru uppi sambærileg sjónarmið frá Möltu, frá Kýpur og frá Spáni þegar kemur að Kanaríeyjum sem voru í rauninni með sömu landfræðilegu sjónarmiðin og við og Evrópusambandið framlengdi þessar aðgerðir, reyndar í stundum örlítið lengri tíma fyrir þau svæði heldur en okkur. En það er samt eins og ég segi, við værum í töluvert sterkari stöðu til að gæta okkar hagsmuna þegar til dæmis kemur að ETS-málum og loftslagskvótum og fleiru ef við værum innanborðs heldur en við erum í dag.“
Já, nú það má búast við því að ef við förum að undirbúa viðræður eftir 29. ágúst, þá má búast við því að ETS verði eitt af þeim málum sem við munum leggja áherslu á.
„Ekki spurning og til dæmis í því máli þá tek ég það fram, við eigum auðvitað að stuðla að því að leggja okkar af mörkum í baráttunni gegn hlýnun jarðar og í öllu sem kemur að umhverfis- og loftslagsmálum. Draumurinn er auðvitað sá að það verði komin tækni sem gerir okkur kleift að fljúga og ferðast milli landa án þess að það valdi hnattrænni hlýnun. Sú tækni er í þróun en þróast kannski ekki nægilega hratt, en á meðan sú tækni er ekki að fullu komin fram þá er kannski ekkert sanngjarnt að refsa eyþjóð í Norður-Atlantshafi sem hefur ekki val um það að geta notað lestir eða aðrar umhverfisvænni samgöngur. Þannig að þarna finnst mér að það sé bara mjög eðlilegt að við mætum einhverjum skilningi og að sá skilningur sé, þær aðlaganir séu annaðhvort eins langan tíma og hægt er eða varanlegar á meðan við höfum ekki tæknilega lausn . En aftur, það má gagnrýna Evrópusambandið fyrir ýmislegt, en þessu var ekki komið á meðan þessi ríkisstjórn var við völd. Það var samið um þetta í tíð fyrri ríkisstjórnar.“
Algjörlega. En þessi ríkisstjórn er að ná fram þessari þriggja ára framlengingu á undanþágunni?
„Hún er að ná því fram og þetta gefur þá heimild fyrir okkur til að afhenda íslenskum flugfélögum þessar loftslagsheimildir endurgjaldslaust og eins og ég segi, ég vona að það finnist einhver varanlegri lausn. Ég veit að, eins og ég hef sagt, að Spánverjar eru að tala fyrir því að það sé fundin varanlegri lausn fyrir svæði eins og Kanaríeyjar og við auðvitað erum hvað varðar landfræðilega fjarlægð í dálítið svipaðri stöðu. Þannig að þetta er bara einn af hlutum sem við þurfum að ræða. Við þurfum auðvitað að ræða um landbúnaðinn. Við skulum sjá hvort þær lausnir sem Svíar og Finnar fengu á sínum tíma séu nóg fyrir okkur eða ekki. Við þurfum að ræða innflutning á lifandi dýrum og síðan er sjávarútvegurinn allur eftir þar sem við þurfum að ræða mögulega sérstakt fiskveiðistjórnunarsvæði. Við þurfum að ræða fjárfestingar útlendinga í íslenskum sjávarútvegi og alla aðra hluti sem eru auðvitað stórir og er ekkert sjálfgefið að við náum fram.
En engu að síður, það kemur ekki í ljós fyrr en við göngum til þessara viðræðna og það var auðvitað mjög fróðleg grein sem birtist í vikunni eftir Per Ekström sem vann að þessum málum þegar Álandseyjar gengu í Evrópusambandið. Þar kom fram hvernig það voru sett fram fjögur í rauninni samningsmarkmið sem voru talsvert lengra frá grunnhugmyndinni um Evrópusambandið, þ.e.a.s. í rauninni miklu þrengri takmarkanir á fjárfestingum „útlendinga“ í fyrirtækjum og fasteignum á eyjunni og tollfrelsi í ferjusiglingum til og frá, sem gengur í rauninni gegn grundvallarhugmyndinni um tollabandalagið, og síðan frelsi fjármagnsflutninga. En engu að síður fékkst það fram og hvernig væri það ef einhver þarna hefði í upphafi þessa ferlis sagt, heyrðu, það þýðir ekkert að tala um þetta. Þetta er algjörlega, við fáum þetta aldrei í gegn. En menn gáfust ekki upp heldur bara settu fram sín markmið og náðu þeim fram.“
Sagan segir okkur að það er um heilmargt að semja.
„Sannarlega.“
Hægt er að hlusta á hlaðvarpið í heild sinni hér:
Einnig er hægt að hlusta á Spotify.
