Ég er ekki að skrifa þetta sem maður sem er annaðhvort með eða á móti ESB. Ég er bara að horfa á þetta út frá reynslu minni áralöngu af íslenskum stjórnmálum.
Það sem hefur verið sagt er: „Við skulum bara fara í viðræður. Skoða samninginn. Síðan fær þjóðin að kjósa.“
Það hljómar ágætlega og eins og við höfum engu að tapa en af hverju á ég að treysta því að þetta gangi eftir?
Ekki vegna þess að ég telji einhvern vera að reyna að blekkja fólk. Heldur vegna þess að reynslan kennir mér að pólitísk loforð eru alltof oft ekki efnd.
Það virðist ekki skipta neinu máli hvað var sagt fyrir kosningar eða í upphafi kjörtímabils. Aðstæður breytast, meirihlutinn áttar sig á því að hann ræður ekki við verkefnið, meirihlutar breytast og skyndilega er eitthvað sem átti að vera loforð ekki lengur á dagskrá og jafnvel gleymt.
Við erum ekki að tala um nokkra mánuði í aðildarviðræðum, aðildarviðræður geta tekið mörg ár. Á þeim tíma geta komið tvær eða jafnvel þrjár ríkisstjórnir. Nýir flokkar, nýir ráðherrar og nýr meirihluti.
Því sem er lofað í dag þarf ekki að vera það sem verður svo framkvæmt að lokum, það hefur gerst alltof oft.
Það sem mér finnst merkilegast er að eftir því sem ég best veit er engin skýr lagaskylda sem tryggir að aðild að Evrópusambandinu fari í þjóðaratkvæðagreiðslu.
Það hefur verið talað um aðra þjóðaratkvæðagreiðslu og henni hefur verið lofað en loforð er ekki það sama og lagaleg trygging.
Þá vaknar sú spurning
Hvað ef Ísland fer í aðildarviðræður og eyðir mörgum árum í að aðlaga lög og reglur að regluverki ESB og loks liggur samningurinn á borðinu og ríkisstjórn þess tíma segir einfaldlega:
"Við teljum að þetta sé góður samningur. Alþingi samþykkir hann."
Hvað ef meirihluti þjóðarinnar er ekki sammála því þegar að því kemur?
Ég er ekki að segja að þetta muni gerast. Ég er að segja að ég sé enga lagalega tryggingu fyrir því að það geti ekki gerst.
Þess vegna finnst mér umræðan ekki fyrst og fremst eiga að snúast um Evrópusambandið, kosti og galla þess.
Kosningin snýst um traust og ég er ekki viss um að íslendingar treysti stjórnmálamönnum til þess að standa við gefin loforð, hvað þá fyrir mikilvægustu ákvörðun um framtíð Íslands án þess að við, þjóðin, höfum lokaorðið.
Ef allir eru sammála um að þjóðin eigi að hafa síðasta orðið, af hverju festum við það einfaldlega ekki í lög áður en við förum af stað?
Þá þyrftum við ekki að treysta á pólitísk loforð.
Við eigum að geta treyst á lögin.
Höfundur er framkvæmdastjóri Góðvildar styrktarsjóðs.
