Sendlar sem starfað hafa hjá heimsendingarfyrirtækinu Wolt og lögðu niður störf í dag, vegna hríðversnandi launakjara, hafa fengið fyrirheit um stuðning frá bæði Eflingu og VR og sömuleiðis ASÍ. Borgarfulltrúi hrósar þeim fyrir að stíga fram og fyrirtækið hlýtur gagnrýni á samfélagsmiðlum á framgöngu sína gagnvart sendlunum.
Eins og RÚV fjallaði um í dag lögðu 60 sendlar sem starfað hafa fyrir Wolt niður störf og mótmæltu margir hverjir fyrir utan höfuðstöðvar fyrirtækisins í Ármúla. Segja sendlarnir að laun þeirra hafi minnkað um 40 prósent á einu ári.
Allt síðan Wolt, sem er finnskt fyrirtæki en með starfsemi í 25 löndum, hóf starfsemi á Íslandi hefur það verið gagnrýnt fyrir og þá ekki síst af verkalýðshreyfingunni hvernig sendlar fyrirtækisins fá greitt. Þeir eru ekki launþegar heldur verktakar og fá greitt fyrir hverja sendingu. Sendlarnir njóta engra réttinda og greiða allan kostnað við sendingarnar, svo sem vegna aksturs, sjálfir. Hefur þetta verið kallað gerviverktaka. ASÍ hefur gagnrýnt Wolt fyrir að vera með sendla í heimsendingum í gerviverktöku og segir kjör þeirra vera langt undir lágmarkslaunum á vinnumarkaði. Hefur verkalýðshreyfingin í hinum norrænu ríkjunum einnig gagnrýnt fyrirtækið
Wolt hefur hafnað því að sendlar hér á landi séu á óeðlilega lágum kjörum en segist munu taka athugasemdir þeirra til skoðunar.
Stuðningur
Halla Gunnarsdóttir formaður VR lýsir yfir stuðningi við baráttu sendlanna, hrósar þeim og býður fram aðstoð félagsins. Halla skrifar á Facebook:
„Mjög gott hjá Wolt-sendlum að rísa upp í sameiningu! Wolt hefur verið til vandræða á öllum Norðurlöndunum. Fyrirtækið neitar að virða kjarasamninga og lágmarksréttindi launafólks og nú síðast sigldu kjaraviðræður við Wolt í strand í Finnlandi.“
„LÍV (Landsamband íslenskra verslunarmanna, innsk. DV) og VR hafa tekið virkan þátt í norrænu samstarfi sem gengur út á að reyna að koma böndum á það sem hefur verið þýtt sem vinna á verkvöngum (platform work). Markmiðið er að laga nýja tækni að norrænum vinnumarkaði, frekar en að fórna grundvallarréttindum launafólks til að þjóna nýrri tækni, hversu þægileg sem hún kann að vera fyrir neytendur.“
„Ég hvet Wolt sendla til að hafa samband við ASÍ, VR eða önnur stéttarfélög sendla.“
Skorað á
Í yfirlýsingu miðstjórnar ASÍ kveður við sams konar tón og hjá Höllu.
Þar er lýst yfir eindregnum stuðningi við kjarabaráttu og aðgerðir sendlanna. Störf þeirra tilheyri skipulögðum íslenskum vinnumarkaði og miðstjórnin hvetji sendla fyrirtækisins til að leita til ASÍ og aðildarfélaga þess til að tryggja þeim stöðu og kjör samkvæmt reglum laga og kjarasamninga.
ASÍ skorar jafnframt á fyrirtæki hérlendis sem starfrækja stafræna vinnuvettvanga að skrá starfsmenn sína réttilega sem launafólk, gerast aðilar að og fylgja gildandi kjarasamningum um kjör þeirra og réttindi. Íslensk verkalýðshreyfing muni aldrei samþykkja félagsleg undirboð sem grafi undan kjarasamningsbundnum kjörum og réttindum launafólks og leikreglum skipulagðs vinnumarkaðar.
Segir enn fremur að uppgangur hark-hagkerfisins sé alþjóðlegt vandamál og víða sé sótt að kjörum og réttindum launafólks. Miðstjórn Alþýðusambands Íslands lýsi einnig yfir stuðningi við sameiginlega yfirlýsingu norrænna stéttarfélaga um störf á stafrænum vinnuvettvöngum og taki undir þá afstöðu að störf í hark-hagkerfinu verði að tryggja fólki mannsæmandi afkomu, örugg starfsskilyrði og félagslega vernd.
ASÍ hafi ítrekað fjallað um gerviverktöku og þá þróun sem fylgt hafi uppgangi hark-hagkerfisins, meðal annars í tengslum við starfsemi Wolt hér á landi. Stafræn stjórnun og ný rekstrarform megi aldrei verða leið til að færa ábyrgð og áhættu atvinnurekstrar yfir á einstaklinga. Fólk sem í reynd starfi sem launafólk eigi að njóta þeirra réttinda og þeirrar verndar sem því fylgi, óháð því hvernig vinnunni sé miðlað eða sambandið skilgreint.
Efling
Í spjallhópi Wolt sendla á Facebook segir að einhverjir þeirra hafi verið í sambandi við Eflingu sem hafi boðið fram aðstoð sína og lagt til að nokkrir sendlar mæti til fundar á skrifstofu félagsins.
Lýsa nokkrir sendlar yfir áhuga á að leita til Eflingar og segja að komin sé tími til að sendlarnir sameinist í verkalýðsfélagi.
Sendlarnir fá stuðning víðar en í verkalýðshreyfingunni en Sanna Magdalena Mörtudóttir borgarfulltrúi Vinstrisins hrósar þeim í stuttri Facebook-færslu:
„Gott hjá þeim að stíga fram! Þessi giggvæðing vinnumarkaðarins er mjög slæm. Það á ekki að kosta verkafólk að vinna.“
Hörð gagnrýni
Ýmsir gagnrýna Wolt bæði í athugasemdum við færslu Sönnu og víðar á samfélagsmiðlum:
„Þessir sendlar eru bara hreinlega þrælar fyrirtækisins, fá engin fríðindi og ekki laun miðað við verktaka, því að venjulega geta verktakar þá skaffað sér hluta launanna sem orlof, sjúkrafrí, veikindarétt og fleira.“
„Og svo pantar fólk mat með þessu fyrirtæki.“
„Þetta er einfaldlega minotkun á fólki sem Wolt er að stunda og það er tímabært að stéttarfélög og yfirvöld stígi inn í og stoppi þetta. Og enn betra ef neytendur horfðust í augu við það að þó þetta sé voða þægileg þjónusta þá erum við að taka þátt í misnotkun og fátækravæðingu á fólki! Þetta er bara einfaldlega ógeðslegt!“
„Þeir eru réttlausir.“
Taka ber fram að hér eru aðeins nokkur dæmi tilgreind. Athugasemdir í þessum dúr eru fleiri.
