Húsnæðis-, mannvirkja- og skipulagsstofnun (HMS) hefur gefið út nýjan vegvísi að markvissari húsnæðisstuðningi til leigjenda, en þar er meðal annars lagt til að greiðslur til húsnæðisbóta verði skertar um allt að 3 milljarða króna og að þeim fjármunum verði frekar varið til uppbyggingar íbúða fyrir tekjulægri heimili. Einnig er lagt til að á fót verði komið kaupleigukerfi fyrir leigjendur í almenna íbúðakerfinu með nýtingu hlutdeildarlána.
Nú er að hefjast opinn fundur í húsakynnum HMS þar sem tillögurnar eru kynntar en á fundinum koma einnig fram Ragnar Þór Ingólfsson, félags- og húsnæðismálaráðherra, og Yngvi Ómar Sigrúnarsson, formaður Leigjendasamtakanna.
Samkvæmt HMS styðja húsnæðisbætur við eftirspurnarhlið leigumarkaðarins og þar sem bæturnar auka greiðslugetu leigjenda geta þær leitt til hærra leiguverðs. Með stofnframlögum væri hægt að styðja við framboðshlið leigumarkaðarins og leiða þannig að öðru óbreyttu til lægra leiguverðs til lengri tíma. Með öðrum orðum sýnir sagan að ef húsnæðisbætur eru hækkaðar þá fylgi gjarnan hækkun á leiguverði í kjölfarið. Greining HMS bendir til þess að um fimmtungur þeirra sem þiggja slíkar bætur myndi ekki búa við íþyngjandi leigukostnað (umfram 25 prósent af heildartekjum) hefðu þeir ekki fengið bæturnar. Með því að greiða aðeins bætur til leigjenda sem myndu annars búa við íþyngjandi leigukostnað væri hægt að spara um 3 milljarða á hverju ári og draga þannig úr stuðningi við eftirspurnarhlið markaðarins. Þessa fjármuni væri svo hægt að nota til uppbyggingar allt að 200 íbúða með hjálp stofnframlaga og þannig stuðla að lægra leiguverði.
HMS leggur eins til að búin verði skýrari leið til eignar fyrir leigjendur í almenna leigukerfinu enda bendi kannanir til þess að yfirgnæfandi meirihluti leigjenda myndi frekar vilja vera íbúðaeigendur. Hægt væri að gera þann draum að veruleika með því að veita leigjendum tækifæri til að kaupa íbúðir sem þeir leigja, svo sem með láni eða hlutdeildarláni frá HMS ásamt íbúðaláni. HMS telur að þetta ætti ekki að leiða til þess að íbúðum innan almenna leigukerfisins fækki en stofnframlagið sem veitt var fyrir uppbyggingu þessara íbúða yrði endurgreitt og veitt til uppbyggingar nýrra íbúða innan almenna íbúðakerfisins.
Vegvísirinn inniheldur einnig tvær tillögur sem snúa að aukinni samþættingu húsnæðisbóta og auknu eftirliti með virkni þeirra. Þannig yrði húsnæðisstuðningur til leigjenda markvissari með bættri yfirsýn yfir nýtingu úrræðanna. HMS telur að hægt væri að einfalda umsóknar- og afgreiðsluferli bótaþega með aukinni samþættingu stuðningskerfa almennra húsnæðisbóta ríkisins og sérstaks húsnæðisstuðnings sveitarfélaga. Þannig væri hægt að tryggja jafnt aðgengi fyrir leigjendur óháð búsetu og sveitarfélagamörkum. Samhliða þyrfti jafnframt að auka gagnamiðlun milli opinberra aðila og eftirlit til að ná fram heildstæðari yfirsýn yfir hvort stuðningurinn sé raunverulega að fara til þeirra heimila sem þurfa á honum að halda.
