Nokkrir þingmenn Sjálfstæðisflokksins hafa lagt fram frumvarp til breytinga á hegningarlögum. Segja þeir lagafrumvarpið nauðsynlegt til að taka af öll tvímæli um að það sé heimilt að dæma menn í 20 ára fangelsi fyrir manndráp. Vísa þingmennirnir til dóms yfir Albananum Angjelin Sterkaj sem myrti landa sinn, Armando Beqirai, fyrir utan heimili þess síðarnefnda í Rauðagerði í Reykjavík árið 2021. Hæstiréttur taldi ekki heimilt að dæma hann í lengra en 16 ára fangelsi ef um tímabundna refsingu væri að ræða.
Angjelin Sterkaj hefur verið látinn laus úr fangelsi og sendur til heimalands síns.
Diljá Mist Einarsdóttir þingmaður Sjálfstæðisflokksins er fyrsti flutningsmaður frumvarpsins.
Samkvæmt frumvarpinu yrði 1. málsgrein 34. greinar hegningarlaga svohljóðandi:
„Í fangelsi má dæma menn ævilangt eða um tiltekinn tíma, ekki skemur en 30 daga og ekki lengur en 20 ár.“
Í dag er hámarkslengd fangelsisrefsingar samkvæmt greininni 16 ár.
Samkvæmt frumvarpinu yrði 79. grein felld brott en í henni stendur:
„Nú heimila lög aukna refsingu við broti og skulu þá takmörk þau, sem sett eru í 34. gr., ekki vera því til fyrirstöðu að dæma megi í fangelsi allt að 20 árum.“
Þriðja
Fram kemur í greinargerð frumvarpsins að þetta sé í þriðja sinn sem það er lagt fram.
Vitnað er í dóm Hæstaréttar yfir Angjelin Sterkaj en rétturinn mildaði dóm Landsréttar yfir honum úr 20 ára fangelsi í 16 ára fangelsi. Í forsendum Hæstaréttar segio að þrátt fyrir að fram komi í 79. greina almennra hegningarlaga að dæma megi í allt að 20 ára tímabundið fangelsi, sé sú heimild bundin við lagaákvæði sem heimili „refsingu umfram almenn refsimörk og eftir atvikum sérrefsimörk einstakra hegningarlagaákvæða“. Niðurstaða dómsins sé því sú að þar sem almennur refsirammi fyrir tímabundið fangelsi sé samkvæmt 34. greina laganna allt að 16 ár hafi þarna verið um að ræða „eitt manndráp og ekki önnur brot“ og því skorti að lögum heimild til að dæma viðkomandi til þyngri tímabundinnar refsingar en 16 ára.
Segir enn fremur í greinargerðinni að Hæstiréttur hafi jafnframt talið að heimild 211. greinar laganna, sem varði manndráp, til að dæma í ævilangt fangelsi fyrir einstakt brot yrði „ekki ein og sér talin fela í sér heimild til að ákveða þyngri tímabundna refsingu en 16 ára fangelsi“.
Markmiðið með frumvarpinu sé að taka af öll tvímæli um að heimilt sé að dæma menn til tímabundins 20 ára fangelsis fyrir einstakt brot.
Vísað er til þess að Norðurlöndin hafi mörg hver refsiramma allt að lífstíðarfangelsi vegna manndráps.
Vægt
Segja þingmennirnir enn fremur að heimilt sé samkvæmt lögum að veita föngum reynslulausn þegar helmingur refsitímans sé liðinn, jafnvel þótt þeir afpláni refsingu fyrir alvarlegt brot. Mun skemmri tími geti hins vegar liðið þar til fangar sem afpláno refsingu fyrir alvarlegt brot geti færst yfir í opin úrræði, auk þess sem frelsi þeirra m.a. til dagsleyfa og jafnvel lengri leyfa geti aukist mjög. Eins og fram komi í almennum hegningarlögum sé markmið refsingar fyrst og fremst að vernda almennt réttaröryggi og viðhalda lögbundnu þjóðskipulagi. Þá sé markmiðið líka að fullnægja réttlætistilfinningu almennings sem vilji ekki sætta sig við að ekki sé refsað fyrir skerðingu á mikilvægum réttindum annarra.
Hávær umræða hafi skapast um hvort refsingar hérlendis séu ef til vill fullvægar fyrir alvarlegustu afbrotin sem framin séu, þar með talið. fyrir manndráp. Sé hliðsjón þá meðal annars höfð af þeim slaka sem fullnusta refsinga geti falið í sér.
Segja þingmennirnir að lokum að þar sem markmið hegningarlaga hafi verið að heimilt sé að dæma menn í fangelsi allt að ævilangt og tímabundið allt að 20 ár, sé mikilvægt að taka af öll tvímæli um þetta með lagabreytingu með hliðsjón af dómi Hæstaréttar í Rauðagerðismálinu.
