Oddvitar ríkisstjórnarinnar, Kristún Frostadóttir forsætisráðherra, Inga Sæland menntamálaráðherra og Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra lögðu áherslu á það á blaðamannafundi sínum í dag að niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar í gær yrði virt. Ekkert áframhald yrði á aðildarviðræðum við Evrópusambandið en lögð áhersla á að styrkja EES-samstarfið. Lýstu þær því allar yfir að verkefnum ríkisstjórnarinnar yrði haldið áfram en næstu skref varðandi aðildarumsóknina frá 2009 yrðu ræddar við utanríkismálanefnd Alþingis.
Kristrún hóf fundinn á því að segja að þær væru allar þrjár:
„Ótrúlega ánægðar með glæsilega kosningu.“
Vísaði hún þá til þess að kjörsóknin hefði verið yfir 80 prósent.
Þjóðin væri augljóslega fullfær um að taka svo stóra ákvörðun og atkvæðagreiðslunni hefði verið lofað þegar ríkisstjórnin var mynduð. Loforð um atkvæðagreiðslu um frekari viðræður um aðild að Evrópusambandinu hefðu verið svikin af fyrri ríkisstjórnum.
Sagði Kristrún einnig að ljósi þess hversu mjótt hefði verið á mununum þá skipti það:
„Gríðarlega miklu máli að við virðum afstöðu allra í þessu máli.“
Í ljósi þess að 47 prósent kjósenda hefðu kosið já þá skipti það máli að á næstu mánuðum yrði borin virðing fyrir því.
Lýsti forsætisráðherra yfir sérstakri ánægju með hinar miklu umræður um alþjóðamál og stöðu Íslands í heiminum í aðdraganda atkvæðagreiðslunnar og einnig umræður í þessu samhengi um efnahagsmál, landbúnaðarmál og sjávarútvegsmál:
„Þetta hefur lyft umræðu á Íslandi á hærra stig þrátt fyrir að það hafi verið ýmislegt í umræðunni sem hefði mátt betur fara.“
EES
Kristrún segir það einnig ljóst að margir þeirra sem kusu nei séu ánægðir með EES-samninginn og því skipti það máli að Ísland haldi áfram að stíga fleiri skref til að styrkja stöðu sína í EES.
Lauk forsætisráðherra upphafsorðum sínum á að segja að það væru stór verkefni framundan. Hallalaus fjárlög verði lögð fram á næstu dögum og fjölmörg þingmál verði lögð fram í vetur og ríkisstjórnin fari samstíga inn í þingveturinn sem senn fari í hönd.
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra tók þá við og sagði meðal annars að dagurinn í gær hafi verið stór fyrir lýðræðið í landinu. Hún hefði sannarlega viljað aðra niðurstöðu. Ríkisstjórnin hefði hins vegar sagt frá upphafi að niðurstaðan yrði virt. Sagði Þorgerður Katrín að sér þætti gaman að sjá að þjóðin hafi verið bersýnilega tilbúin til að taka þátt.
Það hafi verið gott og gaman fyrir hana sem utanríkisráðherra að finna það að umræða um alþjóðamál hafi verið miklu meiri en áður í íslensku samfélagi.
Sagði utanríkisráðherrann að Evrópusambandið sem slíkt hafi ekki verið markmiðið heldur leið að því markmiði að ná frekari velsæld og meiri efnahagslegum stöðugleika á Íslandi. Þessi ríkisstjórn hefði alltaf sett almannahagsmuni ofar sérhagsmunum og vísaði þar til hækkunar veiðigjalda.
Hittir nefndina
Sagði Þorgerður Katrín að hún hefði óskað eftir fundi með utanríkismálanefnd Alþingis á morgun til að ræða það sem framundan væri í utanríkismálum í breyttum heimi og í ljósi niðurstöðu atkvæðagreislunnar:
„Við höldum áfram.“
Ísland verði að halda áfram að styrkja og dýpka alþjóðasamstarf bæði til austurs og vesturs. Boðaði hún aukið samstarf í varnarmálum við t.d. Finnland, Þýskaland, Evrópusambandið og Kanada:
„Verkefnin eru áfram risastór,“ sagði Þorgerður Katrín og sagðist eins og Kristrún spennt fyrir komandi vetri á þingi:
„Áfram gakk með þessi stóru verkefni.“
Inga Sæland menntamálaráðherra og formaður Flokks fólksins tók þá við og sagði að hennar flokkur hefði alltaf kallað eftir auknu beinu lýðræði og í gær hefði verið lýðræðisveisla. Ríkisstjórnin hefði verið mynduð fyrir tveimur árum og þá hefði verið tekin sameiginleg ákvörðun þeirra þriggja um atkvæðagreiðsluna. Þjóðin hefði sagt nei. Ríkisstjórnin gengi hins vegar eftir sem áður í takt og héldi áfram að vinna landi og þjóð til heilla. Áfram yrði staðið að því að setja almannahagsmuni framar sérhagsmunum.
Bætti Inga því við að niðurstaða atkvæðagreiðslunnar yrði virt. Hækkaði hún því næst róminn og sagðist blása á allt tal um að niðurstaðan væri viðkvæm fyrir ríkisstjórnina:
„Það er aldrei viðkvæmt fyrir ríkisstjórn í lýðræðisríki að gefa þjóðinni sinni valdið. Aldrei.“
Sagði Inga að ríkisstjórnin myndi halda ótrauð áfram.
Spurningar
Tóku því næst við spurningar frá innlendum og síðan erlendum fjölmiðlum.
Kristrún greindi m.a. frá því í svörum sínum að hún hefði skipst á skilaboðum við forseta leiðtogaráðs ESB, Antonio Costa. Í þeim samskiptum hefði komið fram að þrátt fyrir niðurstöðuna væri skýr vilji til áframhaldandi góðra samskipta á milli sambandsins og Íslands. Vitnaði hún einnig til orða frá forystufólki stjórnarandstöðunnar um mikilvægi EES-samningsins og sagðist túlka það sem vilja til þess að halda góðu sambandi við ESB og aðildarríki þess. Síðar í dag muni hún ræða við forsætisráðherra Noregs um EES og hún túlki niðurstöðuna ekki sem skref aftur á bak í samskiptunum við ESB.
Þorgerður Katrín tók undir orð Kristúnar um mikilvægi EES og lýsti ánægju með að stjórnarandstaðan væri sama sinnis þótt hún hefði ekki alltaf skynjað það áður í umræðum í þinginu.
Kristrún sagði aðspurð um orð sín um að nú færi málið í ferli að það þýddi að ríkisstjórnin myndi ekki beita sér fyrir því að aðildarviðræðum yrði haldið áfram.
Þorgerður Katrín lagði áherslu á að halda yrði áfram að uppfylla skuldbindingar Íslands á alþjóðavettvangi bæði varðandi EES og NATO.
Aðspurð um orð sín um að virða atkvæði þeirra sem sögðu já sagði Kristrún að það hefði ekki verið mikill munur á milli fjölda þeirra sem kusu já og þeirra sem völdu nei. Aðspurð um hvort ekki færi best á því að draga aðildarumsóknina frá 2009 formlega til baka þá sagði Kristrún heppilegast að Þorgerður Katrín myndi ræða næstu skref við að loka málinu við utanríkismálanefnd. Það væri hins vegar ljóst að þessi ríkisstjórn myndi ekki fara í áframhaldandi viðræður um aðild að Evrópusambandinu en áhersla yrði lögð á að styrkja EES-samstarfið og viðhalda því sem best.
