Í umtöluðu viðtali í þættinum Spjallið með Frosta Logasyni á efnisveitunni Brotkast gagnrýndi Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrverandi forseti Íslands, mjög fyrirhugaða þjóðaratkvæðagreiðslu um að taka upp að nýju aðildarviðræður Íslands og Evrópusambandsins. Meðal þess sem Ólafur Ragnar gagnrýndi var að nauðsyn atkvæðagreiðslunnar hefði, af utanríkisráðherra og forsætisráðherra, verið rökstudd meðal annars með vísan til ásælni Donald Trump Bandaríkjaforseta í yfirráð yfir Grænlandi. Sagði Ólafur Ragnar þá röksemd ekki ganga upp þar sem að Joe Biden hefði verið foresti Bandaríkjanna þegar ákveðið hefði verið að ráðast í atkvæðagreiðsluna. Við fyrstu sýn virðist Ólafur Ragnar hins vegar sleppa nokkrum atriðum og einfalda atburðarásina í þessari lýsingu á atburðarásinni. Til að hægt sé að átta sig betur, en fram kom í þessum hluta viðtalsins, á tímaröð atburða, er snúa að ásælni Trump í Grænland og þjóðaratkvæðagreiðslunni hér á Íslandi, hefur DV því tekið saman tímalínu þar sem helstu atriði, hvað þetta tvennt varðar, eru rakin í tímaröð.
Gamli var enn við stjórn
Á samfélagsmiðlum Brotkasts hefur verið birtur þessi hluti úr viðtalinu þar sem Ólafur Ragnar minnir á hver var forseti Bandaríkjanna, þegar núverandi ríkisstjórn á Íslandi ákvað að þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald aðildarviðræðna við Evrópusambandið skyldi haldin:
„Núna upp á síðkastið eins og þú veist þá setja menn upp ábúðarfullan svip og fara að tala um Grænland og Trump, stöðuna í heimsmálunum. Já, já þá gleymist það algjörlega að þegar þær stöllur ákváðu að láta þjóðina greiða atkvæði um Evrópusambandið og skrifuðu þess þjóðaratkvæðagreiðslu inn í stjórnarsáttmálann þá var Joe gamli Biden bara ennþá forseti Bandaríkjanna.“
Í ljósi þess að Ólafur Ragnar kallar Joe Biden gamlan þá má geta þess að sá síðarnefndi er hálfu ári eldri en hinn íslenski kollegi hans.
Ólafur Ragnar minnir réttilega á að núverandi ríkisstjórn á Íslandi tók við völdum í desember 2024 og setti þá strax þjóðaratkvæðagreiðsluna í stjórnarsáttmálann. Þá var Joe Biden vissulega forseti Bandaríkjanna og hafði engan hug á því að land sitt yfirtæki Grænland.
Ólafur Ragnar bætir því við og tekur þar undir með Frosta Logasyni að þar af leiðandi sé það eftiráskýring hjá oddvitum ríkisstjórnarinnar að vísa til ásælni Donald Trump í Grænland þegar atkvæðagreiðslan sé rökstudd:
„Svo eru þær svo heppnar að Trump er svona kjaftaskur og eru að grípa í eitthvað sem Trump er að segja.“
Tímalínan
Ljóst virðist þó að í þessari lýsingu Ólafs Ragnars á tímaröð þessara atburða minnist hann ekki á nokkur atriði sem hljóta að teljast skipta máli í þessu samhengi. Það er einnig svo að í fréttaflóði nútímans er oft fljótt, í minni fólks, að fenna yfir tímaröð atburða og helstu atriði er að þeim snúa. Hér fyrir neðan er því tímalína yfir helstu atburði sem snúa að áhuga Donald Trump á Grænlandi og þjóðaratkvæðagreiðslunni hér á landi þann 29. ágúst næstkomandi.
20. janúar 2017
Donald Trump tekur við embætti forseta Bandaríkjanna eftir sigur í kosningum í nóvember 2016.
Fyrri hluti árs 2018
Trump ljær máls á því á lokuðum upplýsingafundi á forsetaskrifstofunni í Hvíta húsinu að Bandaríkin ættu að auka hernaðarlega viðveru sína á Grænlandi en á fundinum er hann upplýstur, af embættismönnum, um að merki væru um aukna umferð kínverskra skipa og rússneskra kafbáta á norðurskautssvæðinu.
Maí 2019
Trump hittir vin sinn auðkýfinginn Ronald Lauder á viðburði á Long Island í New York. Lauder segir við forsetann að Bandaríkin ættu að nýta sér erfiða efnahagsstöðu Danmerkur til að knýja fram kaup á Grænlandi og innlima þannig landið.
Ágúst 2019
Trump lýsir því yfir opinberlega að hann vilji að Bandaríkin kaupi Grænland. Mette Frederiksen forsætisráðherra Danmerkur segir það fáránlegt og forystumenn grænlensku landstjórnarinnar hafna þessu alfarið. Í kjölfarið er fyrirhugaðri opinberri heimsókn Trump til Danmerkur aflýst en í kjölfar samskipta milli bandarískra og danskra stjórnvalda tekst að koma í veg fyrir að samband ríkjanna snarversni.
Júní 2020
Bandaríkin opna á ný ræðismannsskrifstofu á Grænlandi en henni hafði verið lokað árið 1953.
Nóvember 2020
Donald Trump bíður ósigur í forsetakosningum gegn Joe Biden.
20. janúar 2021
Joe Biden tekur við embætti forseta Bandaríkjanna eftir afar stormasöm valdaskipti. Í stjórnartíð hans er ekki ljáð opinberlega máls á því, af honum eða hans aðstoðarmönnum, að Bandaríkin taki völdin á Grænlandi en þó er unnið að því að bandarísk fyrirtæki fá leyfi þar til námavinnslu.
Október 2024
Viku fyrir forsetakosningar í Bandaríkjunum ítrekar Nick Solheim forsvarsmaður stuðningshóps Donald Trump, sem vinnur að undirbúningi þess að hann taki á ný við forsetaembættinu, að það sé full alvara á bak við þau orð Trump að Bandaríkin taki yfir Grænland.
5. nóvember 2024
Donald Trump kjörinn forseti Bandaríkjanna í annað sinn. Fyrir liggur að hann mun taka við embættinu af Joe Biden 20. janúar 2025.
30. nóvember 2024
Alþingiskosningar fara fram á Íslandi. Í kjölfarið hefja Samfylkingin, Viðreisn og Flokkur fólksins, sem hafa eftir kosningarnar samtals 36 af 63 þingsætum á Alþingi á bak við sig, stjórnarmyndunarviðræður.
21. desember 2024
Ríkisstjórn Samfylkingarinnar, Viðreisnar og Flokks fólksins tekur við völdum. Í stjórnarsáttmála er kveðið á um að fara skuli fram þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu ekki síðar en árið 2027.
22. desember 2024
Donald Trump lýsir því yfir í færslu á samfélagsmiðli sínum Truth Social að það sé algerlega nauðsynlegt fyrir öryggi Bandaríkjanna að eignast Grænland. Múte Egede formaður grænlensku landstjórnarinnar segir land sitt ekki til sölu og danskir ráðamenn taka undir það.
7. janúar 2025
Sonur Trump, Donald Trump jr., heimsækir Grænland og sama dag lýsir faðir hans því yfir á blaðamannafundi að hann muni leggja háa tolla á Danmörku verði ekki orðið við því að Bandaríkin fái að eignast Grænland. Hann neitar sömuleiðis að útiloka beitingu hervalds til að ná yfirráðum yfir Grænlandi.
20. janúar 2025
Donald Trump tekur á nýjan leik við embætti forseta Bandaríkjanna.
Mars 2025
Trump lýsir því yfir í ræðu á sameiginlegum þingfundi beggja deilda Bandaríkjaþings að það sé afar mikilvægt fyrir strategíska stöðu Bandaríkjanna að eignast Grænland. Um 10 dögum síðar leggur hann það til á fundi með Mark Rutte aðalritara NATO að bandalagið komi að yfirtöku Bandaríkjanna á Grænlandi. Í sama mánuði fara fram þingkosningar á Grænlandi og allir flokkar á þingi nema einn mynda í kjölfarið samsteypustjórn til að sporna við ásælni Bandaríkjanna.
Vor og sumar 2025
Bandarískir og danskir fjölmiðlar greina frá auknum njósnum Bandaríkjanna á Grænlandi og aðgerðum bandarískra útsendara við að ýta undir sundrungu milli Dana og Grænlendinga.
Desember 2025 - janúar 2026
Leyniþjónusta danska hersins skilgreinir Bandaríkin sem ógn við þjóðaröryggi vegna framferði Trump-stjórnarinnar og ásælni hennar í Grænland. Trump ítrekar oftar en einu sinni að Bandaríkin verði að eignast Grænland og segir hernaðaraðgerðir í því skyni ekki útilokaðar. Danir og Grænlendingar mótmæla hástöfum og njóta til þess fulltingis m.a. Evrópusambandsins og aðildarríkja þess, Kanada, Noregs, Bretlands og Íslands. Trump segir í viðtali við New York Times að valið gæti staðið milli þess að Bandaríkin eignist Grænland eða þá að NATO verði áfram við lýði. Utanríkisráðherrar Danmerkur og Grænlands halda til fundar vestanhafs við varaforseta og utanríkisráðherra Bandaríkjanna. Á fundinum tekst að lægja öldurnar og ákveðið er að hefja samningaumleitanir um aukna hernaðarlega viðveru Bandaríkjanna á Grænlandi og aðgang að vinnslu jarðefna, án yfirtöku þó. Áhugi Trump á að Bandaríkin eignist Grænland er þó enn til staðar.
21. janúar 2026
Donald Trump lýsir því yfir á ráðstefnu alþjóða efnahagsráðsins í Davos í Sviss að hann muni ekki fyrirskipa beitingu hervalds til að taka Grænland yfir. Fyrir tilstuðlan Mark Rutte er tilkynnt um samingaviðræður um hernaðaruppbyggingu Bandaríkjanna á Grænlandi og námavinnslu bandarískra fyrirtækja í landinu. Trump er þó ekki búinn að gefa það upp á bátinn að Bandaríkin eignist Grænland. Næstu vikur og mánuði birtast reglulega fregnir af því að bandarísk stjórnvöld horfi fremur til þess að kaupa Grænland en að taka það með valdi.
Febrúar - mars 2026
Fréttir berast af því að unnið sé að því af hálfu íslenskra stjórnvalda að efna til þjóðaratkvæðagreiðslunnar um framhald viðræðna um aðild að Evrópusambandinu þegar á árinu 2026. Fyrr en gert var ráð fyrir í stjórnarsáttmálanum. Oddvitar ríkisstjórnarinnar rökstyðja, þegar áformin eru kynnt opinberlega, þetta með vísan í góða samningsstöðu Íslands og víðsjárverða stöðu alþjóðamála. Ekki er vísað sérstaklega til Grænlands í kynningunni og heldur ekki í greinargerð með þingsályktunartillögu um atkvæðagreiðsluna. Tillagan er samþykkt á Alþingi undir lok maí 2026.
Febrúar - júlí 2026
Donald Trump segir í nokkur skipti opinberlega að Danmörk hafi haldið illa á málefnum Grænlands. Þann 7. júlí segir hann á leiðtogafundi NATO í Tyrklandi að Bandaríkin ættu að hafa yfirráð yfir Grænlandi en ekki Danmörk. Mette Frederiksen forsætisráðherra Danmerkur ítrekar enn á ný að Grænland sé ekki til sölu og að Bandaríkin verði að virða fullveldi þess og sjálfsákvörðunarrétt Grænlendinga.
26. júlí 2026
Í hlaðvarpinu The Rest is Politics rökstyður Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra nauðsyn þjóðaratkvæðagreiðslunnar 29. ágúst meðal annars með vísan til yfirlýstrar ásælni Donald Trump í Grænland.
30. júlí 2026
Bandarískt olíufélag með tengsl við Donald Trump vinnur að undirbúningi olíuvinnslu á Grænlandi. Grænlenska landstjórnin segir í yfirlýsingu að fyrirtækið hafi ekki fengið neitt leyfi fyrir slíku og ítrekar að engin slík starfsemi geti farið fram á grænlensku landsvæði án leyfis.
31. júlí 2026
Í útvarpsviðtali lýsir Donald Trump því yfir við þáttastjórnandann að honum sé óhætt að veðja á að Bandaríkin nái yfirráðum yfir Grænlandi áður en kjörtímabili Trump lýkur í janúar árið 2029.
Ágúst 2026
Donald Trump birtir eins og hann hefur oft gert áður mynd á Truth Social, gerða með aðstoð gervigreindar, í þeim tilgangi að gefa til kynna áhuga sinn á að ná Grænlandi undir bandarísk yfirráð. Á myndinni má sjá Trump horfa yfir fjall og að bænum Tasiilaq sem er á austurströnd Grænlands en bærinn er í um 750 kílómetra fjarlægð, í beinni loftlínu, frá Reykjavík.
