Þingmenn úr þremur flokkum hafa lagt fram þingsályktunartillögu á Alþingi um að ráðist verði í að móta aðgerðir til að útrýma minkum úr íslenskri náttúru.
Fyrsti flutningsmaður tillögunnar er Karl Gauti Hjaltason þingmaður Miðflokksins en aðrir flutningsmenn eru samflokksmenn hans Bergþór Ólason, Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir og Þorgrímur Sigmundsson, varaformaður Sjálfstæðisflokksins Jens Garðar Helgason og loks Þórarinn Ingi Pétursson þingmaður Framsóknarflokksins.
Samkvæmt tillögunni væri umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra falið að móta í samráði við sveitarfélög og aðra hagaðila stefnu og aðgerðaáætlun með það að markmiði að eyða mink í íslenskri náttúru. Skuli ráðherra leggja niðurstöðu þeirrar vinnu fyrir Alþingi eigi síðar en á vorþingi 2027.
1931
Í greinargerð með tillögunni segir að minkar hafi verið upphaflega fluttir til Íslands árið 1931 í þeim tilgangi að stunda minkarækt í atvinnuskyni. Fljótlega hafi orðið vart við að minkar hafi sloppið úr haldi og tekið sér bólfestu í íslenskri náttúru. Minkurinn hafi síðan breiðst hratt um landið og á nokkrum áratugum numið það nær allt.
Minnt er á að minkur telst framandi og ágeng dýrategund hér á landi og geti haft verulega neikvæð áhrif á íslenskt lífríki, til að mynda fugla og fiska í ám og vötnum.
Segir í greinargerðinni að það sé óvíst hversu stór minkastofninn sé á Íslandi. Minkaveiðar hafi þó verið stundaðar hér á landi um langt skeið í því skyni að halda stofni minksins í skefjum en með misjöfnum árangri. Á árunum 2020–2024 hafi veiðst að meðaltali 5.032 minkar á ári.
Bent er að á minkurinn njóti ekki friðunar samkvæmt lögum og þar sé að finna ákvæði um veiðar á minkum meðal annars til að koma í veg fyrir tjón af þeirra völdum.
Tilraun
Minnt er á í greinargerðinni að á árunum 2007–2009 hafi verið ráðist í sérstakt tilraunaverkefni á Snæfellsnesi og í Eyjafirði með það að markmiði að kanna hvort unnt væri að eyða mink í íslenskri náttúru á afmörkuðum svæðum. Verkefnið hafi sýnt að aukin og markviss veiðisókn geti haft veruleg áhrif á stofnstærð minks. Þrátt fyrir að ekki hafi tekist að eyða mink á svæðunum hafi minkum fækkað um 56 prósent á Snæfellsnesi og um 81 prósent í Eyjafirði á tímabilinu.
Vilja þingmennirnir meina að þetta verkefni hafi sýnt fram á verulega minnkun stofnsins þegar veiðisókn var aukin. Helstu takmarkanir verkefnisins hafi falist í takmörkuðum tíma og fjármunum, auk þess sem framkvæmd og skipulag veiðanna hafi ekki verið með þeim hætti að tryggt væri að unnt væri að fylgja verkefninu eftir þar til eyðingu minks væri náð. Reynslan af verkefninu gefi því tilefni til að ætla að umfangsmeiri og betur skipulagðar aðgerðir geti skilað enn meiri árangri.
Nýtt verkefni þurfi því að byggjast á reynslu fyrra verkefnisins, vera betur fjármagnað og standa yfir nægilega lengi til að unnt sé að fylgja minkastofninum eftir þar til honum hafi verið eytt í íslenskri náttúru.
Full ástæða sé til að skoða að nýju hvort unnt sé að ráðast í markvissara og umfangsmeira átak með það að markmiði að eyða mink í íslenskri náttúru.
Útrýming möguleg
Vilja þingmennirnir enn fremur meina að markvissar aðgerðir gegn minkastofninum kunni að hafa verulegan fjárhagslegan ávinning til langs tíma. Viðvarandi minkaveiðar feli í sér árlegan kostnað fyrir ríki og sveitarfélög og sá kostnaður muni vera áfram við lýði svo lengi sem minkurinn sé til staðar í íslenskri náttúru.
Einnig benda þingmennirnir á að samningur Sameinuðu þjóðanna um líffræðilega fjölbreytni hafi öðlast gildi á Íslandi í desember 1994. Samkvæmt samningnum hvíli sú skylda á íslenskum stjórnvöldum að sjá til þess að framandi lífverur í íslenskri náttúru raski ekki búsetu annarra lífvera. Þá sé markmið laga um náttúruvernd, að vernda til framtíðar fjölbreytni íslenskrar náttúru, þar á meðal líffræðilega og jarðfræðilega fjölbreytni.
Núverandi ástand sé óviðunandi og því sé rétt að móta aðgerðir til að eyða minkum úr íslenskri náttúru.
