Halla Hrund Logadóttir þingmaður Framsóknarflokksins og fyrrum orkumálastjóri segir mikilvægt að allir kjósendur taki þátt í þjóðaratkvæðagreiðslunni næstkomandi laugardag. Hvetur hún Íslendinga til að ígrunda atkvæði sitt vel og meta það heildrænt út frá helstu málaflokkum sem við sögu koma. Leggur hún sjálf þau lóð á vogarskálar umræðunnar að svara spurningum um stöðu íslenskra náttúruauðlinda gagnvart Evrópusambandinu eins og hún er núna. Þegar kemur að fiskinum í íslenskri landhelgi segir Halla Hrund það ljóst að ná verði fram einhverjum takmörkunum í aðildarviðræðum, verði af þeim, ekki vegna kvótaeigenda heldur þjóðarinnar.
Halla Hrund fjallaði um þetta nýlega í ítarlegri grein á Vísi en tekur efni hennar saman í nýjum Facebook-pistli.
Hún segist oft fá spurningar um áhrif mögulegrar aðildar Íslands að ESB á náttúruauðlindir.
Halla Hrund svarar spurningunum í fyrsta lagi út frá jarðeignum og auðlindum þeim tengdum. Hún minnir á að þegar Ísland varð hluti af EES hafi lög breyst þannig að ekki mætti mismuna kaupendum eftir þjóðerni innan EES. Það hafi opnað fyrir kaup erlendra aðila á jörðum hér á landi og í íslenskri löggjöf fylgi jörðunum mikilvæg réttindi yfir auðlindum á borð við vatn, jarðefni og jarðhita.
Hún minnir á að nú þegar sé þó nokkuð um að erlendir aðilar eigi landareignir hérlendis. Í vor hafi verið samþykkt þingsályktunartillaga hennar um að vinna að frekari breytingum til að takmarka erlent eignarhald lands með auðlindasjónarmið í huga sem allur þingheimur hafi stutt. Umbæturnar verði hins vegar að vera unnar í samræmi við EES-samninginn. Þær geti því falið í sér ýmis mikilvæg viðbótarskilyrði sem geti bætt núverandi stöðu en ekki takmarkað erlent eignarhald að fullu.
Orkan
Þegar kemur að orku segir Halla Hrund að Evrópulöggjöf á sviði orkumála hafi þegar verið innleidd á Íslandi og leitt til grundvallarbreytinga. Áður hafi kerfinu verið meira stýrt af hinu opinbera en í dag byggi það í ríkara mæli á orkumarkaði og samkeppni.
Fyrir tilkomu EES-samninginn hafi íslenskir einkaaðilar getað átt orkuréttindi og komið að orkunýtingu innan marka íslenskra laga. Nú sé hins vegar almennt ekki lengur heimilt að útiloka fjárfesta frá öðrum EES-ríkjum frá því að fjárfesta í íslenskum orkuauðlindum.
Þetta hafi þegar opnað fyrir erlent eignarhald í orkufyrirtækjum sem fari með nýtingar- og virkjunarréttindi, meðal annars í vatnsafli og jarðhita, auk erlendra fjárfestinga í ýmsum vindorkuverkefnum sem séu víða í undirbúningi.
Fiskurinn
Hvað varðar fiskveiðiauðlindina þá minnir Halla Hrund á að löggjöf ESB á sviði sjávarútvegs gildi ekki á Íslandi þar sem sameiginleg sjávarútvegsstefna Sambandsins falli utan EES-samningsins.
Í samhengi við aðild eða samningaviðræður við ESB sé ein stærsta áskorunin varðandi eignarhald á íslenskum sjávarútvegsfyrirtækjum sú að hingað til hafi verið skýrar takmarkanir á fjárfestingu erlendra aðila í íslenskum sjávarútvegsfyrirtækjum sem eigi kvóta.
Breyting á þessu, án víðtækrar undanþágu í mögulegu aðildarferli, geti því við sölu fært eignarhald á íslenskum sjávarútvegsfyrirtækjum til erlendra aðila og þar með yfirráð yfir þeim veiðiheimildum sem fyrirtækin fara með:
„Þetta ætti því að vera grundvallaratriði hjá andstæðum fylkingum í samhengi við auðlindamál og mögulegar viðræður, því þetta eru lykilhagsmunir þjóðarinnar, ofar allri pólitík, sem þarf að gæta sama hvað. Að hafa takmarkanir er ekki mikilvægt fyrir kvótaeigendur, sem gætu jafnvel hagnast verulega á breytingum, heldur fyrir fólkið í landinu.“
Þátttaka
Hvetur Halla Hrund að lokum kjósendur til að vanda valið á laugardaginn og ígrunda vel hvort merkja eigi við já eða nei:
„Ég hvet fólk til að taka sér tíma í að skoða þessa þætti, sem og aðra þýðingarmikla, líkt og landbúnað og að sjálfsögðu efnahagsmálin og alþjóðamálin í afar kvikum heimi - og meta málið heildrænt. Í greininni reifa ég ólík sjónarmið þessara sviða og hvet til lesturs og vandaðrar umræðu. Þjóðaratkvæðagreiðslan á laugardaginn kemur er mikilvæg og munum að það er alls ekki sjálfgefið að fá að segja hug sinn með þessum hætti. Förum vel með þetta tækifæri og tökum þátt í atkvæðgreiðslunni.“
