Halla Gunnarsdóttir, formaður VR, segir orð Ásgeirs Jónssonar seðlabankastjóra um að aðilar vinnumarkaðarins séu gerendur í því að hér sé há verðbólga ekki stuðla að uppbyggilegu samtali um stöðuna í efnahagsmálum, það sé hans uppskrift sem hafi brugðist og launafólk muni ekki sætta sig við kjaraskerðingar ef kjarasamningar bresta í haust.
Gerendur í málinu
Stýrivextir Seðlabankans voru hækkaðir upp í 8% fyrr í vikunni við lítinn fögnuð, fram kom í yfirlýsingu peningastefnunefndar að aukning verðbólgu, sem stýrivextir eiga að vinna gegn, hafi „fyrst og fremst litast af hækkun opinberra gjalda og áhrifum stríðsátaka í Mið-Austurlöndum“. Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri sagði í viðtali við Mbl eftir stýrivaxtahækkunina að aðilar vinnumarkaðarins geti „gert ákveðna hluti til að lækka verðbólgu sem Seðlabankinn gæti mætt með vaxtalækkun“. Laun hafi hækkað um 6 til 8 prósent á ári og það þurfi að sýna skynsemi.
„Það er mjög mikilvægt að þessir aðilar taki ábyrgð á eigin gjörðum, að þeir varpi ekki ábyrgð yfir á einhverja aðra því þeir eru hér gerendur í málinu,“ sagði Ásgeir um aðila vinnumarkaðarins, þá bæði verkalýðshreyfinguna og atvinnurekendur.
„Þetta snýst bara um það að kunna sér hóf, að það sé ekki hægt að hækka laun um 6-8 prósent á hverju ári endalaust. Ef við komumst fram hjá þeirri hugsun þá held ég að við getum náð þessari verðbólgu niður tiltölulega hratt.“
Stríðsöxi á lofti
Halla segir í grein á Vísi í dag að Ásgeir hafi dregið upp stríðsöxi og gert launafólk að blóraböggli fyrir stöðu efnahagsmála. „Það er óhætt að segja að hann hafi valið sér örlítið gildishlaðin orð til að tjá þá pólitísku sýn sína að launaskerðingar séu kjörin leiðin til að takast á við efnahagsvandann. Sætti launafólk sig við launafrystingar eða launalækkanir fái það lægri stýrivexti að launum. Þetta getur ekki klikkað! Eða hvað? Getur verið að þetta hafi verið reynt nú þegar?“
Fyrir síðustu kjarasamninga hafi forysta verkalýðshreyfingarinnar keypt þessi rök Ásgeirs og beitt sér fyrir langtímasamningum með litlum launahækkunum til að vinna á verðbólgunni. „Það varð því miður ekki raunin,“ segir hún, í ljós hafi komið að kjarasamningsbundnar launahækkanir hafi ekki verið helsti áhrifaþáttur verðbólgunnar, það hafi verið húsnæðismálum, hagnaðarsókn fyrirtækja og gjaldskrárhækkanir hjá hinu opinbera, ekkert af því sé hægt að stöðva með stýrivöxtum eða kjaraskerðingum launafólks.
„Upphlaup Seðlabankastjóra á opnum fundi peningastefnunefndar er ekki til þess fallið að stuðla að uppbyggilegu og gagnadrifnu samtali um þá stöðu sem er nú uppi í efnahagsmálum,“ segir Halla. Þau séu opin fyrir lausnamiðuðu samtali um hvernig megi leysa stöðuna.
„Við munum aldrei fella okkur við frekari kjaraskerðingar, enda mun það ekkert gera til að bæta stöðuna, heldur eingöngu þrengja frekar að heimilum landsins og þá sérstaklega yngra fólki sem ber mikinn húsnæðiskostnað,“ segir hún og bætir við:
„Seðlabankastjóri hóf stríðsöxina á loft, en honum er í lófa lagið að grafa hana bara strax aftur. Þá getum við haldið samtalinu áfram af ábyrgð og yfirvegun, út frá gögnum og staðreyndum, ekki pólitískum kreddum.“
