Nefnd um eftirlit með lögreglu segir að uppi séu vísbendingar um mögulega ámælisverða háttsemi starfsmanna embættis lögreglustjórans á Höfuðborgarsvæðinu í máli er snýr að kæru á hendur lögreglumanni fyrir húsbrot. Ríkissaksóknari gerði alvarlegar athugasemdir við málsmeðferð lögreglunnar en málið fyrndist í meðförum lögreglu, en ekkert var unnið í rannsókn þess eftir að tekin var skýrsla af lögreglumanninum. Í svörum lögreglunnar á Höfuðborgarsvæðinu er meðal annars vísað til reglna ríkissaksóknara um forgangsröðun mála.
Fram kemur í ákvörðun nefndarinnar að kvartandinn og lögreglumaðurinn voru í sambúð sem slitnaði upp úr.
Lögmaður kvartanda lagði fram kvörtun til nefndarinnar fyrir hans hönd í apríl síðastliðnum. Nefndin tók ákvörðun sína í málinu í júní en hún var ekki birt fyrr en í gær.
Í kvörtuninni kom fram að í júlí 2023 hafi kvartandi kært lögreglumanninn fyrir húsbrot. Tekin hafi verið skýrsla af lögreglumanninum í nóvember 2023. Gerð var athugasemd við hversu langur tími leið þarna á milli.
Í desember 2023 hafi kvartandinn sent inn gögn til lögreglu til stuðnings kærunni en engin frekari rannsókn hafi farið fram af hálfu lögreglunnar. Í maí 2025 hafi lögreglumanninum borist bréf þar sem tilkynnt var um að rannsókn málsins hafi verið hætt. Sama tilkynning hafi ekki borist kvartanda fyrr en í september 2025 eftir að lögmaður hans hafði samband við lögreglu.
Ríkissaksóknari
Segir í kvörtuninni að ákvörðun lögreglustjóra um að hætta rannsókn hafi verið kærð til ríkissaksóknara sem staðfest hafi ákvörðunina þar sem málið væri fyrnt. Ríkissaksóknari hafi aftur á móti gert alvarlegar athugasemdir við meðferð málsins.
Þá kom fram í kvörtuninni að engar eiginlegar rannsóknaraðgerðir hafi átt sér stað eftir að lögreglumaðurinn var tekinn í skýrslutöku í nóvember 2023 og þar til rannsókn málsins var hætt. Segir einnig að það hafi verið mat ríkissaksóknara að óútskýrð töf málsins hafi valdið því að málið fyrndist og áréttaði kvartandi að einstaklingurinn sem hann kærði sé lögreglumaður. Kvartandi hafi ekki fengið innbú sitt til baka frá lögreglumanninum sem segðist hafa hent því. Kvartandinn sagði að með háttsemi sinni hafi lögreglan komið í veg fyrir að hann gæti leitað réttar síns og að lögreglumaðurinn hafi sætt ákæru fyrir meint brot.
Í kvörtuninni kom enn fremur fram að lögreglan virtist ekkert hafa rannsakað málið heldur látið nægja að taka stutta skýrslu af lögreglumanninum. Kvartandi taldi þannig að lögreglan hafi gerst sek um refsiverða háttsemi sem hafi valdið honum tjóni.
Forgangur
Nefndin leitaði svara hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu en í þeim kom fram að hvað varðaði tafir á málsmeðferðinni þá hafi umrætt mál varðað rannsókn húsbrots samkvæmt 231. grein almennra hegningarlaga. Viðurlög við brotinu séu sektir eða fangelsi allt að 6 mánuðum. Við afgreiðslu mála á ákærusviði embættis lögreglustjórans á Höfuðborgarsvæðinu sé unnið samkvæmt fyrirmælum ríkissaksóknara um málsmeðferðartíma.
Í þeim fyrirmælum sé sérstök áhersla lögð á að hraða meðferð mála sem varði líkamlegt og kynferðislegt ofbeldi, einkum nauðgunarmála, mála er varði ofbeldi gegn börnum og ofbeldi í nánum samböndum, auk mála þar sem sakborningar séu undir 18 ára aldri. Forgangsröðun mála hafi því miðast við alvarleika brota og þau sjónarmið sem fram komi í þessum fyrirmælum. Í ljósi umfangs og málafjölda á ákærusviði hafi afgreiðslu þessa máls því miður ekki lokið áður en fyrningarfrestur rann út.
Segir einnig í svari lögreglunnar að vegna mistaka hafi kvartandandanum ekki verið sent bréf um að rannsókn málsins hafi verið hætt fyrr en lögmaður hafði samband og óskaði eftir upplýsingum um stöðu málsins, sé það harmað.
Ófullnægjandi
Nefnd um eftirlit um lögreglu aflaði sér einnig niðurstöðu Sigríðar Friðjónsdóttur ríkissaksóknara vegna kæru kvartandans til hennar, eftir að rannsókn málsins var hætt.
Í niðurstöðunni segir Sigríður það sitt mat að rannsókn málsins hafi ekki verið fullnægjandi. Sérstaklega hafi vantað að bera framburð lögreglumannsins undir kærandann, meðal annars varðandi fullyrðingar þess síðarnefnda um að sá fyrrnefndi hefði flutt út af sameiginlegu heimili þeirra. Þá hafi einnig verið nauðsynlegt að taka skýrslur af þeim vitnum sem lögreglumaðurinn hafi vísað til, þar með talið nágrönnum sem töldu að enginn byggi lengur í íbúðinni, og þeim aðilum sem lögreglumaðurinn segðist hafa fengið lögfræðilega ráðgjöf frá.
Ákvörðun um að hætta rannsókn hafi verið tekin tveimur dögum áður en fyrningarfrestur rann út, þar sem ljóst hafi verið að ekki yrði unnt að ljúka rannsókninni innan þess tíma.
Gerir ríkissaksóknari einnig athugasemd við reifun lögreglustjórans á Höfuðborgarsvæðinu á atvikum og vísar til þess að samkvæmt framburði kæranda hafi lögreglumaðurinn tilkynnt kærandanum þann 3. eða 4. maí 2023 að hann væri búinn að fara inn í íbúðina og tæma hana. Hið meinta húsbrot hafi því virst hafa átt sér stað fyrr en lögreglustjóri leggi til grundvallar.
Fyrning
Ríkissaksóknari minnti á að þegar brot varði minna en eins árs fangelsi eins og í þessu tilfelli sé fyrningarfrestur 2 ár.
Fyrningarfrestur hefjist frá þeim degi er refsiverðum verknaði lauk en rofni þegar rannsókn sakamáls hefjist gegn manni sem sakborningi. Stöðvist rannsókn um óákveðinn tíma rjúfi hún hins vegar ekki fyrningarfrest, nema fyrir liggi að rannsóknin hafi stöðvast vegna þess að sakborningur hafi komið sér undan rannsókninni.
Hið kærða brot hafi átt sér stað í byrjun maí 2023. Tekin hafi verið skýrsla af kærða, þ.e. lögreglumanninum, í nóvember 2023 og þá hafi rannsóknin gegn honum hafist. Af fyrirliggjandi gögnum verði ekki annað ráðið en að frá þeim tíma og þar til rannsókn málsins var hætt þann 6. maí 2025 hafi engar eiginlegar rannsóknaraðgerðir átt sér stað og rannsóknin því stöðvast í um eitt og hálft ár. Sök vegna meint húsbrots hafi því fyrnst í byrjun maí 2025. Þar sem sök teljist fyrnd sé ekki fyrir hendi grundvöllur til frekari meðferðar málsins og verði því ákvörðun um að hætta rannsókn staðfest.
Alvarlegt
Nefnd um eftirlit með lögreglu segir ríkissaksóknara hafa gert alvarlegar athugasemdir við meðferð málsins hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu og vitnar beint í niðurstöðuna:
„Verður ekki annað ráðið en að verulegar tafir við meðferð málsins hjá lögreglu hafi leitt til þess að málið fyrndist. Er það ámælisvert. Þá eru að sama skapi gerðar athugasemdir við að kæranda [kvartanda] hafi ekki verið tilkynnt um að rannsókn málsins hafi verið hætt í málinu fyrr en 17. september.“
Minna ber á í þessu samhengi að ákvörðun var tekin um að hætta rannsókn 5 mánuðum áður en kæranda barst loks tilkynning um það.
Í sinni niðurstöðu segir nefnd um eftirlit með lögreglu að með hliðsjón af því hvernig málsatvikum sé lýst í kvörtuninni, sem henni barst, og með vísan til afstöðu ríkissaksóknara sé ljóst að meint brot hafi fyrnst í höndum lögreglu án nokkurra haldbærra skýringa. Nefndin telji því að uppi séu vísbendingar um mögulega ámælisverða háttsemi starfsmanna lögreglu og sé erindið sent lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu til þóknanlegrar meðferðar
