Úrslitin í þjóðaratkvæðagreiðslunni um framhald aðildarviðræðna við Evrópusambandið liggja fyrir og íslenska þjóðin hefur sagt nei. Viðbrögð við úrslitunum streyma inn á samfélagsmiðla. Nei-sinnar eru ánægðir en já-fólk á sumt hvert bágt með að leyna mikilli ónægju sinni. Meðal harðra nei-sinna er nú kallað eftir því að Ísland einfaldlega snúi sér frá ríkjum ESB en svekktir já-sinnar segja það nú í höndum nei-sinna að finna töfralausn á því sem ekkert hafi gengið að ná til framtíðar á Íslandi, efnahagslegum stöðugleika. Hamingjuóskir hafa síðan borist frá einum frægasta ESB-andstæðingi heims. Hér á eftir fara nokkur dæmi um viðbrögð þeirra sem studdu nei og þeirra sem vildu já.
Jens Garðar Helgason þingmaður og varaformaður Sjálfstæðisflokksins var ekki að monta sig eftir að hans sjónarmið urðu ofan á og skrifar:
„Þjóðin hefur talað og niðurstaðan er skýr. Henni ber að taka af auðmýkt og virða án fyrirvara.Umræðan um aðildarviðræður við ESB hefur verið erfið og skilið eftir sig sár. Nú er verkefni okkar allra að græða þau sár, leggja ágreininginn til hliðar og leita þess sem sameinar okkur. Íslandi vegnar best þegar þjóðin stendur saman. Niðurstaðan felur jafnframt í sér skýr skilaboð: Við ætlum sjálf að axla ábyrgð á stjórn efnahagsmála og framtíð landsins.“
„Sú ábyrgð er mikil og verður ekki færð annað. Ríkisstjórnin þarf nú að sýna að hún sé fær um að takast á við hana. Geti hún það ekki, verður hún að víkja fyrir öðrum sem treysta sér til verksins. Nú er ekki tími fyrir sigurhrós eða ásakanir. Nú er tími ábyrgðar, auðmýktar og samstöðu um framtíð Íslands.“
Formaður flokksins Guðrún Hafsteinsdóttir var stuttorðari:
„Þjóðin hefur talað.“
Nei er jákvætt
Sveinn Óskar Sigurðsson oddviti Miðflokksins í Mosfellsbæ er ánægður og segir þetta jákvæða niðurstöðu:
„Þjóðin sýndi í dag að hún fylgist með og kallar til ábyrgðar. Sama aðhald á við um vextina og verðbólguna. Nei var rétt. Jákvætt nei fyrir Ísland.“
Sólveig Anna Jónsdóttir formaður Eflingar beitti sér mjög í nei-hreyfingunni og segir ljóst að misráðið hafi verið frá upphafi að ráðast í atkvæðagreiðsluna:
„Í útlöndum er stundum talað um pólitískt húbris; þegar hvatvísar ákvarðanir eru teknar og augljós og mikil áhætta er hunsuð, þegar persónuleg færni er ofmetin, þegar að snemmfengin velgengni hefur of mikil áhrif og dregur úr getunni til raunverulegrar sjálfsgagnrýni. Forsætisráðherra er óumdeilanlega greind og glæsileg manneskja, en með því að láta sannfæra sig um að þetta mál væri það mikilvægasta og að ekki yrði hjá því komist að setja það á dagskrá gerði hún mikil pólitísk mistök, sem munu eflaust reynast fremur dýrkeypt. Hún er svo sannarlega ekki í öfundsverðri stöðu.“
„Við Nei fólkið búum okkur undir að fagna sigri. Það á maður aldrei að gera of snemma. Fagnaðar-myndirnar frá Já-kosningavökunni í gærkvöldi og bollaleggingar um dúndur-samningateymi eldast ekki vel - explósív sigurvíman sem þar ríkti; fólk hlýtur að vera með töluverðan hausverk núna.“
„Ég bíð, eins og við eflaust velflest, eftir blaðamannafundi formanna ríkisstjórnarflokkanna sem haldinn verður í dag. Það verður ásamt öðru áhugavert að sjá hvernig og hvort formaður Flokks fólksins, flokksins sem hafði það í stefnu sinni að ekki yrði gengið í Evrópusambandið ætlar að ræða hvort hún telji að þessi fórn hafi verið þess virði að færa - svona sé pólitík bara og aðeins einfeldningar trúi því að grunn-stefna flokks gildi að kosningum loknum, en ekki hrossakaup og baktjaldamakk. Við skulum sjá hvað gerist.“
Snúa sér annað
Hannes Hólmsteinn Gissurarson prófessor emeritus er hæstánægður en hann beitti sér mjög fyrir því að nei yrði ofan á. Hann vill að í framhaldinu snúi Ísland sér frá ríkjum Evrópusambandsins:
„Þetta eru söguleg úrslit. Nú er mikilvægast í utanríkismálum að kanna betur og treysta það, sem kalla mætti Norður-Atlantshafskostinn: samstarfið við Noreg, Bretland, Færeyjar, Grænland, Kanada og Bandaríkin. Bandaríkin tryggja öryggi okkar, og mestöll utanríkisviðskipti okkar eru í Bandaríkjadölum, en Norðurlandaráð, Atlantshafsbandalagið og EES skipta okkur líka miklu máli. Ég hef áður sagt, að hið sjálfsprottna samstarf Norðurlandaþjóða ætti að vera ESB fyrirmynd frekar en tilraunir til að smíða sambandsríki úr 27 ólíkum ríkjum.“
„Gætum við ef til vill tekið við af Írlandi, sem ESB torveldar með reglugerða að fylgja þeirri farsælu stefnu sinni að laða að sér erlent fjármagn og fyrirtæki? Um helmingur útflutnings okkar fer til ESB, en gætum við gert fríverslunarsamnninga við Bandaríkin og Brasilíu? Gætum við kennt ESB að reka arðbæran og sjálfbæran sjávarútveg? Utanríkisráðuneytið þarf að taka miklum breytingum.“
Hamingjuóskir með nei-ið berast erlendis frá en Nigel Farage leiðtogi Reform-flokksins í Bretlandi og einn helsti forystumaður í baráttunni fyrir útgöngu þess úr ESB skrifar:
„Hamingjuóskir til Íslendinga með að kjósa að halda í sjálfstæði sitt.“
Svekkt
Svekkelsið er mikið meðal sumra þeirra sem töldu að betra væri fyrir Ísland að já yrði ofan á:
„Bændur eru enn og aftur að eyðileggja Ísland.“
„Munurinn er sá að fjöldi nei-kvæða yfir já-kvæða jafngildir rúmlega fullsetnum sal á Laufey tónleikum eða brekkusöngskvöldi á Þjóðhátíð. Þjóðin er indeed klofin.“
„Í ljósi þess að fjármagnseigendur eru tilbúnir að gera nánast hvað sem er til þess að hafa áhrif á kosningar. Og pólitíkina á Íslandi. Búnir að koma sínu fólki fyrir í ráðuneytunum. Er ekki kominn tími á að þjóðin taki til baka það sem hún á. Fiskveiðiheimildirnar?“
„Var að vakna til að tékka á úrslitum kosninganna og sé að við erum því miður aumingjar og fífl. Ekki bara heimskasta þjóð Evrópu ... við erum heimskasta þjóð veraldarsögunnar.“
Hallgrímur Helgason rithöfundur leynir ekki óánægju sinni:
„Íslendingar hafa löngum verið seinþreyttir til framfara.“
„Til hamingju með sigurinn kæra Nei-fólk. Með þessu munum við lifa næstu árin.“
Kraftaverkavélin
Snærós Sindradóttir framkvæmdastjóri Evrópusamtakanna var augljóslega svekkt en bar sig vel:
„Svekkjandi niðurstaða í gær en áfram veginn. Ég hlakka gríðarlega til að sjá Neiarana stinga kraftaverkavél sinni í samband og koma á stöðugleika í fyrsta sinn í lýðveldissögunni.“
Í myndbandi með færslu sinni sagði Snærós að það hefði verið skemmtilegt í þann skamma tíma í nótt sem að talin já-atkvæði voru fleiri. Það verði bara hins vegar að una þeirri niðurstöðu að nei-ið varð ofan á. Sagði hún að í kosningabaráttunni hefði verið fullyrt að það stæði upp á já-sinna að sanna að þeirra afstaða væri Íslandi til meiri heilla:
„Og við reyndum alltaf að benda á það að sönnunin kæmi í samningnum, fyrr væri ekki hægt að sanna neitt. En nú hefur dæmið snúist við. Nú liggur sönnunarbyrðin hjá þeim sem að sögðu að við getum bjargað þessu sjálf. Þeirra er að stinga kraftaverkavélinni sinni í samband og ná niður vöxtum og verðbólgu í langan tíma.“
Snærós sagði að slíkur stöðugleiki yrði að nást til lengri tíma ekki eingöngu eins eða fárra ára. Það væru kjör sem að:
„Vinir okkar í Evrópu búa við. Fyrirsjáanleika, taka lán og geta séð út lánstímann hvað þeir eru að fara að borga og svo framvegis.“
Snærós sagðist hlakka til að sjá hvernig nei-liðar myndu finna út úr þessu:
„Svo bara sjáum við hvað er langt þangað til að við förum aftur að ræða Evrópumálin. Ég bara óska öllum, allri þjóðinni til hamingju með þessa niðurstöðu því að hún segir alls konar um okkur en hún segir líka það sem ég vissi svo sem. Að við höfum tröllatrú á okkur og það er gott.“
Hagsmunir
Magnús Árni Skjöld Magnússon formaður Evrópuhreyfingarinnar var einnig svekktur en bar sig sömuleiðis vel:
„Ég hefði viljað sjá Ísland velja að taka forystuna í okkar heimshluta; setjast við borðið þar sem ákvarðanir sem varða framtíð okkar eru teknar og taka fullan þátt í því Evrópusamstarfi sem við erum þegar svo djúpt fléttuð inn í. Í stað þess verðum við áfram að verulegu leyti í farþegasætinu. Hvert það ber okkur mun tíminn leiða í ljós.“
„Það var ekki skortur á baráttu eða eldmóði sem réð úrslitum. Við áttum við gríðarlegt ofurefli að etja. Öflugir hagsmunaaðilar sem telja sig hafa mikið að verja í óbreyttu ástandi lögðust gegn breytingum, ásamt mörgum af stærstu og áhrifamestu samtökum íslensks atvinnulífs. Við vissum að róðurinn yrði þungur.“
„Næstum annar hver kjósandi á Íslandi deilir þeirri sýn að framtíð Íslands gæti legið nær kjarna Evrópusamstarfsins en hún gerir í dag. Það er enginn lítill minnihluti. Það er stór hluti íslensku þjóðarinnar og rödd hans hverfur ekki með þessari niðurstöðu.“
„Ísland mun áfram vera djúpt fléttað inn í Evrópu — efnahagslega, pólitískt, menningarlega og í öryggismálum. Við förum ekkert út úr þeirri heimsálfu sem við tilheyrum og spurningarnar um stöðu okkar í Evrópu hverfa ekki.“
„En niðurstaða dagsins breytir verkefni Evrópuhreyfingarinnar. Það er ljóst að hlutverk okkar á allra næstu misserum verður ekki að knýja fram nýja baráttu um aðild að Evrópusambandinu. Nú þurfum við að hugsa af yfirvegun um hvernig við best berjumst áfram fyrir hagsmunum Íslands í síbreytilegum og ótryggum heimi.“
