Árið 2018 starfaði hinn 35 ára gamli Shoji Morimoto hjá útgáfufyrirtæki í Tókýó. Það ár var hann rekinn úr starfi og yfirmaður hans sagði við Morimoto að hann gerði ekki neitt. Þá ákvað Morimoto einfaldlega að gera það að starfi sínu.
Morimoto stofnaði Twitter-aðgang þar sem hann bauðst til að leigja sig út sem manneskja sem „gerir ekki neitt“. Fyrir um það bil 71 dollara í hvert skipti mætti hann á þann stað sem óskað var eftir og var einfaldlega til staðar. Engin ráðgjöf. Engin krafa um samtal. Engin verkefni. Bara nærvera.
Fólk byrjaði strax að bóka hann.
Viðskiptavinir hafa fengið Morimoto til að sitja með sér í almenningsgarði, bíða við marklínu í maraþoni, ferðast með lest svo þeir þyrftu ekki að sitja einir, veifa kveðju við skilnaðarmál fyrir dómi og vera með þeim á veitingastað svo þeim liði ekki illa með að borða einir. Ein kona fékk hann til að vera í myndsímtali á meðan hún þreif íbúðina sína, því hún gat ekki hvatt sjálfa sig til verksins án þess að einhver fylgdist með.
Morimoto hefur sinnt meira en 4.000 verkefnum. Hann hefur um 80.000 dollara í tekjur á ári. Hann skrifaði bók um starf sitt, Rental Person Who Does Nothing, sem kom út árið 2023. Á Instagram er hann með 545 þúsund fylgjendur. Eina regla Morimoto þegar hann tekur að sér verkefni er sú að hann gerir ekki neitt, fyrir utan að mæta á staðinn auðvitað.
Morimoto segir þjónustu sína fylla upp í skarð sem flestir tala ekki um. Þeir sem upplifa einmanaleika kjósa ekki allir sálfræðing eða djúpt samtal. Stundum vilja þeir bara hafa aðra manneskju í herberginu.
„Ég geri ekkert sérstakt,“ segir hann. „Ég er bara til staðar.“
Kvikmyndin Rental Family
Árið 2025 kom kvikmyndin Rental Family út með Brendan Fraser í aðalhlutverki. Þar leikur Fraser Phillip Vanderploeg bandarískan leikara búsettan í Tokyo sem á erfitt með að finna sér vinnu. Hann endar með að ráða sig hjá Rental Family (Leigufjölskylda), fyrirtæki sem sérhæfir sig í að ráða leikara til að leika fjölskyldumeðlim eða vin fyrir ókunnuga. Vanderploeg finnst vinnan furðuleg, en þar sem hann vantar fé ákveður hann að slá til. Hann tekur meðal annars að sér að vera brúðgumi, faðir ungrar dóttur einstæðrar móður og blaðamaður sem hyggt skrifa ævisögu leikara sem er sestur í helgan stein.
Þó að vinna Morimoto og saga kvikmyndarinnar megi hljóma einkennilega þá er um að ræða þjónustu sem fyrirtæki hafa veitt um áraraðir í Japan. Í viðtali við AP eftir að kvikmyndin kom út ræddi Ryuichi Ichinokawa um starf sitt í þessum bransa í tvo áratugi. Í greininni kom fram að starfsemi fyrirtækjanna varpi ljósi á það hversu djúpstæður einmanaleiki og/eða áhyggjur af því að halda uppi ímynd út á við eru meðal fólks í Japan. Öðrum gæti hryllt við tilhugsuninni um að greiða áhugaleikurum fyrir að leika fjölskyldumeðlimi eða vini. Notendur segja hins vegar að þessi þjónusta veiti þeim huggun og hafi jafnvel græðandi áhrif.
Að mati Ichinokawa hafa flestir þeir sem nýta sér þessa þjónustu ákveðna félagslega stöðu að verja. Hann hefur til dæmis skipulagt heimsóknir á skemmtistað fyrir gestgjafa (e. hostess) sem vill heilla vinnuveitanda sinn með miklum fjölda viðskiptavina. Líkt og í kvikmyndinni hefur Ichinokawa mætt á skólaviðburði með einstæðri móður og barni hennar og leikið hlutverk vinalegs frænda. Stundum leggur Ichinokawa aukalega mikið á sig til að viðhalda blekkingunni. Ef þörf krefu lætur hann prenta fölsuð nafnspjöld, en skipti á slíkum spjöldum eru fastur liður í japönskum samkomum.
Sum verkefni eru auðveld, til dæmis að vera brúðkaupsgestur sem situr bara og borðar. En starfið er oft strembið. Ichinokawa nefnir dæmi: „Maður fær leiðbeiningar um að segja ekki rangt nafn eða fara með rangar upplýsingar um bakgrunn. Maður gæti þurft að vera viðbúinn því að ræða æskuminningar sem maður hefur enga hugmynd um.“ Ichinokawa hafði það fyrir sið að krota nöfn á hendina á sér. Hann fer líka vandlega yfir minnismiða fyrirfram. Ef hann er í miklum bobba bregður hann á það ráð að afsaka sig og fara á salernið.
Leigufjölskyldur og raunveruleg tengsl
Þótt fólki í hinum vestræna heimi kunni að þykja það undarlegt að leigja leikara, finnst mörgum Japönum það veita öryggiskennd. Í mörgum skriflegum umsögnum sem Ichinokawa fær kemur fram léttir eða þakklæti: „Takk fyrir daginn. Þú komst fram við okkur eins og alvöru móðir. Kærastinn minn sagði í sífellu: ‚Þvílíkt frábær mamma.‘“ Frá karlkyns viðskiptavini: „Vinsamlegast skilaðu kveðju til konunnar sem lék eiginkonu mína og segðu henni að hún hafi verið frábær eiginkona.“ „Þegar maður hjálpar einhverjum og viðkomandi finnur að maður er til stuðnings, þá líður manni vel. Og fjölskyldumeðlimur þarf ekki endilega að vera blóðtengdur.“
