Niðurstöður PISA eru ekki aðeins til umræðu hér á Íslandi enda hefur flestum ríkjum Efnahags- og framfarastofnunarinnar OECD hrakað milli kannana. Víða er leitað að sökudólgum til að skýra niðurstöðurnar og hér á landi hefur verið horft til stöðu menntakerfisins, menntunar kennara, þátttöku foreldra og snjalltækjanotkunar svo dæmi séu nefnd.
New York Post segir einn helsta sökudólginn vera svokallað heilarot (e. brain rot) af völdum samfélagsmiðla og gervigreindar. Í frétt miðilsins segir:
„Gögn OECD bentu á augljósan sökudólg að baki þessu ógnvænlega fyrirbæri – nemendur sem nota reglulega gervigreind og samfélagsmiðla stóðu sig mun verr á prófum en þeir sem gera það ekki.“
Munurinn hafi verið hreint ógnvekjandi. Þeir nemendur sem nota gervigreind lítið eða ekkert hafi fengið 30 stigum hærra en meðalnemendur og einkunnir hafi hrapað með aukinni notkun.
„Þú kemst ekki í form með því að horfa á íþróttir,“ sagði Andreas Schleicher, forstöðumaður menntamála hjá OECD. Hann segir að þó svo að gervigreind geti gert hlutina auðveldari sé það ekki jákvætt til lengri tíma litið. Hún ræni börn tækifærinu til þess að læra.
„Þú verður að leggja þig fram. Ef nám er auðvelt, þá er það ekki nám.“
Álíka þróun megi sjá hjá nemendum sem nota samfélagsmiðla mikið. Þeir sem notuðu samfélagsmiðla óhóflega í skólum hafi staðið sig um 44 stigum verr í stærðfræði en þeir sem nota miðlana lítið. PISA-skýrslan taki fram að þó að ekki sé hægt að fullyrða nokkuð um áhrif samfélagsmiðla þá séu merki um að mikil notkun þeirra bitni á getu nemenda til að glíma við flókna texta og gögn.
Schleicher hefur miklar áhyggjur af þróuninni sem hann segir einkum áberandi hjá ríkari þjóðum heimsins og það sem meira er, hjá efnameiri fjölskyldum. Þessir nemendur hafi að jafnaði staðið sig mun betur en jafnaldrar þeirra frá fátækari heimilum, en nú hefur bilið minnkað.
„Þetta bendir til nýs fyrirbæris þar sem stærsti áhrifaþátturinn í heildarlækkun einkunna eru vel stæðir nemendur sem standa sig verr en búast mætti við miðað við bakgrunn þeirra,“ segir Schleicher skv. Wall Street Journal en miðillinn bendir á að niðurstöðurnar geti bitnað á efnahagi ríkja til lengri tíma þar sem hagfræðingar hafi bent á að hagvöxtur sé að hluta knúinn áfram af menntunarstigi þjóða. Betri árangur á PISA gæti því aukið hagvöxt.
Telur Wall Street Journal að PISA muni leiða til aukinnar gagnrýni á notkun gervigreindartóla og snjalltækja á skólatíma. Schleicher tekur það beinlínis fram að gögn bendi til þess að snjallsímabann í skólum geti bætt nám barna.
„Þetta er það eina sem virkar. Það eina sem dregur úr þessari hnignun er snjalltækjabann.“
Eins hefur verið bent á að nemendur sem reiða sig meira á gervigreind virðast frekar reiða sig á það sem þeir kalla heilbrigða skynsemi frekar en vísindalega rökhugsun, en Financial Times segir það óheillavænlega þróun. Eins hafi þeir nemendur sem sögðust nota gervigreind nánast daglega átt marktækt erfiðara með að draga saman texta sem þeir höfðu lesið.
Statist tekur fram að þegar fólk er farið að reiða sig um of á gervigreindina geti það leitt til færnirýrnunar. Þegar við notum ekki vöðva líkamans þá rýrna þeir. Það sama á við um heilann.
„Þetta á jafnvel enn frekar við ungt fólk sem er enn að tileinka sér færni fyrir lífið“
Statista segir að það sé þó athyglisvert að nemendur sem nota gervigreind til að hjálpa sér við að læra geti staðið sig jafnvel betur en jafnaldrar sem forðast gervigreind. Þetta bendi til þess að það þurfi að kenna börnum og skólum að nálgast gervigreind í námi með réttum hætti. Þetta eigi að vera tól sem nemendur beita en ekki hækja sem þeir láta læra fyrir sína hönd.
