Eiríkur Rögnvaldsson, prófessor emeritus í íslensku, segir að Hannes Hólmsteinn Gissuararson, prófessor emeritus í stjórnmálafræði, sé ekki að gera greinarmun á skoðunum og staðreyndum þegar hann hafi svarað rektorum allra háskóla á Íslandi.
Málið má rekja til viðtals við Hannes í Spursmálum á Mbl þar sem hann sagði prófessorana Magnús Árna Skjöld Magnússon og Baldur Þórhallsson vera á hjá Evrópusambandinu eftir að þeir hlutu Jean Monnet-styrk.
Sagði rektora beita mælskubrögðum
Í grein sem Áslaug Ásgeirsdóttir rektor Háskólans á Akureyri, Kristín Eysteinsdóttir rektor Listaháskóla Íslands, Ólína Kjerúlf Þorvarðardóttir rektor Háskólans á Bifröst, Ragnheiður I. Þórarinsdóttir rektor Landbúnaðarháskóla Íslands, Ragnhildur Helgadóttir rektor Háskólans í Reykjavík og Silja Bára Ómarsdóttir rektor Háskóla Íslands, skrifa segja þær að því hafi verið haldið fram að með styrkjum úr evrópskum samkeppnissjóðum hafi Evrópusambandið keypt sér hollustu þeirra fræðimanna sem öfluðu styrkjanna.
„Erlendir rannsóknastyrkir eru ekki merki um hollustu við ákveðin stjórnmálasjónarmið. Þeir eru viðurkenning á faglegum gæðum rannsókna og getu rannsakenda til að standast alþjóðlegan samanburð. Það er ástæða til að fagna þeim árangri, ekki tortryggja hann,“ segja þær í greininni.
Hannes sagði að rektorarnir væru að nota mælskubrögð og hann hafi ekki haldið því fram að Evrópusambandið hafi keypt hollustu Baldurs og Magnúsar. Segir hann meðal annars: „En rektorarnir sex hafa ekki hrakið hina upphaflegu skoðun mína, að þeir Baldur og Magnús hefðu átt að láta þess getið, þegar þeir börðust sem harðast fyrir ESB-aðild, að þeir væru Jean Monnet-prófessorar.“
Ný sýn á málið
Eiríkur grípur þessi orð á lofti og segir á Facebook:
„Ég hef yfirleitt ekki lagt mig sérstaklega eftir því að lesa skrif Hannesar Hólmsteins Gissurarsonar, en þótt ég lesi ekki Morgunblaðið komst ég ekki hjá því að sjá svar hans til sex háskólarektora sem birtist í blaðinu í dag – bæði dúkkaði það upp á Facebook hjá mér og eins var höfundurinn svo hugulsamur við kollega sína að senda það á póstlista Háskóla Íslands svo að það færi nú ekki fram hjá neinum.“
Hann segir að þessi málsgrein Hannesar hafi gefið sér nýja sýn á málið:
„Þetta er auðvitað alveg rétt – rektorarnir „hafa ekki hrakið hina upphaflegu skoðun“ Hannesar. En það er ekki vegna þess að þeim hafi brugðist bogalistin í röksemdafærslunni, heldur vegna þess að það er ekki hægt að hrekja skoðun einhvers um atriði af þessu tagi – einmitt vegna þess að hún er skoðun,“ segir Eiríkur.
„Það er hægt að hrekja staðhæfingar, en skoðanir fólks eru ekki bara byggðar á staðreyndum og þekkingu, heldur einnig og ekki síður á skynjun og tilfinningum, og verða ekki „hraktar“ í venjulegum skilningi. Það er vitanlega hægt að andmæla skoðunum fólks og reyna með málefnalegum rökum eða hvers kyns þrýstingi að fá það til að skipta um skoðun – og stundum tekst það. En það þýðir ekki að skoðun fólks hafi verið „hrakin“.“
Eiríkur segir að í orðum Hannesar komi í ljós að hann átti sig ekki á muninum á skoðunum og staðreyndum:
„Það er óneitanlega svolítið neyðarlegt fyrir mann sem hefur verið prófessor í tugi ára að greina ekki þar á milli en þarf kannski ekki að koma sérstaklega á óvart, miðað við að honum hefur ekki alltaf tekist vel upp við að greina milli eigin texta og annarra. En þessi málsgrein opnaði mér alveg nýja sýn á málflutning Hannesar – ekki bara í þessu máli, heldur fjölmörgum öðrum á undanförnum árum og áratugum. Um leið og maður áttar sig á því að hann gerir ekki mun á eigin skoðunum og staðreyndum verður allt miklu ljósara.“
