Þórarinn Ævarsson, fyrrverandi forstjóri IKEA og Domino’s á Íslandi segir hægláta byltingu í gangi þar sem stór hópur Íslendinga sé að draga úr efnishyggju og líta inn á við. Hann telur hugvíkkandi efni spila þar stóra rullu.
Þórarinn, sem er nýjasti gesturinn í podcasti Sölva Tryggvasonar, hefur meðal annars notað kannabisolíu til þess að slá á verki og hjálpa við svefn og hvíld. Hann segir það ekki koma ríkinu við í hvaða meðvitundarástandi hann kýs að vera heima hjá sér:
„Ég er búinn að glíma við króníska verki í talsverðan tíma og hef leitað allra leiða til að finna lausnir. Það er ekkert sem læknar þetta alveg, en kannabis hefur reynst mér frábærlega til að slá á verki og hjálpa við svefn og hvíld. Ég hef verið að nota kannabis-olíu áður en ég sofna, af því að ég er ekki að leita eftir því að vera undir neinum áhrifum. Ég var orðinn lífshættulega háður ópíóðum og það er ekki valkostur fyrir mig að fara aftur þá leið, þó að það sé löglega leiðin samkvæmt kerfinu. Skaðinn sem þau efni valda og dauðsföllin eru löngu orðin óumdeild. Ég get ekki séð hvað það komi við í hvaða meðvitundarástandi ég, sextugur maðurinn, ákveð að vera í heima hjá mér. Það er almennt samþykkt að heilinn þroskast ekki að fullu fyrr en eftir ákveðinn aldur og það er ekki gott að nota kannabis fyrir þann tíma, en eftir að ákveðnum aldri er náð virðist það geta haft frábær áhrif á alls kyns kvilla, bætt svefn, aukið matarlyst og fleira þar fram eftir götum,” segir Þórarinn, sem segir tíma til kominn að taka þessa umræðu af alvöru og horfa á staðreyndir fordómalaust:
„Ég er ekki kominn í þetta viðtal til þess að upphefja kannabis og það eru klárlega líka neikvæðar hliðar á því, sérstaklega varðandi yngra fólk. En það er búið að koma ótrúlegu óorði á kannabis og margt af því er ekki á rökum reist. Meira að segja mestu regluþjóðir Evrópu eins og Þýskaland hafa farið í að lögleiða kannabis. Smáglæpum hefur fækkað þar mikið eftir þetta og afleiðingarnar eru mjög jákvæðar. „War on drugs“ er löngu tapað og það er löngu tímabært að taka þetta upp á yfirborðið og byrja lögleiðingu, ekki síst á þeim efnum sem hafa jákvæð áhrif á alls kyns kvilla sem fólk er að þjást af. Ríkið getur haft af þessu mikla skattpeninga og það er auðveldara að takmarka aðgengi gagnvart ungu fólki ef þetta verður tekið af götunni og gert löglegt. Ríkið hefur ákveðið að opíóðar séu í lagi og að áfengi sé hið viðurkennda efni sem fólk notar. En það hafa verið teknar saman fjölmargar rannsóknir á alls konar efnum með tilliti til þess í hvaða mæli þau geta skaðað annars vegar sjálfan þig og hins vegar aðra. Áfengi skorar þar langefst á báðum listum og er í raun bara vont fyrir allt og alla. Sveppir og LSD og önnur hugvíkkandi efni eru langneðst á þessum listum. Þú getur skaðað sjálfan þig á þeim efnum, en þú skaðar nánast aldrei aðra. Það er löngu tímabært að taka þessa umræðu úr skotgröfunum og horfa á staðreyndir. Það er framundan stór ráðstefna hér á landi, þar sem margir af helstu sérfræðingum í heimi á þessu sviði munu koma fram og ég skora á fólk að mæta þangað og kynna sér þetta betur.“
Ráðstefnan sem Þórarinn talar um heitir Health for the future og fer fram dagana 18.-20. september í Iðnó. Þórarinn segist almennt sannfærður um að mjög stór hópur Íslendinga sé að skipta um takt og heimsmynd og það sé í raun hæglát bylting í gangi sem eigi eftir að hafa mjög jákvæð áhrif:
„Ég ætlaði aldrei að nota nein efni af þessu tagi og það kom ekki til af góðu að ég ákvað að prófa það. Ég var sá sem dæmdi alla þá sem svo mikið sem fengu sér jónu. Ég drakk bara mitt gin og tónik eða romm í kók svaka flottur og hraunaði yfir alla þá sem voru á annarri vegferð. En það er óumdeilt að hugvíkkandi efni hafa aðstoðað gríðarlega stóran hóp af fólki til að bæta líf sitt. Ég er sannfærður um að það sé hæglát bylting í gangi þar sem stór hópur fólks er að skipta um takt og tengjast sjálfu sér og öðrum. Þessum efnum var haldið niðri í 50 ár, en nú er lokið komið af pottinum og þeirri þróun verður ekki snúið við,“ segir Þórarinn og heldur áfram:
„Þessi ofboðslega efnishyggja og samanburður hefur einkennt okkur á Íslandi mjög lengi. Það er auðvitað mjög jákvætt og gott að hafa komist úr moldarkofum í allt þetta ríkidæmi á svona skömmum tíma, en það fylgir þessu fórnarkostnaður og við erum að horfa upp á hann núna. Það sést í því að við virðumst orðin býsna óhamingjusöm og að kafna úr streitu og lífsstílssjúkdómum. Hraðinn er orðinn gegndarlaus og á endanum tekur það toll á taugakerfið og bæði andlega og líkamlega heilsu. Það má segja það sama um mig og íslensku þjóðina að ég kem úr fátækt, það var lítið um efnisleg gæði þegar ég var að alast upp og eðlilega setti maður þess vegna fókusinn á að eignast peninga. Ég þurfti að klessa harkalega á vegg til að skipta alveg um takt. Stundum finnst mér eins og það sama sé að gerast með þjóðina í heild. Ísland var fátækasta land í allri Evrópu og við þurftum á 50 árum að bæta upp fyrir það forskot sem aðrar þjóðir höfðu náð á árhundruðum.“
Þórarinn segir að streitunni og efnishyggjunni fylgi aftenging og afleiðingar sem við erum að horfa á núna varðandi alla lífsstílstengda sjúkdóma og ákveðið tengslarof:
„Við erum upp til hópa orðin mjög aftengd án þess að gera okkur grein fyrir því og höfum oft á tíðum misst sjónar af því sem raunverulega skiptir máli í lífinu. Að vera með fjölskyldu og vinum, geta gefið af sér, staldrað við og komið vel fram við náungann. Það eru meira en 70 þúsund manns á SSRI-lyfjum á Íslandi og bara sú staðreynd er svakaleg og eitthvað sem ætti að fá okkur til að hugsa um hvað sé í gangi. Ég ákvað að tala um þetta opinberlega á sínum tíma af því að mér fannst ég ekki geta þagað um þetta. Ég var svo þakklátur yfir því að hafa fengið betra líf að ég fann mig knúinn til að tjá mig um það hvað hefði hjálpað mér. Síðan þá hef ég fengið gríðarlega mikil viðbrögð og staðfestingu á því hve margir eru illa haldnir af vanlíðan og hafa ekki fundið neinar lausnir inni í kerfinu. Ég er búinn að þurfa að vinna mikið í sjálfum mér eftir þetta og líf mitt hefur breyst mikið. En ég veit að þetta var mikilvægasta verkefnið í lífi mínu. Að komast út úr þunglyndinu og lyfjafíkninni, þannig að ég gæti verið til staðar fyrir konuna mína og börnin mín. Það er mjög mikið af fólki að glíma við stanslausa verki og enn fleiri að glíma við alvarlegt þunglyndi eins og ég var fastur í. Ef að maður finnur lausnir sem gætu hjálpað öðrum er það beinlínis siðferðilega rétt að tala um það opinberlega.“
Hægt er að nálgast viðtalið við Þórarinn og öll viðtöl og podköst Sölva Tryggvasonar inni á solvitryggva.is
