Það er refsiverðara í Afganistan að flýja frá ofbeldisfullum eiginmanni sínum en að berja eiginkonu sína.
Nokkrum vikum áður en Liza Shams, 33 ára afgönsk kona, lést sendi hún ættingja sínum talskilaboð. „Óhamingjusamir dagar mínir verða fljótlega á enda. Biddu til guðs um að hann muni skamma Hasib fyrir framan alla heimsbyggðina fyrir það sem hann hefur gert mér,“ sagði hún.
En Hasib þarf ekki að hafa áhyggjur af að verða skammaður eða að þurfa að sæta ábyrgð fyrir það sem hann gerði. Þannig virka lögin ekki í Talibanalandinu Afganistan.
Hasib, Hasibullah Sarwari, eiginmaður Liza barði hana oft illa og lýsti hún því í öðrum talskilaboðum. Hún sagði meðal annars að hann hefði barið hana svo illa að hún gat hvorki talað né borðað. Hann lokaði hana inni dögum saman þegar hún var barnshafandi.
„Ég er kona. Gott! Ég á ekki að tala upphátt um hvað gerist inni á heimilinu mínum. En ég get þetta ekki lengur,“ sagði hún.
Dag einn heyrðu nágrannar hennar hana öskra og hringdu í lögregluna. Skömmu áður hafði hún hringt myndsímtal til föður síns, Sham, og sýnt honum áverkana sem hún var með. Hún var kjálkabrotin og gat næstum ekki talað. Faðir hennar áttaði sig á að dóttir hans hafði enn einu sinni verið lamin af eiginmanninum.
Liza var flutt á sjúkrahús í Kabúl þar sem hún lést einni klukkustund síðar.
Í sjúkraskýrslu hennar stóð að andlit hennar hafi verið margbrotið og hún hafi verið með marbletti, áverka og bólgin víða á líkamanum.
En samt sem áður var niðurstaða réttarmeinafræðings að hún hefði líklega látist eftir inntöku rottueiturs og engin krufning fór fram.
Saga Liza er ekkert einsdæmi eftir því sem kemur fram í umfjöllun The Guardian sem hefur komist á snoðir um fjölda svipaðra kvennamorða í Afganistan. Rannsóknin var unnin í samvinnu við Zan Times sem eru samtök blaðamanna í Afganistan.
Frá því að Talibanar komust aftur til valda 2021 hafa blaðamennirnir fundið 231 dæmi um kvennamorð. Fórnarlömbin voru á aldrinum 5 til 65 ára.
Fimmta hvert af morðunum var skráð sem sjálfsvíg þrátt fyrir að miklar sannanir væru fyrir því að dauðdaginn væri grunsamlegur.
Það er mjög algengt að þegar kona deyr af völdum ofbeldis í Afganistan sé andlátið skráð sem sjálfsvíg. Þetta þýðir að engin þarf að svara til saka fyrir andlátið.
Breytingin sem varð við valdatöku Talibana er að nú er ekki hægt að kæra ofbeldið, draga ofbeldismanninn fyrir dóm eða flýja undan ofbeldinu.
Talibanar hafa afnumið þau litlu réttindi sem konur höfðu. Þeir lögðu niður ráðuneyti málefna kvenna og sérstakt saksóknaraembætti sem sá um mál er snerust um ofbeldi gegn konum. Þeir lögðu einnig niður öll kvennaathvörf landsins.
Samkvæmt lögum Talibana þá hljóta konur, sem flýja ofbeldi eiginmannsins, þyngri refsingu en maðurinn sem lemur þær.
Allt að 15 daga fangelsisvist liggur við því að lemja eiginkonu sína þannig að áverkar sjáist á henni, til dæmis opin sár eða brotin bein.
Ef kona fer heim til foreldra sinna án þess að fá leyfi hjá eiginmanni sínum og ef fjölskyldan skilar henni ekki ef maðurinn gerir kröfu um það, þá þurfa konan og öll fjölskyldan að fara í fangelsi í þrjá mánuði.
