Margir eru í losti eftir að hafa lesið um misheppnaða aftöku morðingjans Christu Pike í morgun. Eftir tvo skammta af banvænum lyfjum sló hjartað enn þá og ákveðið var að bruna með hana á spítala og stöðva allar aftökur í Tennessee fylki tímabundið.
En hver verða svo örlög hennar? Og annarra dauðadæmdra fanga þar sem aftaka klúðrast? Því þetta er langt frá því að vera eina tilfellið í Bandaríkjunum. Þetta er ekki einu sinni eina tilfellið á þessu ári í Tennessee.
Þann 21. maí síðastliðinn átti að taka af lífi mann að nafni Tony Carruthers, sem hafði verið dæmdur til dauða árið 1994 fyrir þrefalt morð. En samkvæmt reglum fylkisins um aftökur með banvænni lyfjagjöf verður að setja upp æðalegg í tvær æðar. Hjá Carruthers var aðeins hægt að finna eina æð sem gat haldið æðalegg og því var hætt við aftökuna.
Eins og segir í umfjöllun blaðsins The Independent ákvað fylkisstjórinn Bill Lee að fresta aftöku Carruthers um að minnsta kosti eitt ár án þess að skýra ákvörðun sína frekar. Í Tennessee má einnig nota rafmagnsstól í vissum aðstæðum.
Á undanförnum 80 árum hefur aftaka klúðrast hjá 8 öðrum bandarískum föngum. Örlög þeirra eru ólík og að því virðist handahófskennd. 4 voru teknir af lífi síðar, 3 sluppu við aftöku en létust á dauðadeildinni og 1 er enn á lífi og er að bíða örlaga sinna.
Fullur fangavörður
Ein af þessum misheppnuðu aftökum átti sér stað í Louisiana árið 1946. Þá átti að taka 16 ára svartan ungling af lífi með rafmagnsstól fyrir að myrða lögreglustjóra.
En rafmagnsstóllinn var illa undirbúinn af fullum fangaverði. Francis heyrðist öskra og fékk krampa þegar rafmagni var hleypt á stólinn og ákveðið var að slökkva á honum.
Hart var deilt um hvort önnur tilraun myndi ekki flokkast sem grimmileg og óréttlát refsing og málið fór alla leið fyrir hæstarétt. Rétturinn klofnaði, 5 dómarar gáfu Louisana leyfi til að reyna aftur en 4 dómarar voru á móti.
Ári seinna var aftur reynt með sömu aðferð og í þetta skiptið tókst að framkvæma aftökuna á Willie Francis.
„Mannúðleg“ en erfið
Auk rafmagnsstólsins hafa ýmsar aðrar aftökuaðferðir verið notaðar í Bandaríkjunum. Svo sem henging, gasklefi og aftökusveit. En langalgengasta aðferðin í dag er banvæn lyfjagjöf. Hún þykir „mannúðlegust“ af þessum aðferðum en er jafnframt flóknust í framkvæmd og þar af leiðandi líklegast að hinn dauðadæmdi fangi lifi af.
Covid setti strik í reikninginn
Fyrsta málið á þessari öld kom upp árið 2009 þegar yfirvöldum í Ohio fylki mistókst að taka mann að nafni Romell Broom af lífi.
Í tvo klukkutíma var leitað að æð á líkama Broom sem væri hægt að setja upp æðalegg í en án árangurs. Var því ákveðið að hætta við aftökuna.
Yfirvöld í Ohio vildu reyna aftur og vísuðu í mál Willie Francis en málinu var áfrýjað og velktist um í réttarkerfinu árum saman. Árið 2017 fyrirskipaði hæstiréttur Ohio að aftaka Broom skyldi fara fram 17. júní árið 2020 sem var svo frestað til 16. mars árið 2022 en hún fór aldrei fram. Romell Broom lést úr covid þann 28. desember árið 2020, 64 ára gamall.
Of veikur til að aflífa
Sams konar mál kom upp í Ohio þegar taka átti mann að nafni Alva Campbell, dæmdan morðingja, þann 15. nóvember árið 2017. En hinn 68 ára Campbell hafði verið dæmdur til dauða árið 1998.
Campbell var við mjög slæma heilsu þegar hann var leiddur inn í aftökuklefann. Hann var illa veikur af lungnakrabbameini, með alvarlega lungnateppu og átti mjög erfitt með að hreyfa sig.
Fangaverðir leituðu að nothæfri æð á fótleggjum hans með útfjólubláu ljósi en ekkert gekk. Campbell var of veikur til þess að hægt væri að taka hann af lífi.
John Kasich, fylkisstjóri, stöðvaði aftökuna og veitti Campbell frestun. Campbell var aldrei tekinn af lífi, hann lést úr veikindum sínum tæpum 5 mánuðum seinna, þann 3. mars árið 2018.
Blóð flæddi út um allt
Svipað mál kom upp í Alabama 22. febrúar árið 2018. En þá átti að taka af lífi 61 árs gamlan morðingja, Doyle Hamm.
Í tvo og hálfan klukkutíma stungu fangaverðir sprautunálum í fótleggi og ökkla Hamm til þess að reyna að finna nothæfa æð. Þeir veltu honum á magann og slógu aftan á fótleggi hans í örvæntingarfullri leit.
Loks fóru þeir að stinga nálum í klof hans en stungu of langt. Ein nálin fór inn í þvagblöðru Hamm og önnur fór í slagæð. Blóð byrjaði að leka út um allt, á bekkinn og á gólfið.
Hætt var við aftökuna en Hamm var mjög veikur á eftir. Hann gat varla gengið frá aftökubekknum og pissaði blóði í marga daga á eftir.
Hamm lögsótti Alabama fylki fyrir meðferðina á sér og krafðist þess að önnur tilraun yrði ekki gerð. Samþykkti Alabama það en Hamm lést á dauðadeildinni 28. nóvember árið 2021 úr krabbameini.
