Sérfræðingar í Bretlandi hafa áhyggjur af ört vaxandi notkun smjörsýru, eða GHB, meðal ungs fólks. Efnið, sem áður var einkum tengt ákveðnum hópum í næturlífinu, virðist nú hafa náð fótfestu meðal háskólanema og ungs fólks í atvinnulífinu.
Ástæðan er meðal annars sú að GHB er ódýrt og notendur telja sig geta komist í gegnum heilt kvöld án þess að eyða stórfé í áfengi eða vakna með slæma þynnku. En þar leynist stórhættuleg gildra. Örlítill munur getur verið á því magni sem veldur þeirri vímu sem notandinn sækist eftir og skammti sem getur leitt til meðvitundarleysis, öndunarstopps og dauða.
Daily Mail fjallar ítarlega um þessa þróun og ræðir meðal annars við Steve Pope, breskan sálmeðferðarfræðing í Lancashire sem sérhæfir sig í fíknimeðferð. Hann segist hafa orðið var við mikla breytingu á skömmum tíma.
„Þetta er brjálæði“
Frá því í febrúar hefur Pope fengið 20 ný GHB-tengd mál í sínar hendur á Blackpool-svæðinu sem er margföld aukning miðað við það sem áður var.
„Þetta er brjálæði,“ segir Pope. „GHB var einfaldlega ekki vandamál sem fólk í framlínunni eins og ég þurfti að glíma við árið 2025.“
GHB er litlaus og lyktarlaus vökvi og hefur lengi verið þekkt sem afar varhugavert vímuefni. Vísindavefur Háskóla Íslands fjallar um GHB undir heitinu smjörsýra og segir efnið sljóvgandi. Það geti meðal annars valdið skertri meðvitund, svima, slappleika, ógleði og uppköstum og hægi jafnframt á öndun og púlsi. Stærri skammtar geti leitt til mæði og öndunarstopps.
Pope segir efnið nú sjást meðal mun fjölbreyttari hóps en áður.
Ein þeirra sem segir sögu sína í umfjöllun Daily Mail er Kim, 21 árs kona sem starfar hjá stórri endurskoðunarskrifstofu. Hún prófaði GHB fyrst í mars eftir að kærasti hennar bauð henni efnið.
Kim heillaðist fljótt af áhrifunum. Hún segir að það hafi aðeins kostað hana tíu pund að komast í gegnum heilt skemmtikvöld með GHB, samanborið við um 50 pund ef hún keypti áfengi. Auk þess vaknaði hún án timburmanna.
Það sem virtist í fyrstu vera ódýr og auðveld leið til að skemmta sér tók hins vegar skelfilega stefnu aðeins þremur mánuðum síðar.
„Þetta var mín versta martröð“
Kim hafði blandað GHB við áfengi á skemmtistað og misst yfirsýn yfir hversu mikið hún hafði tekið. Minningar hennar frá nóttinni eru óljósar en hún man eftir því að hafa skyndilega verið ófær um að hreyfa sig.
„Ég var föst inni í eigin líkama. Ég vissi að eitthvað var að gerast en gat ekkert gert til að stöðva það. Þetta var mín versta martröð.“
Hún segist hafa vaknað ein fyrir utan skemmtistaðinn um hálf sex um morguninn. Nærfötin hennar voru horfin, hún var með áverka á líkamanum og síminn hennar og kreditkort voru horfin. „Ég vissi strax að mér hefði verið nauðgað,” segir hún í umfjölluninni og kveðst hafa ákveðið að leita ekki til lögreglu.
Smjörsýra hefur einmitt lengi verið tengd kynferðisbrotum þar sem efnið er litlaust og lyktarlaust og getur valdið skertri meðvitund og minnisleysi.
Hætti að anda á gangstéttinni
Daily Mail ræðir einnig við Robin, 19 ára verkfræðinema, sem hafði tvívegis tekið GHB án vandræða áður en hann fór út að skemmta sér með félögum sínum í Manchester í maí.
Hann tók sama magn og áður en innan 20 mínútna lá hann meðvitundarlaus úti á gangstétt.
Vinir hans töldu fyrst að hann hefði einfaldlega drukkið of mikið og biðu með að kalla eftir sjúkrabíl. Þegar sjúkraflutningamenn komu á vettvang var Robin hættur að anda og þurfti að barkaþræða hann á leiðinni á sjúkrahús.
Í umfjöllun Daily Mail segir Pope mestu hættuna felast í því hversu skyndilega ástand notanda getur breyst. „Manneskja getur verið að spjalla og virst í fullkomnu lagi, tekið örlítið of mikið og skyndilega hætt að anda,“ segir hann. „Ein lítil mistök geta endað í dái eða dauða.“
