Borgarfulltrúar minnihlutans eru vonsviknir með þá ákvörðun meirihlutans að vísa tillögu Miðflokksins um túlkaþjónustu til borgarráðs. Tillagan var flutt með hófstilltum hætti en þegar næsti Miðflokksmaður tók til máls voru stóru orðin drengin fram .
Tillagan var eftirfarandi:
„Borgarstjórn skorar á ríkisstjórn og Alþingi að endurskoða löggjöf um túlkaþjónustu með það að markmiði að setja samræmdar reglur um rétt einstaklinga til þjónustunnar og kostnaðarskiptingu ríkis, sveitarfélaga og notenda. Við endurskoðunina verði sérstaklega skoðað að greiðsluþátttöku verði hætt eftir ákveðinn tímaramma.“
Greinargerð vísar í kostnað
Í greinargerð með tillögunni segir að kostnaður borgarinnar vegna túlkaþjónustu hafi aukist verulega á síðustu árum, eða frá 55,3 m.kr. árið 2020 upp í 127,1 m.kr. árið 2024. Mikilvægt sé að tryggja túlkaþjónustu þegar hún er lögbundin eða nauðsynleg, svo sem vegna mála barna, félagsþjónustu, barnaverndar, fötlunar og réttaröryggis, en kanna þurfi hvort núverandi fyrirkomulag gangi of langt. Skapa þurfi raunverulegan hvata fyrir innflytjendur til að læra og nota íslensku en ótakmörkuð gjaldfrjáls túlkaþjónusta geti dregið úr slíkum hvata. Bent er á að í Danmörku er innheimt gjald fyrir túlkun í heilbrigðisþjónustu eftir þriggja ára búsetu og í Svíþjóð hefur verið lagt til að slíkt gjald verði innheimt eftir sex ára búsetu, með undanþágum.
Framsöguræða tillögunnar á fundi borgarstjórnar í gær var í anda tillögunnar sjálfrar og greinargerðar. Ræðuna flutti Kristín Kolbrún Waage Kolbeinsdóttir, borgarfulltrúi Miðflokks.
Hvað með Mjóddina?
Flokksbróðir hennar, Lárus Blöndal Sigurðsson, fór hins vegar töluvert út fyrir efni greinargerðarinnar og í raun alfarið út fyrir umræðuefnið. Lárus sagði allar greiðslur til innflytjenda hafa hækkað á síðustu árum hvort sem það væri framfærsla, ellilífeyrir, samgöngustyrkir, leigubílamál, strætó, rútur, barnavernd, styrkir, heimilisbúnaður, ísskápar, net, símar, gjafakort í verslanir og fleira. Eins hefði álagið á heilbrigðiskerfið, skólana og húsnæðismarkað aukist.
Vék hann svo máli sínu að Mjóddinni og ítrekaði beiðni Miðflokksins um heildarendurskoðun á öryggismálum þar. Ófremdarástand hafi ríkt lengi.
„Kostnaðurinn við þennan málaflokk er löngu kominn yfir skynsemismörk og við vitum öll hér inni að þetta er vandamál og það er okkar ábyrgð að takast á við þau og ræða þau.
Við getum ekki bjargað heiminum. Við þurfum að snúa þróuninni við, takast á við vandann.“
Rétt er að benda á að flóttamenn eru aðeins lítið hlutfall innflytjenda á Íslandi. Sanna Magdalena Mörtudóttir, borgarfulltrúi Vinstrisins, spurði hvort Lárus væri að kalla innflytjendur vandamál.
„Vandamálið er að við höfum lagt allt of mikið á kerfin okkar. Skólarnir eru að gefast upp, heilbrigðiskerfið er að gefast upp og við erum búin að taka á okkur verkefni sem við réðum ekki við. Og þessi kostnaður sem sést í túlkaþjónustunni er bara gott dæmi um það.“
Vonsviknir
Stefán Pálsson, varaborgarfulltrúi Vinstrisins, segir að tillagan hafi verið sett fram með hófstilltum hætti af framsögumanni. Þar var talað um kostnað, sparnað og hvata til að læra íslensku. Þegar Lárus tók til máls hafi raunverulegt markmið tillögunnar komið í ljós.
„Þar var farið um víðan völl varðandi það hvað íslenskt samfélag væri að sligast undan innflytjendum sem þvældust fyrir öllum okkar kerfum, tækju tíma og orku og öryggismálum væri ábótavant í Mjóddinni. Nákvæmlega hvernig öryggismál Mjóddarinnar áttu að tengjast málefnum túlkaþjónustu á sviðum Reykjavíkurborgar er óljóst.“
Segist Stefán hafa orðið fyrir vonbrigðum með meirihluta borgarstjórnar sem ákvað að vísa tillögunni áfram til borgarráðs frekar en að greiða atkvæði gegn henni. Líklega hafi meirihlutinn ákveðið afgreiðsluna fyrir fram áður en Lárus tók til máls „en mér hefði þótt eðlilegt að endurskoða hana þegar ljóst varð í hvaða átt Miðflokksmenn ætluðu sér að fara með málið.“
Pétur H. Marteinsson, borgarfulltrúi Samfylkingarinnar, segir að sér hafi blöskrað umræðan, þá einkum ræða Lárusar sem hafi „farið lóðbeint í það hvernig samfélagið okkar væri að sligast undan innflytjendum sem þvældust fyrir og eyðileggi kerfin okkar og að öryggi okkar sé ógnað – án þess að nokkuð kæmi fram hvernig það tengdist túlkaþjónustu borgarinnar. “
Hann bendir á að tímabilið sem nefnt er í tillögunni, 2020–2024, sé tímabil þar sem Ísland tók á móti fordæmalausum fjölda fólks á flótta frá Úkraínu eftir innrás Rússa. Tillagan vísi eins til Danmerkur en þar hafi fyrirkomulagið dregið úr notkun faglegra túlka, torveldað aðgengi að þjónustu og aukið notkun óformlegra túlka á borð við börn, vini og ættingja. Það flýtti ekki tungumálanámi. Hvað Svíþjóð varðar þá sé um orðræðu fráfarandi hægristjórnar að ræða sem ekki er orðin að lögum.
„Það getur verið dýrt að túlka, en það getur verið miklu dýrara fyrir samfélagið að misskilja – bæði í krónum talið og í alvarlegum mannlegum afleiðingum. Tökum ekki þátt í fjarhægribylgjunni, þjóðernispopúlisma eða hvað við köllum þessa slæmu þróun.“
Pétur lýsir einnig yfir vonbrigðum með að meirihlutinn hafi vísað tillögunni til borgarráðs en Hildur Björnsdóttir borgarstjóri sagði á fundi borgarstórnar í gær að hún vildi kalla eftir umsögn borgarlögmanns og eftir atvikum sviðsstjóra og tók hún undir áhyggjur af kostnaði borgarinnar vegna túlkaþjónustu.
