Nefnd um eftirlit með lögreglu hefur sent frá sér ákvörðun í máli sem hún tók upp að eigin frumkvæði. Varðar það alvarlegt atvik sem varð í gamla kirkjugarðinum í Keflavík að morgni dags í maí síðastliðnum. Þá kviknaði í manni sem lögreglumenn höfðu afskipti af en hann mun hafa verið í andlegu ójafnvægi. Maðurinn hellti yfir sig eldfimum vökva en hann og lögregluna á Suðurnesjum greinir á um hvort hann hafi sjálfur kveikt í sér eða kviknað hafi í honum eftir að lögreglumenn skutu á hann með rafbyssu. Annar maður sem varð vitni að atvikinu, að minnsta kosti að hluta til, tók það upp á myndband á síma sinn en eyddi því að skipan lögreglumanna á vettvangi. Sögðu yfirmenn embættisins, fyrst þegar atvikið kom upp, að þetta hefði verið gert ekki síst til að gæta að friðhelgi mannsins sem kviknaði í. Hann brenndist alvarlega en mun vera á batavegi. Embætti lögreglustjórans á Suðurnesjum viðurkennir hins vegar nú að mistök hafi verið gerð og að ekki hafi verið til staðar nein heimild í lögum til að skipa vitninu að eyða myndbandinu.
Ákvörðun nefndar um eftirlit með lögreglu snýr að þessum anga málsins og hún tók það eins og áður segir upp að eigin frumkvæði og var það gert eftir fréttaflutning í fjölmiðlum af málinu.
Nefndin óskaði eftir frekari upplýsingum frá embætti lögreglustjórans á Suðurnesjum með bréfi í júní síðastliðnum. Nefndin segist hafa óskað eftir afstöðu embættisins til meintra fyrirskipana lögreglumanna um eyðingu myndefnisins af atvikinu sem og allar þær upplýsingar og gögn er vörðuðu afskipti lögreglu af vitninu.
Óleyfileg eyðing
Í ákvörðun nefndarinnar segir um svör embættisins að hún hafi þegar aðgang að upptökum úr búkmyndavélum lögreglumanna vegna annarrar athugunar málsins sem sé til rannsóknar hjá héraðssaksóknara og væri því ekki farið frekar yfir þann þátt málsins í ákvörðun þessari.
Er þar væntanlega átt við þann þátt málsins sem lýtur að því að það kviknaði í manninum.
Segir nefndin að í bréfi embættis lögreglustjórans á Suðurnesjum komi fram, hvað varði eyðingu myndbandsins, að strax eftir að málið kom upp hafi yfirmenn embættisins farið yfir málsatvik. Í kjölfar atviksins og fréttaflutnings af málinu hafi verið rætt við alla hlutaðeigandi lögreglumenn sem komu að málinu. Að mati embætttisins sé ljóst að umrætt mál hafi verið krefjandi fyrir hlutaðeigandi lögreglumenn. Það liggi fyrir að lögreglumenn kröfðust þess að almennur borgari sem tók upp hluta málsatvika myndi eyða myndefninu.
Segir í bréfinu að umrædd fyrirmæli hafi verið mistök. Eftir að hafa farið yfir málavexti sé það mat embættisins að í ljósi málsatvika hefði verið rétt að haldleggja umrætt símtæki á grundvelli laga um meðferð sakamála, afrita myndefni símtækisins sem sönnunargagn í málinu á grundvelli ótvíræðs skriflegs samþykkis eiganda þess eða dómsúrskurðar og skila símtækinu í framhaldinu til eiganda þess.
Segir enn fremur í bréfinu að ekki sé að finna lagaheimild til að fyrirskipa borgurum að eyða myndefni af aðgerðum lögreglu. Eftir samtal yfirmanna embættisins við umrædda lögreglumenn sé ljóst að ætlun þeirra hafi einungis verið að vernda viðkvæma persónulega hagsmuni, mannlega reisn og friðhelgi einkalífs þess einstaklings sem slasaðist alvarlega í málinu.
Segir að lokum í bréfi embættis lögreglustjórans á Suðurnesjum að ítrekað hafi verið við lögreglumenn embættisins að það sé ekki heimilt að krefjast eyðingu myndefnis sem borgarar taki. Þá hafi verið áréttað að hafi myndefni sönnunargildi sé heimilt að leggja hald á símtæki þ.e. sé um mögulega rannsóknarhagsmuni að ræða.
Ekki aðhafst
Nefnd um eftirlit með lögreglu segir í sinni niðurstöðu að ekki sé að finna heimild í lögum til handa lögreglu til að krefjast eyðingu á upptökum frá almenningi af lögregluaðgerðum.
Með hliðsjón af þessum viðbrögðum embættisins, þar sem ítrekað hafi verið fyrir lögreglumönnum að ekki sé til staðar lagaheimild til að fyrirskipa eyðingu myndefnis sem tekið er af aðgerðum lögreglu, auk þess sem embættið viðurkenni að mistök hafi verið gerð, sé ekki tilefni til að aðhafast frekar vegna málsins.
Þessi angi málsins nær því ekki lengra hjá nefndinni.
