Haraldur Már Haraldsson rifjar upp alvarlegt bílslys sem hann lenti í þegar hann var átján ára árið 2008. Í slysinu slasaðist Haraldur og besti vinur hans alvarlega, vinur hans lést 11 dögum eftir slysið.
Haraldur deilir reynslusögu sinni í fyrsta sinn opinberlega og segist gera það þar sem gulur september er genginn í garð og eftir að hafa lesið athugasemdakerfi fjölmiðla og fylgst með umræðunni í kjölfar þeirra hræðilegu atburða sem hafa átt sér stað í umferðinni síðustu vikur og mánuði. Vísar Haraldur þar meðal annars til skelfilegs slyss á Krísuvíkurvegi aðfararnótt mánudagsins 31. ágúst síðastliðinn þar sem þrjú ungmenni á aldrinum 17 til 21 árs.
Ungmenni á sama aldri og Haraldur og vinur hans voru þennan örlagaríka dag fyrir 18 árum.
„Þar hef ég séð hversu ógeðslega hluti fólk getur látið hugsunarlaust út úr sér, án þess að hugsa út í hvaða afleiðingar orð þeirra geta haft,“ segir Haraldur um athugasemdakerfin.
Segist hann óska þess og mikilvægt að skrif hans nái til sem flestra, bæði forvarnargildisins vegna og til að minna okkur á eitt sem ætti að vera svo einfalt:
„Verum góð hvert við annað. Við vitum aldrei hvað fólkið í kringum okkur er að ganga í gegnum.“
Sektarkenndin sem fylgdi sorginni sterkari en allt
Haraldur rifjar hvað gekk á í hans lífi fram að slysinu, daginn sem slysið varð og hvað gerðist í kjölfarið:
„Eins og flestir vinir mínir og vandamenn vita þá lenti ég í mjög alvarlegu bílslysi fyrir rúmlega 18 árum síðan sem varð til þess að minn allra besti vinur lét lífið og ég slasaðist alvarlega. 18. febrúar árið 2008 var upphaf þess tímabils sem átti eftir að breyta mínu lífi og svo margra annarra til frambúðar.
Fram að því hafði margt gengið á í mínu lífi, æskuárin einkenndust af miklu óöryggi og heift sem varð til þess að maður forðaðist heimilið mikið og leitaði samþykkis og huggunar þar sem hana var að fá. Í mínu tilfelli fannst hún fljótt í mikilli óreglu og áhættuhegðun.“
Haraldur segir sig og vini sína hafa leikið lausum hala um götur Akraness og nærsveita og látið öllum illum látum sem varð meðal annars til þess að hann fékk bílprófið ekki fyrr en tæpum sex mánuðum eftir 17 ára afmælið, sem var 13. febrúar 2008.
„Eins og svo margir 17 og 18 ára strákar, töldum við okkur óstöðvandi og aldrei hvarflaði að manni að eitthvað þessu líkt gæti einhvern tímann komið fyrir. En fimm dögum eftir að ég fékk bílprófið breyttist allt. Einhverjum dögum eftir slysið vaknaði ég til meðvitundar og vissi hvorki hvar ég var eða hvað hafði skeð, þarna lá ég inni á spítala, hálsbrotinn og hafði orðið fyrir heilablæðingu.
Næstu dagar voru í mikilli móðu, og í dag man ég eiginlega bara eftir einum degi í febrúar 2008. Dagurinn sem besti vinur minn dó.“
Haraldur segir sektarkenndina sem fylgdi sorginni sterkari en allt sem til var og eina hugsunin sem komst í hausinn á honum næstu vikur og mánuði var að hann hafði drepið besta vin minn.
„Ég óskaði þess á hverjum degi, að ef einhver þurfti að deyja þennan dag, að það hefði frekar verið ég.
Ég held að ég hafi verið á sjúkrahúsi meira og minna í 3 mánuði eftir slysið og þegar heim á Akranes var komið, vildi ég lítið láta sjá mig og átti virkilega erfitt með að lifa með sjálfum mér og eina sem ég þráði var að deyfa sársaukan innra með mér sem fyrst og eina leiðin sem ég þekkti var að vera undir áhrifum.“
Sumarið 2008 það versta sem Haraldur hefur upplifað - Varð fyrir aðkasti í heimabænum
Haraldur segir að sumarið 2008 sé enn þann dag í dag versta sumar sem hann hefur upplifað og fljótlega hafi hann fengið að heyra hluti eins og:
„Djöfull vildi ég að Þorvaldur hefði lifað og Halli hefði dáið.“
„Það er ekki mér að kenna að þú hafir drepið hann.“
Haraldur segir að einu sinni hafi hann heyrt kallað úr bíl sem keyrði framhjá:
„Morðingi!“
„En þetta var svo sem allt sem var nú þegar í huga mínum á hverjum einasta degi. Þarna fékk ég bara hægt og rólega endanlega staðfestingu á því sem mér fannst nú þegar sjálfur. Að ég ætti ekki skilið að lifa.“
Haraldur segir að á þessum tíma hafi hann verið byrjaður aftur í neyslu sem fór mjög fljótlega úr böndunum og í byrjun júlí, á írskum dögum hafi hann fengið nóg.
„Í lyfjamóki og sturlunarástandi náði ég mér í hníf og læsti mig af inn á herbergi. Mig langaði bara ekki að lifa lengur. Ég hikaði samt og hafði á endanum ekki kjarkinn til að fara alla leið, stuttu seinna var hurðinni sem betur fer sparkað upp og ég tekinn burt af lögreglunni.“
Eftir þessa helgi fór Haraldur í sína fyrstu meðferð sem varði í næstum fjóra mánuði.
„Það tók mig þó töluvert lengri tíma til að læra elska sjálfan mig og finna trúna á því að ég ætti gott skilið.
Vill að fólk hugsi sig um áður en tjáir sig um aðra einstaklinga
Í dag eru liðin rúm 18 ár. Haraldur varð 36 ára í sumar og hann og unnusta hans, Svanhildur Sól trúlofuðu sig 4. júlí. Haraldur starfar sem ráðgjafi á bráðadeild geð- og fíknsjúkdóma, hefur verið stuðningsforeldri í fjögur ár og stundar einnig nám á þriðja ári í orku- og véltæknifræði í Háskólanum í Reykjavík.
Hann segir að ástæðan fyrir að hann deili sögu sinni opinberlega sé ekki sú að hann vilji að fólk vorkenni sér.
„Heldur vegna þess að þegar ég les kommentakerfin í dag og sé hvernig talað er um fólk sem hefur lent í hörmulegum aðstæðum, hugsa ég oft til 17 ára stráksins sem ég var. Stráksins sem var þegar búinn að dæma sjálfan sig harðar en nokkur annar gat gert.
Þegar við skrifum eitthvað um aðra manneskju á netinu vitum við sjaldnast alla söguna.Við vitum ekki hvað gerðist, hvað viðkomandi ber með sér eða hversu nálægt brúninni manneskjan hinum megin við skjáinn kann að vera. Komment sem tekur nokkrar sekúndur að skrifa og þú ert jafnvel búinn að gleyma daginn eftir, getur setið í annarri manneskju það sem eftir er ævinnar.“
Haraldur segist vonast til að saga sín fái einhverja netverja til að hugsa sig um áður en þeir ýta á enter í athugasemdakerfinu.
„Sýnum fólkinu sem verður á vegi okkar aðeins meiri skilning, samkennd og umburðarlyndi. Því maður veit aldrei hvað manneskjan á móti manni er að ganga í gegnum. Orð geta drepið.“
Um Gulan september
Gulur september er samvinnuverkefni stofnana og félagasamtaka sem vinna saman að geðrækt og sjálfsvígsforvörnum. Það er von þeirra sem að verkefninu standa að gulur september, auki meðvitund fólks um mikilvægi geðræktar og sjálfsvígsforvarna, sé til merkis um kærleika, aðgát og umhyggju.
Á vefnum gulurseptember.is má finna dagskrána í Gulum september. Þar eru einnig upplýsingar um hvernig hægt er að taka þátt, um gula daginn, hugmyndafræði verkefnisins og aðstandendur þess.
