Kemi Badenoch, leiðtogi breska Íhaldsflokksins, sakaði Andy Burnham, forsætisráðherra og leiðtoga Verkamannaflokksins, um að reyna að þóknast almenningsálitinu á sama tíma og titringur sé á mörkuðum vegna bágrar efnahagsstöðu.
Bretland á ekki efni á þessu
Hart var þrýst á Burnham í þriggja klukkustunda fyrirspurnatíma á breska þinginu í dag. Álitsgjafar eru margir komnir á að Burnham sé strax kominn í vanda þegar kemur að efnahagsmálum landsins. Staðan hefur verið slæm undanfarin ár og þrátt fyrir bjartsýni þegar hann tók við í sumar um að hægt verði að koma hagkerfinu í gang vofa yfir stór mál. Fjallað er um stöðuna á vef Independent í dag en þar segir að útlit sé fyrir að lífeyrisgreiðslur til aldraðra komi til með að dragast saman.
Núverandi lífeyriskerfi hins opinbera í Bretlandi byggir á svokölluðum þreföldum lás sem kveður á um að lífeyrisgreiðslur skuli hækka til samræmis við verðbólgu og almennar launahækkanir. Núverandi lífeyrir er um 160 þúsund krónur á mánuði og eru meira en 13 milljón manns í landinu sem þiggja lífeyri frá hinu opinbera.
„Bretland á ekki efni á þessu,“ segir Howard Davies, fyrrum stjórnarformaður NatWest bankans. „Ef ríkisstjórnin fattar það ekki fyrr en síðar þá fer trúverðugleikinn beinustu leið upp í hillu.“
Eina leiðin að hækka skatta
Sjálfur hefur Burnham skellt skuldinni á efnahagsmálunum á stefnu Margaret Thatcher, forvera hans frá níunda áratugnum, sem hafi safnað of miklu valdi í Lundúnum og útgöngu Breta úr Evrópusambandinu sem hafi staðið í vegi fyrir hagvexti. Bretland hafi tekið allt of margar rangar beygjur frá 1980. Stærsta málið sem Burnham stefnir á er að færa vald og ákvarðanatöku hins opinbera meira til sveitarfélaga.
Burnham hefur stefnt á miklar fjárfestingar í varnarmálum og vill hann að útgjöld til varnarmála fari upp í 3% á næstu fjórum árum, í umræðum á þinginu í gær sagði hann að John Healey fjármálaráðherra muni finna peninga til þess. Samkvæmt heimildum Guardian lagði forsætisráðherrann áherslu á þrennt á ríkisstjórnarfundi í gær, að lækka álögur á almenning, lífga við bæjarfélög á landsbyggðinni og að ríkið stígi meira inn í innviðaþjónustu, þar á meðal að reisa húsnæði.
Hugveitan Resolution Foundation sendi frá sér skýrslu í gær þar sem varnarmálin voru tekin fyrir, var niðurstaðan að eina leiðin til að ná þeim markmiðum sé að hækka skatta á fólk með meðalháar tekjur.
Ætlar ekki að skrifa fjárlögin í pontu
Badenoch þrýsti mjög á svör hvort hann ætlaði sér að lækka gjöld, hækka skatta eða skera niður. „Persónulega finnst mér frábært að hann vilji hafa alla glaða en sem forsætisráðherra þarf hann að vera leiðtogi ekki einhver sem eltir almenningsálitið. Hann talar um að vinna saman að velferð, ég er tilbúin til þess en það þýðir niðurskurð. Hann ætlar að lækka reikninginn með því að eyða meiru,“ sagði hún.
Burnham neitaði að svara hvort hann ætlaði að hækka skatta: „Ég er búinn að gefa til kynna að ég ætlaði að lækka skatta en ég ætla ekki að skrifa fjárlögin hér.“
Burnham hafði fyrir fyrirspurnartímann sagt að hann ætlaði að innleiða vandaðri umræðu inn á breska þingið, en það er alræmt fyrir framíköll, hlátur, hávaða og þingforseta að garga sig hásan í veikri von um að þingmenn sýni stillingu. Vegferðin hófst með því að kallað var á hann „Hann ætlar að breyta vatni í vín!“, þegar hann sór embættiseiðinn á þinginu. David Cameron boðaði svipaða nálgun þegar hann tók við árið 2010 en var fljótt orðinn að helsta uppistandara þingsins. Burnham entist sex spurningar áður en hann fór í fyrsta brandarann, þá var hann spurður hvað hann hefði skorið niður og svaraði með: „Skatta. Ég skar þá niður.“ Svo síðar fór hann að gera grín að þingmönnum Íhaldsflokksins fyrir að hafa tekið þátt í 49 daga ríkisstjórn Liz Truss árið 2022.
