Atvinnuvegaráðuneytið hefur staðfest vörslusviptingu Matvælastofnunar á tveimur hundum sem voru í eigu hjóna á Suðurnesjum. Kona sem fengin var til að fylgjast með hundunum, á meðan hjónin voru á ferðalagi, hafði samband við stofnunina en hjónin reyndu að kenna henni um slæman aðbúnað hundanna.
Hjónin fóru í um fjögurra vikna ferðalag erlendis á síðasta ári og fengu konuna til að gæta hundanna. Hún hafði ekki tök á því að taka þá inn á heimili sitt svo að hundarnir voru skildir eftir á heimili hjónanna en konan kom þangað þrisvar á dag til að gæta að hundunum og þar að auki kom faðir annars þeirra kom á heimilið einu sinni á dag til að líta eftir hundunum.
Eftir að hjónin voru búin að vera burtu í tvær vikur hafði konan, sem í úrskurði atvinnuvegaráðuneytisins er jafnan nefnd gæslukona, samband við Matvælastofnun. Gerði hún margvíslegar athugasemdir við aðbúnað hundanna, meðal annars að þeir væru geymdir inni í litlu herbergi sem væri fullt af lausamunum sem væru hundunum hættulegir. Sagði hún einnig að hjónin færu aldrei með hundana í gönguferðir heldur hefðu þá bundna úti í garði. Þá hefði feldur annars hundsins verið orðinn svo flæktur og óhreinn að hún hefði farið með hann til hundasnyrtis þar sem hann var rakaður. Einnig þyrftu hundarnir oft að gera þarfir sínar innandyra. Treysti hún sér ekki lengur til að sinna hundunum við þessar aðstæður og óskaði eftir því að Matvælastofnun gripi inn í.
Hland
Matvælastofnun fór á heimilið ásamt lögreglumönnum frá embætti Lögreglustjórans á Suðurnesjum. Í skýrslu stofnunarinnar voru gerðar alvarlegar athugasemdir við að mikil óhreinindi væru í vistarverum hundanna svo sem umbúðir utan af matvælum og þar að auki rafmagnssnúrur sem hundarnir hefðu nagað. Þá hefðu þeir augljóslega gert þarfir sínar inni á heimilinu í nokkra daga.
Fram kom að hjónin hefðu áður gert úrbætur eftir fyrri athugasemdir stofnunarinnar við dýrahald þeirra en nú væri allt farið aftur í sama farið. Gerði stofnunin athugasemdir við að hjónin væru bersýnilega ekki fær um að sjá þegar feldur annars hundsins hefði verið í það slæmu ásigkomulagi að nauðsynlegt væri að raka hann. Þar að auki hefðu þau notað myglaða dýnu sem undirlag fyrir hundana og skilið lyfjaumbúðir eftir sem hundarnir gátu komist auðveldlega í. Tók stofnunin í kjölfarið hundana í sína vörslu.
Viðvörun
Fram kom í lögregluskýrslu frá embætti Lögreglustjórans á Suðurnesjum að gæslukonan hefði gert þá kröfu gagnvart hjónunum að aðbúnaður hundanna yrði bættur áður en hún myndi taka það að sér að gæta að þeim. Annars myndi hún hafa samband við Matvælastofnun. Hafi hún krafist þess að hjónin myndu þrífa heimilið áður en þau færu en ekki hafi verið staðið við það. Rusl og föt hafi verið skilin eftir úti um allt og vond lykt hafi verið í húsinu ekki síst í herberginu þar sem hundarnir voru.
Matvælastofnun tilkynnti hjónunum um vörslusviptingu hundanna til frambúðar.
Í andmælum þeirra var allri ábyrgð á slæmu ástandi á heimilinu, þegar heimsókn Matvælastofnunar átti sér stað, varpað á gæslukonuna. Heimilið hefði verið skilið eftir í góðu ástandi og gæslukonan fullyrt að hún treysti sér til að líta eftir hundunum en að öðrum kosti hefðu þeir farið á hundahótel. Hafi raunar verið bókað pláss fyrir þá á hótelinu sem hægt hefði verið að nýta ef eitthvað hefði komið upp á eða gæslukonan ekki treyst sér lengur til að annast þá. Þegar kom að slæmu ástandi felds annars hundsins vísuðu hjónin til þess að erfitt hafi reynst að fá tíma hjá fagaðila til að ráða bragarbót á þessu. Sögðust þau hafa gert úrbætur eftir fyrri athugasemdir Matvælastofnunar.
Ítrekun
Matvælastofnun leitaði í kjölfar andmælanna frekari upplýsinga hjá gæslukonunni. Í svörum henna kom m.a. fram að hún hefði litið við hjá hjónunum viku áður en þau fóru í ferðina. Í hundaherberginu hefði ástandið verið skelfilegt en þar hafi verið dót, rusl, kúkur, hland, æla, notaðar bleyjur og matarleifar út um allt gólf. Í hundabúrinu hafi verið sæng sem var svört af myglu.
Sagðist konan hafa sett þau skilyrði fyrir því að hún myndi líta eftir hundunum að ástandið yrði bætt áður en hjónin færu í ferðina. Ástandið hafi hins vegar verið óbreytt þegar hjónin voru farin. Sagðist hún hafa í kjölfarið í símtali varað eiginmanninn við því að hún yrði tilneydd til að hafa samband við Matvælastofnun að öllu óbreyttu. Lagði gæslukonan áherslu á að hún hefði ekki gefist upp á því að sjá um hundana heldur aðstæðum á heimilinu.
Matvælastofnun tilkynnti hjónunum í kjölfarið að vörslusvipting hundanna yrði ekki dregin til baka. Vísað var m.a. til þess að í andmælum þeirra væri viðurkennt að umhirðu hundanna hefði verið ábótavant, að annar hundanna hefði verið í yfirþyngd og að klóhirðu hans hefði verið ábótavant. Þá var einnig talið liggja fyrir að skort hafi verulega á umhirðu á feldi hins hundsins þar til gæslukonan greip til aðgerða og lét raka hann.
Ábyrgð
Vörslusviptingin var þá kærð til atvinnuvegaráðuneytisins. Var í kærunni haldið fram að Matvælastofnun hefði hvorki gætt meðalhófs né sinnt rannsóknarskyldu sinni. Var ábyrgðinni á ástandinu enn vísað á gæslukonuna og sagt að hefði hún látið vita að hún réði ekki lengur við hlutverk sitt þá hefðu hundarnir verið umsvifalaust fluttir á hundahótel.
Fram kom raunar í gögnum málsins að útvegað hefði verið klippikort frá hundahótelinu sem hægt væri að nýta fyrir dvöl hundanna á hótelinu í 10 skipti og að gæslukonan hafi fullnýtt kortið áður en hún hafði samband við Matvælastofnun.
Voru í kærunni gerðar ýmsar aðrar athugasemdir og lögð fram gögn frá ýmsum aðilum til að færa rök fyrir því að þau hjónin væru fullfær um að annast hundana.
Í andsvörum Matvælastofnunar kom m.a. fram að aðstæður í málinu væru um margt sérstakar þar sem aðili sem hafi verið umráðamaður hundanna tímabundið hafi óskað eftir því að stofnunin myndi leysa viðkomandi undan þeim skyldum. Hjónin og gæslukonan hefðu kennt hvert öðru um ástandið og því hefði þurft að meta frásagnir beggja aðila en stofnunin mæti frásögn þeirrar síðarnefndu sem trúverðugri.
Í frekari athugasemdum höfnuðu hjónin því alfarið að nokkuð hafi verið athugavert við aðbúnað hundanna þegar þau fóru í ferðalagið.
Í niðurstöðu atvinnuvegaráðuneytisins segir að gögn málsins bendi til að aðbúnaður og aðstæður hundanna tveggja hefðu ekki uppfyllt kröfur um hreinlæti og öryggi. Það hafi verið samdóma álit lögreglu og starfsmanna Matvælastofnunar að aðbúnaður og ástand hundanna hafi verið óboðlegt með vísan til laga og reglugerðarákvæða um velferð dýra. Því hefði verið nauðsynlegt að fjarlægja þá. Telur ráðuneytið Matvælastofnun hafa uppfyllt skilyrði laga fyrir slíkri aðgerð.
Tekur ráðuneytið ekki undir með hjónunum að gæslukonan beri ábyrgð á aðbúnaði hundanna. Hún hafi annast þá í tvær vikur áður en hún hafði loks samband við Matvælastofnun en hafi fram að því farið með þá í 10 skipti á hundahótelið. Því sé ekki hægt að fallast á að þessar aðstæður hafi skapast á meðan hún gætti hundanna heldur hafi þegar verið til staðar þegar hún tók við þeim. Í því samhengi verði einnig að líta til fyrri afskipta Matvælastofnunar af aðbúnaði hundanna. Það sé heldur ekki hægt að fallast á að í ljósi þess stutta tíma sem gæslukonan átti að líta eftir hundunum að þá hafi hún borið alla ábyrgð á aðstæðum og aðbúnaði á heimili hjónanna, þar sem hundarnir voru.
Vörsluvipting hundanna var því staðfest.
