Áfram er haldið að ræða úrslit þjóðaratkvæðagreiðslunnar um framhald aðildarviðræðna við ESB af krafti á samfélagsmiðlum. Landsþekktur fjölmiðlamaður segist almennt ekki telja þjóðaratkvæðagreiðslur til góðs þar sem hinn almenni borgari sé yfirleitt ekki nógu greindur til að skilja flókn viðfangsefni. Kollegi hans segir að ESB hefði ekki verið neinn bjargvættur en segir umræðuna hafa leitt í ljós að íslenskt auðvald hafi ekki áhuga á góðu samfélagi fyrir alla sem búi á Íslandi þótt slíkt sé vel mögulegt. Ósáttum Já-sinnum verður tíðrætt um upplýsingaóreiðu og fjáraustur nei-hreyfingarinnar á meðan einn þekktasti nei-sinninn segir peningaeyðsluna einkum hafa verið já-meginn. Harðir nei-sinnar kalla eftir því að ríkisstjórin víki og stjórnarandstaðan er farin að taka að nokkru leyti undir það.
Jakob Bjarnar Grétarson blaðamaður hjá Sýn segir í Facebook-pistli að meirihlutinn hafi alltaf rangt fyrir sér:
„Því vil ég gjalda varhug við þjóðaratkvæðagreiðslu nema með einföldustu mál. Þessi innihaldslausi fögnuður v/s ótímabær fúlheit sýna nákvæmlega það. Samkvæmt kúrvu er meirihlutinn meðalgreindur. A og B+ þýðir að jafn margir eru E og F-. Í þjóðaratkvæðagreiðslu geta hagsmunaaðilar stjórnað því hvað fólk finnst. Þar gefast best ótti og ofureinfaldanir sem oftast eru óhrekjandi lygi.“
Afsögn
Jakob skrifar síðan um framtíð ríkisstjórnarinnar:
„Nú mun krafan um að ríkisstjórnin segi af sér óma – ég geri ráð fyrir því að til þess hafi refirnir verið skornir á mörgum bæjum. Því Íslendingar eru take-the-money-and-run-þjóð, veiðisamfélag sem hugsar aldrei langt fram í tímann. Og hlutirnir hafa tilhneigingu til að reddast. Þar ræður mestu glópalán eins og Eyjafjallajökulsgos og hrun krónunnar sem kom fótum undir haftalausan ferðamannaiðnað – það verða alltaf einhverjir klókir til að ota posa sínum í strauminn. Til hamingju með daginn!“
Í athugasemd bætir hann við:
„Sigmundur Davíð er þegar farinn að tala um Brexit og David Cameron, að hann hafi sagt af sér!“
Er Jakob þar væntanlega að vísa í orð Sigmundar Davíð Gunnlaugssonar formanns Miðflokksins í þættinum á Sprengisandi á Bylgjunni þar sem hann var meðal gesta nú í morgun.
Víða má sjá harða nei-sinna kalla eftir því að oddvitar ríkisstjórnarinnar víki en þær hafa boðað til blaðamannafundar kl. 13 í dag:
„Við þurfum ríkisstjórn sem segir það sem hún segir en ekki ríkisstjórn sem segir eitt í dag annað á morgun og framkvæmir svo allt annað þegar upp er staðið það á vel við þessa ríkisstjórn sem er í þessari velferð þessar dömur eiga að stíga til hliðar og það strax.“
„Núna þurfum bara að fá nýja ríkisstjórn sem Ísland treystir fyrir landinu, kemur verðbólgu og vöxtum niður fyrr en síðar. Þessar þrjár skvísur eru bara ráðvilltar og vita ekki hvað þær eiga að gera. Ísland treystir þeim ekki lengur.“
„Þessar dömur ættu að sýna sóma sinn í því kl 1300 í beinni útsendingu að segjast ætla að segja af sér, og hætta allar 3 afskiptum af pólitík.“
„Núna þarf að krefjast þess að ríkisstjórnin segi af sér.“
Stjórnarandstaðan
Í fyrri frétt DV var vísað til orða Jens Garðar Helgasonar varaformanns Sjálfstæðisflokksins sem sagði að treysti ríkisstjórnin sér ekki til að taka á stjórn efnahagsmála eigi hún að víkja.
Elliði Vignisson Sjálfstæðismaður og sveitarstjóri í Ölfusi hefur uppi svipuð orð:
„Þjóðin hefur hafnað aðild að ESB. Hún vill samt breytingar. Það ber að virða. Stóra verkefni stjórnmála dagsins í dag er að græða þau sár sem þetta feigðarflan skóp. Svo þarf að horfast í augu við þann veruleika að við erum í efnahagslegum vanda. Ef ríkisstjórnin treystir sér ekki í það verkefni þá verða þau að víkja og hleypa að fólki sem sér lausnir.“
Ingibjörg Isaksen þingmaður Framsóknarflokksins kallar hins vegar ekki eftir afsögn ríkisstjórnarinnar en hvetur til meiri samvinnu milli stjórnar og stjórnarandstöðu:
„Sama hvar fólk stóð í þessu máli er skýr krafa um að stjórnvöld takist af fullri alvöru á við þann efnahagslega veruleika sem heimili og fyrirtæki búa við. Við þurfum að ná niður verðbólgu og vöxtum og skapa meiri stöðugleika í íslensku efnahagslífi. Ríkisstjórnin ber ábyrgð á að leiða það verkefni, en við í stjórnarandstöðu höfum líka mikilvægu hlutverki að gegna. Að veita aðhald, leggja fram lausnir og vera tilbúin að vinna saman þegar hagsmunir fólksins í landinu kalla á það. Við sem sitjum á Alþingi erum í vinnu fyrir fólkið í landinu. Nú þurfum við að beina kröftunum að verkefnunum fram undan og sýna að við getum náð raunverulegum árangri.“
Peningar
Hluti þeirra kjósenda sem völdu já halda áfram að tjá óánægju sína og vísa einkum til upplýsingaóreiðu og fjárausturs frá nei-hliðinni:
„Það var kannski full mikil bjartsýni að ætla að mæta andstæðingunum eingöngu með heiðarlegum rökum og staðreyndum, sérstaklega í ljósi þess að leikurinn var afar ójafn þar sem þeir höfðu úr miklu meira fjármagni að moða í auglýsingar o.fl. En ég myndi samt alltaf velja þá nálgun aftur, jafnvel þótt við þurfum hugsanlega að skerpa áherslurnar og læra af reynslunni fyrir möguleg næstu skref.“
„Það er erfitt að vinna kosningar með sannleika og kurteisi á móti peningum og lygum.“
„Það sorglegasta við þessa kosningu er að nei-hliðin hafði betur, að mínu mati vegna þess að umræðan um ESB einkenndist of mikið af rangfærslum, hræðsluáróðri og misskilningi á því hvað ESB er í raun og veru. Núna fáum við ekki að ….Sjá samninginn.“
„Erfitt að horfa upp á að nei-ið hafi unnið, sérstaklega þar sem mér finnst þessi kosningabarátta vægast sagt ekki hafa verið lýðræðisleg. Nei-ið vann að mínu mati að stórum hluta út á hræðsluáróður og rangfærslur. Það var verið að segja fólki allt frá því að íslenskir drengir yrðu sendir í herinn yfir í að við myndum missa sjálfstæði okkar sem þjóð.“
Hannes Hólmsteinn Gissurarson prófessor emeritus sem var framarlega í flokki nei-sinna vill hins vegar meina að fjáraustrið hafi verið fyrst og fremst já meginn:
„Jáhreyfingin hafði gnótt fjár, sem hún notaði aðallega í auglýsingar, og dundu þær á okkur sólarhringum saman. En hún hafði líka utanríkisráðuneytið, sem breyttist eins og Ólafur Ragnar Grímsson benti á í áróðursdeild fyrir jáinu, og RÚV, sem gekk erinda jáhreyfingarinnar (meðal annars í tveimur málum, sem snúa að mér og ég ætla að taka upp núna að loknum kosningum). RÚV hefur þegið stórkostlegar fúlgur frá ESB.“
„Einnig má nefna Háskólann, sem lagði hátíðarsal sinn undir hvatningu stjórnmálamannsins Milibands um að ganga í ESB, en neitaði fræðimanninum Baudenbacher um salinn til að halda fræðilegan fyrirlestur um Evrópurétt. Þeir tveir háskólakennarar, sem voru virkastir í áróðri fyrir jáhreyfingunni, Baldur Þórhallsson og Guðmundur Hálfdanarson, hafa líka báðir þegið stórfé í styrki frá ESB. Einnig má nefna Alþjóðamálastofnun Háskólans, en forstöðumaður hennar studdi jáið opinberlega, Pia Hansson. Sú stofnun hefur áratugum saman rekið harðan áróður fyrir ESB aðild í nánu samstarfi við stofnanir ESB, meðal annars heilu fyrirlestraraðirnar, sem auglýstar voru með merki ESB. Follow the money. Yes, follow the EU money.“
Samfélag fyrir alla
Sumir Já-sinnar reyna þó að blása ósáttum skoðanasystkinum sínum baráttuanda í brjóst og hvetja til þess að nei-sinnar verði teknir á orðinu um að Íslendingar eigi ekki að ganga í ESB til að reyna að leysa vandamál sín heldur verði að gera það sjálfir.
Gunnar Smári Egilsson fjölmiðlamaður telur hins vegar holan hljóm í slíkum orðum frá nei-sinnum sérstaklega frá auðugum einstaklingum í þessum hópi:
„Ein niðurstaða kosninganna var að flestir hér trúa að við getum þetta sjálf. En þá þarf líklega að bæta við: En við viljum það hins vegar ekki. Því „þetta" er ekki að virka hjá okkur, það er of erfitt að draga fram lífið á Íslandi miðað við auð landsins, vaxtaokrið er sturlað (meira en nokkur þjóð lætur yfir sig ganga), matur of dýr, húsnæði of dýrt og kerfin einhvern vegin aðlöguð að hagsmunum þeirra sem hafa það best. Ísland er ekki barnvænt samfélag, ekki fjölskylduvænt, ekki gott fyrir ungar barnafjölskyldur, ekki gott fyrir hin fátæku og veiku.“
„Ég er ekki einn þeirra sem hélt að þetta myndi lagast með inngöngu í ESB. Ég skil ekki hvernig fólk gat fundið það út. En mér fannst hálf óhugnanlegt að hlusta á talsmenn auðs og valda lýsa því yfir í aðdraganda kosninganna að við gætum gert þetta allt sjálf, byggt hér upp stórkostlegt samfélag. Það merkir að þetta fólk telur sig geta gert gott en vill það ekki, því það hefur sannarlega haft endalaus tækifæri til þess. Og þetta er fólkið sem fagnar mest í dag; les niðurstöður kosninganna sem stuðningsyfirlýsingu við sig og vilja sinn til að bæta samfélagið ekki þótt við gætum það svo auðveldlega.“
