Myndlistarkonan Erna Mist Yamagata segir að orð Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar, formanns Miðflokksins, um umbúðapólitík hafi umbreyst í frumspekilegan sannleik um stjórnmálin nú þegar til stendur að kjósa um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið, það þurfi ekki gráðu í viðskiptafræði til að sjá hag í því að velja valfrelsi í stað ótímabærrar höfnunar á valkostum.
„Í síðustu þingkosningum kallaði formaður Miðflokks eftir því að menn færðu sig úr „umbúðapólitík“ yfir í „innihaldspólitík“, en nú þegar þjóðin kýs um það hvort pakkinn verði opnaður er eins og orð hans hafi varpað frá sér bókstaflegri merkingu og umbreyst í tilvistarlegt ljóð sem hýsir einhvern frumspekilegan sannleik um eðli stjórnmála og þeirra sem stunda þau,“ segir Erna Mist í grein í Morgunblaðinu í dag en hún hefur vakið mikla athygli hér á landi síðustu misseri fyrir greinaskrif sín.
Umbúðapólitíkin
Sigmundur Davíð hefur oft notað hugtakið umbúðapólitík, þá sem andstöðu við innihaldspólitík. Notaði hann þetta hugtak í ræðu á Alþingi í mars síðastliðnum í orðaskiptum við Kristrúnu Frostadóttur forsætisráðherra. „Þegar hæstvirtur forsætisráðherra er spurður skýrra spurninga um innihaldið þá bregst hæstvirtur ráðherra við með reiði og með því að pakka pakkanum inn í sífellt fleiri umbúðir; jólapappír, afmælispappír, fermingarpappír, dagblöð, allt sem ríkisstjórnin finnur til að fela innihaldið,“ sagði Sigmundur.
Notaði hann það einnig í ræðunni á undan: „Eins og við þekkjum er þessi ríkisstjórn meira fyrir umbúðir en innihald og þannig á að nálgast þetta mál, með því að reyna eins og fremst verður komist að fela innihaldið, beinlínis að fela það.“
Kassi Schrödingers
Erna Mist segir að Miðflokkurinn sé að keppa við Sjálfstæðisflokkinn og Framsóknarflokkinn um sömu styrktaraðilana. „Það er hagkvæmt að velja sér ríkasta hagsmunahópinn til að berjast fyrir, og auðvitað myndi þessi hagsmunahópur ekki snerta möguleikann á nokkurs konar breytingu á því fjárhagslega fyrirkomulagi og stjórnkerfislegu fullvissu sem tryggir þeim toppsætið í stigveldi samfélagsins með priki. Þá er öruggara að lýsa yfir þjóðarógn í hvert sinn sem einhver bendir á samtökin sem kenna sig við heimsálfuna sem við tilheyrum,“ segir hún. Á sama hátt þurfi þeim sem eru til vinstri að aðgreina sig frá hinum, óháð því sem kjósendur þeirra kalla eftir.
„Við búum kannski við fulltrúalýðræði, en tækifærismennskan er óflokksbundin. Það er lítið mál að taka afgerandi afstöðu til spurningar sem býður upp á tvö andhverf svör. Það eina sem þarf er sannfæring, og það er auðvelt að rökstyðja hvaða sannfæringu sem er. Maður þarf bara ástæður, og ástæður fyrir öllu mögulegu liggja á víð og dreif um þann veruleika sem umlykur mann hverju sinni. Hvað leynist raunverulega í kassanum veit enginn og allir í senn, svo hvers vegna að opna hann?,“ spyr hún.
„Persónulega finnst mér innganga í Evrópusambandið ekki aðlaðandi tilhugsun, en hún kemst ekki nálægt því að vera jafn fráhrindandi og forræðishyggja þeirra sem vilja hrifsa af mér valmöguleikann. Það þarf ekki háskólapróf í viðskiptafræði til að sjá hag sinn í því að velja valfrelsi fram yfir ótímabæra höfnun á valkostum.“
Almenningur, ólíkt þingmönnum, fær ekki greitt fyrir að þröngva skoðunum sínum í flokkadrætti, setur hún því spurningamerki við hvers vegna svona margir láti eins og þeir séu á launum við að hrópa ýmist nei eða já. Notar hún svo samlíkingu við kassa Schrödingers, en það er fræg hugsanatilraun sem Erwin Schrödinger setti fram árið 1935 um hvenær ákveðin niðurstaða verður að veruleika.
„Það má tortryggja hvað sem er eða sveipa það draumsýn – en til að finna fyrirbærinu endanlega mynd þarf einfaldlega að opna kassann. Þegar stjórnmálamenn sjá ekki lengur muninn á þjóðaratkvæðagreiðslu og kosningabaráttu verður þjóðin einfaldlega að leiða raunveruleikasjónvarpið hjá sér og opna kassa Schrödingers.“
