Vladimír Pútín Rússlandsforseti gæti gripið til þess örþrifaráðs að ráðast á NATO-ríki til að láta reyna á hvort Bandaríkin væru í raun tilbúin að koma bandamönnum sínum til varnar.
Þetta telur Bill Browder, bresk-bandarískur fjármálamaður og einn þekktasti gagnrýnandi stjórnvalda í Kreml. Browder hefur meðal annars skrifað bækur sem hafa komið út í íslenskri þýðingu og vakið athygli.
Browder segir stöðu Pútíns verða sífellt erfiðari. Stríðið í Úkraínu hafi staðið yfir í meira en fjögur ár án þess að Rússum hafi tekist að ná þeim árangri sem stefnt var að, mannfall sé mikið og fjárhagslegur þrýstingur á rússnesk stjórnvöld hafi aukist.
„Pútín er kominn í pattstöðu í stríðinu við Úkraínu. Það hefur staðið yfir í meira en fjögur ár og honum tekst ekki að ná meira landsvæði,“ segir Browder í samtali við The Sun.
Hann bendir jafnframt á að Úkraínumenn hafi gert ítrekaðar árásir á olíuhreinsistöðvar, vöruhús og aðra mikilvæga innviði í Rússlandi. Á sama tíma hafi Úkraína þróað sífellt öflugri og fullkomnari vopn.
Gæti reynt á samstöðu NATO
Að mati Browders gæti þessi staða orðið til þess að Pútín ákveði að breyta eðli átakanna með róttækum hætti. Ein leiðin væri að gera takmarkaða árás á NATO-ríki og láta þannig reyna á 5. grein Atlantshafssáttmálans. Er því meðal annars velt upp að Rússar gætu reynt að ná borg eða landsvæði í Póllandi eða gert innrás í eitt Eystrasaltsríkjanna, Eistland, Lettland eða Litáen.
Samkvæmt 5. greininni telst vopnuð árás á eitt aðildarríki árás á þau öll. Browder telur þó mögulegt að Pútín myndi veðja á að Donald Trump Bandaríkjaforseti vildi ekki draga Bandaríkin inn í beina styrjöld við Rússland.
„Ef hann réðist á NATO-ríki gæti hann gert það í þeirri von að Trump myndi ekki blanda sér í málið,“ segir Browder. Slíkt væri þó gríðarlega áhættusamt fyrir Rússa og gæti í versta falli leitt til stórstyrjaldar á milli tveggja af öflugustu kjarnorkuveldum heims.
Fjárskortur sagður þrengja að Pútín
Browder telur fjárhagsstöðu Rússlands lykilatriði. Kreml hafi meðal annars reitt sig á háar greiðslur til að fá menn til að ganga í herinn og berjast í Úkraínu.
„Rússland er í mjög veikri stöðu því það þarf stöðugt að fjölga í hernum til að halda stríðinu áfram. Pútín hefur hingað til notað peninga til að laða menn í herinn og fá þá til að fara á víglínuna.“
Volodímír Selenskí Úkraínuforseti hefur á sama tíma haldið því fram að Rússar undirbúi umfangsmikla herkvaðningu og stefni að því að kalla nokkur hundruð þúsund menn til þjónustu fyrir lok árs.
Browder segir orðróm á kreiki um að rússnesk stjórnvöld kunni að grípa til almennrar herkvaðningar. Slík ákvörðun gæti reynst Pútín pólitískt dýrkeypt.
„Ef það gerist verður það gríðarlega óvinsælt. Þá kemur stríðið inn á hvert einasta heimili í Rússlandi,“ segir hann.
Harðar árásir beggja vegna
Viðvörun Browders kemur á sama tíma og hörð átök halda áfram milli Rússlands og Úkraínu.
Úkraínumenn gerðu umfangsmikla dróna- og eldflaugaárás á rússnesku hafnarborgina Novorossíjsk á dögunum urðu meðal annars tvær mikilvægar útflutningsstöðvar fyrir korn fyrir skemmdum. Einnig var ráðist á mikilvæga flotastöð Rússa við Svartahaf.
Selenskí lýsti árásinni sem „einstakri aðgerð“ þar sem eldflaugum, herþotum og sjódrónum var beitt.
Rússar hafa sömuleiðis haldið áfram loftárásum sínum á Úkraínu. Að minnsta kosti ellefu óbreyttir borgarar létust í árásum á þriðjudag og miðvikudag, flestir þegar ráðist var á borgina Zaporizhzhia í suðurhluta landsins.
Browder telur að ef efnahagsleg staða Rússlands versni enn frekar og Pútín eigi erfiðara með að manna her sinn gæti freistingin til að láta reyna á samstöðu NATO aukist. Slík aðgerð yrði þó fordæmalaus áhætta og gæti breytt stríðinu í Úkraínu í beina styrjöld á milli Rússlands og Atlantshafsbandalagsins.
