Vilhjálmur Birgisson, formaður Starfsgreinasambandsins og Verkalýðsfélags Akraness, sendir Kristrúnu Frostadóttur forsætisráðherra kaldar kveðjur eftir að hún sagði að stjórnvöld gætu ekki endalaust leyst kjarasamninga með stórum ófjármögnuðum aðgerðapökkum. Kristrún lét þessi orð falla í kvöldfréttum RÚV fyrr í vikunni þar sem hún ræddi um stöðu kjarasamninga en á síðustu vikum hefur mikið verið rætt um möguleikann á að þeim verði sagt upp í haust vegna verðbólgunnar. Þá hefur Eiríkur Jónsson, fyrrum formaður Kennarasambandsins, stigið óvænt inn í umræðuna og gagnrýnt verkalýðsforystuna og Vilhjálm persónulega.
Snúist ekki um gjafir til verkalýðshreyfingarinnar
Vilhjálmur segir í færslu á Facebook að honum finnist það stórfurðulegt af ríkisstjórn sem kenni sig við félagshyggju og jöfnuð að tala á þeim nótum að aðkomu stjórnvalda að kjarasamningum eigi að ljúka. Það er það sem aðgerðapakkarnir hafi snúist um en ekki gjafir til verkalýðshreyfingarinnar.
„Þeir hafa ítrekað falist í því að leiðrétta félagsleg kerfi sem stjórnvöld hafa sjálf látið rýrna með því að láta fjárhæðir og viðmið ekki fylgja verðlagi eða launaþróun. Í sumum tilfellum hefur verkalýðshreyfingin þurft að sækja leiðréttingar á kerfum sem höfðu setið eftir árum saman og jafnvel í meira en áratug,“ segir hann. Þá sé mikilvægt að halda því til haga að það sé vegna tilstuðlan verkalýðshreyfingarinnar sem leiðréttingar hafi fengist, árið 2019 hafi stjórnvöld komið fram með 45 aðgerða pakka um að laga barnabætur, fæðingarorlof og húsnæðismál. Aftur árið 2024 hafi verkalýðshreyfingin sótt leiðréttingar á barnabótum, húsnæðisbótum, Fæðingarorlofssjóði og Ábyrgðarsjóði launa.
„En hvað gerir svo ríkisstjórn sem kennir sig við félagshyggju, réttlæti og jöfnuð? Hún lætur barnabætur og skerðingarmörk þeirra standa í stað milli 2025 og 2026, þrátt fyrir hækkun verðlags og launa. Raunvirði stuðnings við barnafjölskyldur rýrnar,“ segir Vilhjálmur.
„Hún styttir hámarksbótatímabil atvinnuleysistrygginga úr 30 mánuðum í 24 mánuði. Upphaflega ætlaði ríkisstjórnin raunar að fara alla leið niður í 18 mánuði. Hún skerðir möguleika atvinnulausra til náms samhliða bótum úr 20 einingum niður í 12 einingar.“ Við það bætist svo hækkun komugjalda á heilsugæslu. „Þetta er ríkisstjórn félagshyggjunnar að verki!“
„Þvílíkt kjaftæði!“
Núverandi kjarasamningar til fjögurra ára hafi snúist um að skapa stöðugleika en á sama tíma hækki stjórnvöld opinber gjöld. Þá sé ekkert hæft í því að ríkisstjórnin sé í góðu eða nánu sambandi við verkalýðshreyfinguna.
„Ég hef starfað að verkalýðsmálum í 22 ár og ég hef aldrei áður fundið fyrir jafn neikvæðu viðmóti frá ráðamönnum þjóðarinnar gagnvart stéttarfélögunum og nú. Það virðist nánast hver stríðsyfirlýsingin reka aðra,“ segir Vilhjálmur. „Að halda því síðan fram að samband ríkisstjórnarinnar við verkalýðshreyfinguna sé náið og gott? Þvílíkt kjaftæði!“
„Nei, félagi. Þetta heitir stéttabarátta.“
Eiríkur steig svo óvænt inn í umræðuna í athugasemdum við færslu Vilhjálms þar sem hann hefur sín orð á: „Þið Miðflokksmenn klikkið ekki á gagnrýninni.“ Segir Eiríkur að ríkisstjórnin sé slæm fyrir verkalýðsforingja, sem hann notar innan gæsalappa, sem hafi alltaf krafist þess að ríkisstjórnin skeri atvinnurekendur úr snörunni.
Vilhjálmur tók ekki vel í þetta: „Undarlegt að sjá fyrrverandi formann Kennarasambands Íslands „grenja“ yfir því að alvöru stéttarfélög skuli hafa barist fyrir því að stjórnvöld standi við sína samfélagslegu ábyrgð. Þú kallar það að „skera atvinnurekendur niður úr snörunni“ þegar verkalýðshreyfingin hefur knúið stjórnvöld til að leiðrétta félagsleg kerfi sem þau sjálf hafa látið rýrna árum saman – í sumum tilfellum jafnvel í meira en áratug,“ segir hann.
„Nei, félagi. Þetta heitir stéttabarátta.“
Bætir hann við að afkoma almennings eigi alltaf að vega þyngra en hollusta við ríkisstjórn eða stjórnmálaflokk.
„Kannski er kominn tími til að taka niður flokkspólitísku gleraugun. Eða prófa sólmyrkagleraugun. Kannski sérðu þá réttlætið aftur.“
Eiríkur lét sér ekki segjast: „Þú gætir kannski stytt þessa lopaþvælu niður í tvær til þrjár málsgreinar,“ segir hann og bætir við:
„Gerðu bara alvöru kröfur og láttu Kristján Loftsson borga í stað þess að smjaðra fyrir honum.“
Vilhjálmur segir þetta með ólíkindum. „Þú heldur áfram að gjaldfella þig eins og enginn sé morgundagurinn. Engin málefnaleg rök, bara útúrsnúningar, uppspuni og aðdróttanir,“ segir hann. „Staðreyndin er sú að Kristján Loftsson hefur ekki talað við mig í fjölmörg ár, meðal annars eftir að ég fór fyrir hönd félagsmanna minna í dómsmál sem við unnum og skilaði félagsmönnum mínum um 200 milljónum króna. Og nú erum við með annað mál gegn Hval hf. fyrir Landsrétti til að verja réttindi félagsmanna okkar.“
Eiríkur var fastur á sínu: „Í Guðsbænum reyndu að setja hugsanir þínar fram í færri línum. Það nennir enginn að lesa svona "lopa". Þú veist jafnvel og ég að forysta ASÍ hefur löngum verið dragbítur á kjarabætur,“ segír Eiríkur. „Besta dæmið um slíkt er þegar fyrrverandi forseti ASÍ og "hægri hönd hans" mættu á skrifstofu KÍ til að reyna að fá okkur til að hafna launahækkun sem kjarasamningar innibáru.“
Hann biður Eirík ekki um að rugla saman því að verja lífsviðurværi félagsfólks og að smjaðra. „Að fyrrverandi formaður Kennarasambands Íslands skuli grípa til persónulegra aðdróttana af þessu tagi þegar rökin þrýtur er dapurlegt. Svona skrif eiga ekki heima í málefnalegri umræðu. Þau eiga heima í holræsi kommentakerfisins.“
