Páll Rafnar Þorsteinsson, doktor í heimspeki og stjórnarmaður í Evrópuhreyfingunni, bendir á smáþjóðirnar í Evrópusambandinu séu þær ánægðustu með veru sína þar. Þær hafi upplifað að aðild styrki fullveldið.
Í grein á Vísi reifar Páll að nokkuð hafi farið fyrir áhyggjum nei-sinna um að Ísland myndi verða áhrifalítið innan Evrópusambandið með aðeins 6 fulltrúa á Evrópuþinginu.
„Þeim virðist lítil huggun í því að þegar miðað er við höfðatölu hafa smæstu þjóðirnar margfalt fleiri fulltrúa en þær stærstu. Og þau horfa gjarnan fram hjá þeirri augljósu staðreynd að 6 fulltrúar hafa meiri áhrif en enginn,“ segir Páll.
Iðulega gleymist líka að taka með í reikninginn að Ísland fengi rétt eins og önnur aðildarríki eitt sæti í ráðherraráðinu sem tekur þátt í lagasetningu ESB. Það er einmitt sá vettvangur sem ríki nota til þess að verja eigin hagsmuni á meðan hefðbundin flokkastjórnmál ríkja á þinginu.
Það er heldur ekki minnst á dómara við Evrópudómstólinn sem túlka lögin eða sæti í framkvæmdastjórninni og undirbýr og framkvæmir. Sætum er útdeilt á jafnargrundvelli óháð stærð ríkja.
Hvað segir reynslan?
„Það sem vekur meiri furðu er að aldrei er tilgreint hvernig hið meinta áhrifaleysi smáþjóða birtist í reynd. Það er aldrei vísað í dæmi um það hvernig litlar þjóðir eiga að hafa farið halloka gagnvart heimtufrekju stóru aðildarríkjanna,“ segir Páll. „Ekki er mér kunnugt um að þessi beygur byggi á reynslu eða frásögnum af upplifun annarra þjóða. Ef til vill þykir of flókið að spyrja.“
Tölurnar tala hins vegar sínu máli eins og Páll bendir á. Það er að samkvæmt nýjustu mælingu Eurobarometer telja 72 prósent Evrópubúa að heimaland þeirra hafi notið góðs að aðild að ESB.
Þetta er meðaltal allra en Páll reifar sérstaklega hvaða þjóðir það eru sem eru efstar á listanum. Það er þær sem eru ánægðastar með veru sína í sambandinu og telja land sitt hafa notið góðs af því.
Smáþjóðir á jaðrinum ánægðastar
Í efsta sæti er Írland með 93 prósent. Þar á eftir koma Portúgal og Litháen með 92 prósent, þá Lúxemborg og Malta með 91 prósent og Danmörk með 89 prósent. Þar á eftir kemur Spánn, Eistland, Slóvenía, Slóvakía, Finnland og Svíþjóð.
„Tvennt vekur athygli hér: Nær allar þjóðirnar sem upp eru taldar hér að ofan eru fremur eða mjög smáar. Aðeins Spánverjar geta þarna talist stór þjóð á evrópskan mælikvarða,“ segir Páll. „Þarna eru örþjóðirnar Malta og Lúxemborg, sem hvor um sig hefur 6 fulltrúa á Evrópuþinginu, í sérflokki.“
Þarna eru eyþjóðir á jaðrinum, Maltverjar og Írar, og Norðurlönd sem eru menningarlega tengd Íslandi.
Hlutfallið hjá stórþjóðunum sé lægra. Til að mynda 64 prósent á Ítalíu og 58 prósent í Frakklandi. Undir meðaltalinu en samt meirihluti ánægður. Bretar, sem gengu út úr ESB, sjá nú eftir því og vilja aftur inn eftir að hafa uppgötvað að þeir eru orðnir smærri á alþjóðasviðinu, einir en ekki hluti af heild.
Styrkja fullveldið
„Það er einfaldlega ekki trúlegt í þessu ljósi að hagsmunir smáþjóða innan ESB víki kerfisbundið fyrir hagsmunum stærri ríkja. Það er ekki trúlegt að þær séu áhrifalausar en jafnframt svona sælar með sinn hlut. Og það er í hæsta máta ótrúlegt að þær telji sig hafa glatað fullveldinu,“ segir Páll. „Í raun er miklu líklegra að smærri þjóðirnar upplifi einmitt að þær styrki fullveldi sitt með ESB aðild, auki áhrif sín og stækki „heimavöllinn“. Þetta er alveg í samræmi við grundvallarhugmyndina um réttarríki og regluvædd samskipti. Lögin jafna leika. Þau koma í veg fyrir að hinir sterku fari sínu fram í krafti aflsmunar. Í raun ætti ekki að koma neinum á óvart að sameiginlegt regluverk sé einmitt til þess fallið að tryggja hagsmuni smáríkjanna.“
