Héraðsdómur Reykjavíkur hefur dæmt ríkið skaðabótaskylt vegna slælegra vinnubragða lögreglu við rannsókn á líkamsárás fyrir utan Laugarnesskóla vorið 2020.
Maður í kvöldgöngu með hundinn sinn tók eftir því að þremur bílum var lagt fyrir utan skólann. Tók hann þá upp síma sinn og tók mynd af einum bílnum. Veittust þá tveir menn að honum og vildu ná af honum símanum. Var hann sleginn hnefahöggi í andlitið, hann greip um háls árásarmannsins til að verja sig falli og þeir féllu saman niður í jörðina. Mennirnir spörkuðu síðan í hann og spörkin lentu á andliti hans, öxl, vinstri síðu og vinstri ökkla.
Sjá einnig: Árás fyrir utan Laugarnesskóla – Kvöldganga með hundinn endaði með skelfingu
Maðurinn hlaut af árásinni meðal annars rifbeinsbrot, áverka á öxl og baki auk áfallastreituröskunar og var síðar metinn með 18 stiga varanlega örorku.
Vildi miskabætur vegna vinnubragða við rannsókn
Þó að árásarmennirnir væru þrír var aðeins einn þeirra ákærður en tveir sluppu. Maðurinn kenndi þar um slælegri rannsókn lögreglu og stefndi ríkinu.
Rannsókn lögreglu gekk afar hægt. Vitni voru ekki yfirheyrð fyrr en löngu síðar og mörg þeirra einungis í síma. Að lokum var aðeins einn einstaklingur ákærður fyrir árásina, þrátt fyrir að framburður benti til að fleiri hefðu tekið þátt. Sá var sakfelldur fyrir hluta árásarinnar og dæmdur til að greiða stefnanda 300.000 krónur í miskabætur. Hins vegar taldi dómurinn ósannað að hann bæri ábyrgð á öllum áverkum stefnanda og vísaði kröfu um frekari skaðabætur frá.
Stefnandi taldi að annmarkar rannsóknarinnar hefðu orðið til þess að ekki tókst að upplýsa málið með fullnægjandi hætti og að hann hefði því misst raunhæfan möguleika á að fá fullar skaðabætur úr hendi allra árásarmannanna. Hann kvartaði ítrekað yfir seinagangi rannsóknarinnar til lögreglu, nefndar um eftirlit með störfum lögreglu, umboðsmanns Alþingis og loks ríkissaksóknara.
Tókst ekki að sanna orsakasamhengi
Í áliti ríkissaksóknara frá nóvember 2024 var komist að þeirri niðurstöðu að rannsókn lögreglu hefði verið verulega áfátt. Þar kom fram að rannsóknin hefði hvorki verið nægilega ítarleg né framkvæmd innan hæfilegs tíma. Sérstaklega var gagnrýnt að skýrslutökur af vitnum og hugsanlegum sakborningum hefðu tafist um langan tíma og að ákæra hefði verið gefin út áður en rannsókn var fyllilega lokið. Ríkissaksóknari taldi lögreglu og ákæruvald hafa brugðist lögbundnum skyldum sínum.
Á þessum grundvelli höfðaði maðurinn mál gegn íslenska ríkinu. Hann krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu ríkisins vegna þess tjóns sem hann taldi hafa orðið af mistökum lögreglu og ákæruvalds, auk miskabóta vegna þeirrar ólögmætu meingerðar sem hann taldi vinnubrögðin hafa falið í sér.
Stefndi, íslenska ríkið, féllst á að rannsókn málsins hefði dregist óeðlilega og að annmarkar hefðu verið á meðferð þess. Hins vegar byggði ríkið á því að um hefði verið að ræða einfalt gáleysi en ekki stórfellt gáleysi eða ásetning. Þá hélt ríkið því fram að stefnandi hefði ekki sýnt fram á orsakatengsl milli rannsóknarmistakanna og þess fjárhagslega tjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir. Að mati stefnda væri ekki unnt að fullyrða að niðurstaða sakamálsins hefði orðið önnur þótt rannsókn hefði verið betur framkvæmd. Einnig var bent á að stefnandi hefði þegar fengið bætur úr slysatryggingu sinni og ætti enn möguleika á að höfða skaðabótamál gegn öðrum meintum árásarmönnum.
Stórfellt gáleysi
Dómurinn féllst á að rannsókn lögreglu hefði verið mjög ábótavant. Sérstaklega var bent á að rannsókn hefði legið niðri mánuðum saman án skýringa og að tafir á skýrslutökum hefðu verið með öllu óásættanlegar. Dómurinn taldi að lögregla hefði jafnframt brotið reglur um framkvæmd skýrslutaka með því að taka mikilvægar vitnaskýrslur einungis í síma. Þessi vinnubrögð voru talin fela í sér stórfellt gáleysi af hálfu þeirra sem báru ábyrgð á rannsókninni.
Þrátt fyrir þessa harðorðu gagnrýni taldi dómurinn ekki að stefnandi hefði sýnt fram á nauðsynleg orsakatengsl milli rannsóknarmistakanna og þess tjóns sem hann krafðist bóta fyrir. Framburður vitna var talinn svo óljós og misvísandi að ekki yrði fullyrt að fleiri einstaklingar hefðu verið sakfelldir eða að niðurstaða sakamálsins hefði orðið önnur þótt rannsókn hefði verið framkvæmd hraðar og betur. Því þótti ósannað að annmarkar rannsóknarinnar hefðu valdið því að stefnandi missti bætur sem ella hefðu fengist.
Niðurstaða dómsins varð því sú að þótt lögregla og ákæruvald hefðu sýnt af sér alvarlega vanrækslu og stórfellt gáleysi við rannsókn málsins, hefði stefnandi ekki sannað að þessi mistök hefðu valdið því fjárhagslega tjóni sem hann byggði kröfur sínar á. Skilyrði skaðabótaábyrgðar voru því ekki talin uppfyllt og íslenska ríkið var sýknað af kröfum stefnanda.
Dómurinn undirstrikar þannig að jafnvel þótt stjórnvöld hafi brotið gegn lögbundnum skyldum sínum verður sá sem krefst skaðabóta einnig að sýna fram á skýr orsakatengsl milli mistakanna og þess tjóns sem krafist er bóta fyrir.
Ríkið dæmt bótaskylt
Niðurstaða Héraðsdóms Reykjavíkur var sú að annars vegar er ríkið sýknð af kröfu mannsins um að viðurkennd verið skaðabótaskylda þess vegna líkamstjóns sem hlaust af mistökum við rannsókn löreglu og aðkomu ákæruvaldsins að máli þar sem hann varð fyrir líkamstjóni vegna líkamsárásar.
Hins vegar var íslenska ríkið dæmt til að greiða manninum eina milljón króna í miskabætur og tvær milljónir í málskostnað.
Dóminn má lesa hér.
