Hljómsveitin Á móti sól fagnar 30 ára afmæli um þessar mundir og ætlar að halda upp á tímamótin með stórtónleikum í Háskólabíói í október, en í nýjum þætti af hlaðvarpinu Popparasögur rifja meðlimir sveitarinnar, þeir Heimir Eyvindarson og Sævar Þór Helgason, upp þrjátíu ára sögu sem spannar allt frá fyrstu sveitaböllunum, skáldaðan umboðsmann, tilkomu Magna Ásgeirssonar í bandið, vinsældanna í kringum lagið „Spenntur“, 24 íslenskum topplögum, Rockstar SuperNova, dýrustu plötu Íslandssögunnar. Sögunni er hvergi nærri lokið en þeir Heimir og Sævar útiloka ekki að hljómsveitin eigi jafnvel áratugi eftir.
Magnús umboðsmaður
Hljómsveitin var stofnuð árið 1995 og er ekki hægt að segja að stofnmeðlimir hafi átt sér stórbrotna drauma. Heimir og Þórir Gunnarsson bassaleikari höfðu áður verið í sveitaballaböndum og markmið nýju sveitarinnar var einfalt: að fara út, skemmta og fá greitt fyrir vikið.
„Draumurinn var aldrei neitt annað en það að spila á sveitaböllum,“ segir Heimir.
Allt breyttist svo þegar þeir gáfu út lagið „Djöfull er ég flottur“ árið 1996. Lagið var mjög vinsælt og greinilegt að þjóðinni þótti Á móti sól djöfulli flott sveit. Þetta var á tíma þar sem eitt vinsælt lag skipti hljómsveitir, sem voru að reyna að marka sér stað, miklu máli.
„Þegar þú áttir eitt lag þá gastu dálítið farið um landið og fengið inn á staðinn,“ segir Sævar.
En hlutirnir gerðust ekki sjálfkrafa. Síminn hringdi ekki alltaf sjálfur og stundum þurfti Heimir að taka málin í eigin hendur til að næla í gigg og þurfti stundum að fara óhefðbundnar leiðir. Þegar hann hringdi kynnti hann sig ekki alltaf sem meðlim hljómsveitarinnar. Þáttastjórnandi hafði heyrt sögur um þetta og spurði Heimi hvort það væri satt að hann hefði kynnt sig sem Guðmund, umboðsmann hljómsveitarinnar. Heimir viðurkennir, eftir smá umhugsun, að sagan sé sönn.
„Það var annaðhvort Guðmundur eða Magnús,“ segir Heimir sem man ekki alveg hvers vegna hann byrjaði á þessu en skýringin er þó einföld: „Mér fannst þetta eitthvað fyndið sko. Svo bara hélt ég þessu áfram. Það er svona alter ego,“ segir Heimir og bætir við að þegar vertarnir vildu tala við Magnús umboðsmann, eftir að hljómsveitin var komin í hús, urðu þeir jafnan fyrir vonbrigðum enda Magnús umboðsmaður hugarfóstur Heimis, uppspuni frá rótum.
Tveir menn sem reyndust vera Magni
Skömmu eftir að hljómsveitin gaf út sína aðra breiðskífu ákvað söngvarinn að segja þetta gott. Þá hófst leit að eftirmanni og komu margir í prufu en enginn fékk þó giggið. Heimir var með ákveðinn mann í huga sem honum fannst passa fullkomlega í hlutverkið og var það Gunnar Ólason, söngvari Skítamórals. „En hann var þá í vinsælustu hljómsveit landsins,“ segir Heimir og hlær.
Á endanum var þeim sagt frá tveimur mönnum á Austurlandi sem þeir þyrftu nauðsynlega að skoða. Annar þeirra var söngvari í rokkhljómsveit og hinn hafði stokkið inn til að syngja heilt ball með Skítamóral vegna veikinda í hljómsveitinni. Eftir að Heimir fór að grafast fyrir um málið kom fljótlega í ljós að mennirnir tveir voru í raun einn og sami maðurinn, Guðmundur Magni Ásgeirsson, sem Heimir ákvað að bjóða suður á æfingu með hljómsveitinni.
Magni kom þá á æfinguna og fljótt kom í ljós að hann kunni lögin og hafði þann sviðssjarma sem þeir voru að leita að. Ekki tók langan tíma að sjá að þarna var nýi söngvari Á móti sól mættur á svæðið. „Þetta var náttúrulega ótrúlegt lotterí,“ segir Sævar. Magni var innvígður í hljómsveitina í september 1999 og óhætt að segja að hann hafi haft mikil og góð áhrif. „Við vorum náttúrulega ótrúlega heppnir með hann,“ segir Heimir.
Spenntur vinsælt á einni nóttu
Þegar Magni var kominn í hljómsveitina gerðust hlutirnir hratt. Fyrst var það jólalag, svo Þjóðhátíðarlag og svo plötusamningur. Á móti sól var komin í allt annað umhverfi en hún hafði verið í nokkrum árum áður og nú var verið að vinna að plötu þar sem þeir voru farnir að hugsa stærra um lagasmíðar, upptökur og útvarpsspilun.
Lagið Spenntur varð fyrsta stóra lagið í þessum nýja kafla og hafði sveitin haft trú á því frá upphafi. Lagið samdi Einar Bárðason en strákarnir hlustuðu á rúmlega 70 hugmyndir frá Einari áður en þeir heyrðu það sem seinna varð að laginu Spenntur.
Þegar lagið kom út reyndust strákarnir sannspáir en í minningunni virtist lagið hafa slegið í gegn á einni nóttu. Hljómsveitin fór til Noregs á föstudegi til að spila á Þorrablóti Íslendinga í Osló og þegar þeir komu heim á mánudegi var lagið orðið eitt það allra vinsælasta á landinu og er enn í dag eitt ástsælasta íslenska lagið frá hinu svokallaða aldamótatímabili.
Eftir að hafa gefið út tvær vinsælar plötur eftir aldamótin ákváðum strákarnir að breyta um stefnu. Þeir höfðu fengið hugmynd sem byggði að hluta á plötu frá Bítlavinafélaginu sem heitir 12 íslensk bítlalög. Þeir settust því niður saman og skrifuðu hugmyndir að misgömlum íslenskum dægurperlum sem þeir höfðu áhuga á að taka upp. Eftir þessa vinnu var niðurstaðan 12 íslensk topplög.
Platan sló heldur betur í gegn og seldist upp fyrir jólin þrátt fyrir að hafa aðeins komið út í byrjun desember. Síðasta eintakið seldist á Þorláksmessu og viðurkenna strákarnir að salan hefði líklega orðið töluvert meiri hefðu fleiri eintök verið í boði, enda voru þeir ákafir í markaðssetningu og sölu. „Við gengum bara á milli fólks í búðinni og settum diska í körfuna hjá þeim,“ segir Sævar og hlær.
Ári síðar kom svo út platan Hin 12 topplögin og niðurstaðan varð sú sama. Platan naut gríðarlegra vinsælda og lögin á báðum plötunum lifa enn góðu lífi á tónleikaprógrammi sveitarinnar. Þeir voru þó ekki tilbúnir að taka öll íslensk og setja sinn stimpil á það. Sum lög voru einfaldlega látin eiga sig. „Við snertum ekki á neinu eftir Magnús Eiríksson,“ segir Heimir í Popparasögum. „Við erum ekkert að fara að taka Ég er á leiðinni. Það er ekkert hægt að gera það neitt betur.“
Magni í RockStar SuperNova
Árið 2006 kom símtalið sem breytti öllu að svo stöddu, en Magna var boðið í prufur fyrir sjónvarpsþáttinn RockStar SuperNova. Ekki stóð til að Magni myndi hætta í hljómsveitinni heldur ætlaði hann einfaldlega að fara í prufu og sjá hvað gerðist. Magni flaug í gegnum prufuna, eins og frægt er orðið, og flaug svo til Bandaríkjanna.
Skyndilega var erfitt fyrir restina af sveitinni að vita hver staðan væri. Samskipti voru takmörkuð í kringum gerð þáttanna og Á móti sól þurfti að halda áfram án söngvarans, enda búin að bóka sig víða. „Við vorum bókaðir á Humarhátíð og Þjóðhátíð í Vestmannaeyjum og á Sjómannadagsballið á Patreksfirði,“ segir Heimir.
Það þýddi ekkert annað en að halda áfram og svo sneri Magni aftur heim, þar sem 8 þúsund manns tóku á móti honum í Smáralind ásamt Á móti sól sem kom þar fram með honum. Upplifði hljómsveitin allt í einu að hennar eigin söngvari væri nú orðinn hluti af stærra ævintýri en hún hafði nokkurn tímann getað séð fyrir sér.
Sævar og Heimir viðurkenna að þeir hafi þarna ekki vitað hvernig framhaldið yrði eða hvernig Magni ætlaði að nýta sér þetta stóra tækifæri sem hann hafði fengið eftir velgengnina í þáttunum. En þegar Magni sneri til baka þurfti enginn að efast um neitt lengur því svar hans var einfalt: „Hann sagði bara: Ég ætla bara að spila áfram með ykkur,“ rifjar Heimir upp.
Á sama tíma og Magni heillaði heiminn í sjónvarpinu voru aðrir í hljómsveitinni með plötu í vinnslu í Danmörku. Þar kom upp nokkuð sérstakt vandamál. Vegna aðstæðna var þarna enginn til staðar til að syngja inn á upptökurnar, en strákarnir dóu ekki ráðalausir heldur sungu bara sjálfir. Það gekk svo vel að seinna þegar Magni heyrði þessi nokkur lög sem þeir höfðu tekið upp sagði hann beinskeyttur: „Voruð þið í alvörunni að eyða peningunum okkar í þetta?“ segir Sævar og hlær.
Þessi plata varð síðan eitt stærsta verkefni sem Á móti sól hafði tekið sér fyrir hendur. Þeir fóru í tvær ferðir til Danmerkur til að taka upp og kostnaðurinn varð mikill, svo mikill að þeir hafa sjálfir lýst plötunni sem dýrustu plötu Íslandssögunnar.
Afmælistónleikarnir og framtíðin
Í dag er Á móti sól ekki lengur hljómsveit sem þarf að fylla hverja helgi af sveitaböllum. Meðlimirnir eru flestir með vinnu og önnur verkefni í gangi. Tónlistin fær að eiga sinn stað þegar þeir koma saman en þeir hafa þó haldið áfram að taka upp nýtt efni og skapa og það virðist vera sá hluti sem þeir hafa mest gaman af í dag.
Þeir keyra líka stundum saman á milli staða, eins og þegar þeir fara norður til að spila, þótt það sé ekki endilega einfaldasta leiðin. „Við viljum keyra af því að þetta er bara quality time,“ segir Sævar og bætir við að um sé að ræða hálfgerðan sálfræðitíma að sitja saman í bíl.
Nú er svo komið að þrjátíu ára afmælinu verður fagnað með tvennum tónleikum í Háskólabíói dagana 16. og 17. október þar sem sveitin fær til liðs við sig fleiri tónlistarmenn og söngvara. Þetta verður því ekki sama uppsetning og á venjulegu giggi, heldur eins konar viðhafnarútgáfa af Á móti sól.
Það er ljóst að það er ekkert einfalt að vera fimm manns saman í hljómsveit í þrjá áratugi. Fólk hefur ólíkar skoðanir, ólíka persónuleika og ólíkar hugmyndir um hvert eigi að fara næst. Þeir hafa samt haldið þessu saman. „Við erum í grunninn bara mjög góðir vinir og bara traustir vinir,“ segir Sævar.
Þeir útiloka ekki að Á móti sól verði enn starfandi eftir tuttugu ár og haldi þá upp á 50 ára afmæli en þeir eru heldur ekki að reyna að ákveða það núna. „Ef við hættum á morgun eða eftir tónleikana í Háskólabíói þá er það líka bara allt í lagi,“ segir Heimir. Það yrði þá ákvörðun sem þeir tækju saman og enginn færi fúll út úr hljómsveitinni.
Eftir þrjátíu ár virðist það skipta meira máli að sambandið haldist gott en að hljómsveitin verði endilega að halda áfram að eilífu. „Ég hef engar áhyggjur af framtíðinni. Við höfum bara alltaf haft gaman af þessari vitleysu. Því meiri vitleysa, því betra,“ segir Heimir að lokum.
