Fókus

Hinsegin dagar: Áhrifafólk fagnar sigrum í mannréttindabaráttu

Mynd

Hinsegin dagar standa nú yfir á Íslandi þar sem samfélagið fagnar þeim stóru áföngum sem náðst hafa í réttindabaráttu hinsegin fólks á undanförnum áratugum. Íslenska þjóðin á fjölda ötulla og landsþekktra einstaklinga úr röðum samkynhneigðra sem hafa náð langt á sínum starfsvettvangi. Með störfum sínum, sýnileika og virkri þátttöku í samfélagsumræðunni hafa þeir lagt mikið af mörkum til mannréttinda og dýpkað skilning á fjölbreytileikanum.

Á síðustu árum hefur þessi hópur áhrifafólks verið sérstaklega áberandi hver á sínu sviði. Virk þátttaka hinsegin fólks á Íslandi er mikilvæg í því að byggja upp öflugt samfélag, dýpka umræðuna og sýna hversu breiður og ólíkur hópur hinsegin fólk er í raun og veru.

Tekið skal fram að þessi listi er engan veginn og langt því frá tæmandi yfir þá sem markað hafa spor í baráttuna heldur eru hér tilgreind dæmi um mikilvægar fyrirmyndir. 

Hörður Torfason er þjóðþekkt söngvaskáld og var fyrstur manna hér á landi til að koma opinberlega út úr skápnum, sem hann gerði í blaðaviðtali, en þá var hann orðinn landsþekktur fyrir tónlist sína. Hörður var á meðal stofnenda Samtakanna '78 og hefur sinnt mannréttindabaráttu og þjóðfélagsbaráttu af miklum krafti áratugum saman. Hann var hugmyndasmiður Búsáhaldabyltingarinnar í kjölfar bankahrunsins. 

Þorvaldur Kristinsson er rithöfundur, bókmenntafræðingur og einn af upphafsmönnum réttindabaráttu samkynhneigðra á Íslandi. Sem einn af stofnendum Samtakanna '78 og fyrrverandi forseti Hinsegin daga hefur hann um áratugaskeið notað fræðileg skrif, menntun og sagnaritun til að dýpka mannréttindaumræðuna og hann heldur áfram að vera mikilvæg rödd í að miðla sögunni til yngri kynslóða.

Ugla Stefanía Kristjönudóttir Jónsdóttir hefur verið leiðandi í baráttu trans fólks og látið kveða að sér jafnt erlendis sem innanlands á þeim vettvangi. Hún kom út úr skápnum sem trans árið 2010 og var þá ein yngsta manneskjan á Íslandi til að ganga í gegnum læknisfræðilegt kynstaðfestingarferli. Árið 2024 var hún kjörin í oddvitasæti á lista Pírata í Norðvesturkjördæmi til alþingiskosninga. Hún hlaut fræðslu- og vísindaviðurkenningu Siðmenntar árið 2015 og var á lista BBC, 100 Women, árið 2019.

Þorbjörg Þorvaldsdóttir er fyrrverandi formaður Samtakanna '78 og hefur verið áberandi og beinskeytt rödd í réttindabaráttunni á síðustu tveimur árum. Hún hefur beitt sér í opinberri umræðu, sérstaklega þegar kemur að lagalegri vernd og vörnum gegn hatursorðræðu.

Hanna Katrín Friðriksson er atvinnuvegaráðherra og þingmaður Viðreisnar. Hanna Katrín hefur átt sæti á Alþingi til margra ára og verið mjög áberandi í stórum samfélagsmálum, auk þess að hafa haft forystu inn á þingi fyrir lagasetningu sem bannar bælingarmeðferðir og barist ötullega fyrir dýravelferð.

Sævar Þór Jónsson hæstaréttarlögmaður og rithöfundur er einn af þekktari málflytjendum landsins sem hefur verið áberandi síðustu ár fyrir vinnu sína í flóknum dómsmálum. Hann er samhliða því verið öflugur samfélagsrýnir og stjórnarformaður Hugarafls þar sem hann hefur unnið dyggilega að því að byggja upp öflugt starf til stuðnings viðkvæmum hópum samfélagsins, jafnframt því að vera sýnileg hinsegin fyrirmynd.

Katrín Oddsdóttir er mannréttindalögmaður og hefur verið mjög áberandi í opinberri umræðu og réttindabaráttu minnihlutahópa á Íslandi. Katrín hefur verið öflug í að beita  sér sérstaklega fyrir mannréttindum, umhverfisvernd og dýravernd.

Sigursteinn Másson rithöfundur og rannsóknarblaðamaður, höfundur landsþekktra þátta um sönn sakamál, var formaður Geðhjálpar og hefur átt stóran þátt í að opna samfélagsumræðuna og vekja athygli á málefnum tengdum geðheilbrigði á Íslandi. Hann er jafnframt þekktur fyrir störf sín á vettvangi dýraverndar og hefur lengi verið áberandi og virt hinsegin fyrirmynd.

Kristín Eysteinsdóttir er rektor Listaháskóla Íslands og fyrrverandi leikhússtjóri Borgarleikhússins og var hún fyrsta opinberlega samkynhneigða konan til þess að gegna þeirri stóru ábyrgðarstöðu í íslensku leikhúslífi. Hún hefur verið áberandi talsmaður menntunar, lista og jafnréttis í samfélaginu og er ötull og sýnilegur brautryðjandi innan menntakerfisins og menningarlífsins.

Baldur Þórhallsson stjórnmálafræðiprófessor við Háskóla Íslands vakti mikla athygli með sögulegu forsetaframboði sínu árið 2024. Með áframhaldandi virkri þátttöku í háskólasamfélaginu og þjóðfélagsumræðunni hefur hann ásamt eiginmanni sínum, Felix Bergssyni, verið mjög sýnilegur fulltrúi hinsegin fólks í æðstu lögum samfélagsins.

Pétur Björgvin Sveinsson starfar sem aðstoðarmaður þingflokks Viðreisnar á Alþingi ásamt því að vera varaþingmaður flokksins. Hann hefur á síðustu tveimur árum verið virkur í bæjarstjórnarpólitíkinni í Kópavogi og sinnir mikilvægu skipulags- og stefnumótunarstarfi í stjórnmálum dags daglega.

Páll Óskar Hjálmtýsson er ástsæll tónlistarmaður sem hefur verið táknmynd hinsegin samfélagsins á Íslandi í rúma þrjá áratugi. Hann heldur áfram að draga vagninn á Hinsegin dögum og notar rödd sína reglulega til að hvetja til samstöðu, kærleika og óbugandi stolts í mannréttindamálum.

Á Hinsegin dögum er fagnað unnum sigrum í réttindabaráttu þar sem áhrifafólk úr röðum samkynhneigðra sýnir fram á mikilvægi virkrar þátttöku í uppbyggingu öflugs samfélags. Með sýnileika sínum og faglegri þátttöku á ólíkum sviðum dýpka þessir einstaklingar skilning á fjölbreytileika og mannréttindum, og sýna að faglegur metnaður og samfélagsleg ábyrgð haldast í hendur.