Það eru 20 skipulagðir glæpahópar starfandi á Íslandi, hópar sem í eru bæði Íslendingar og útlendingar og starfa í fleiri en einu landi. Mikilvægt er að sameina lögregluembætti, fækka þeim og efla, m.a. til að lögreglan geti ráðið við þessa nýju stöðu. Stefnt er á þrjú lögregluumdæmi í landinu, eitt öflugt sameiginlegt embætti fyrir höfuðborgarsvæðið og Suðurnes þar sem þorri þjóðarinnar býr og 80% afbrota eru framin. Úti á landi verða þá tvö öflug embætti sem miðast við aðstæður og þarfir þar. Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir, dómsmálaráðherra, er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Eyjunnar.
Hægt er að hlusta á brot úr þættinum hér:
Það er mikið að gerast í þínu ráðuneyti. Þú ert búin að sameina sýslumannsembættin. Þú ert farin að horfa á lögregluna. Þar ætlarðu að sameina en þú ætlar ekki að ganga eins langt.
„Nei, ég ætla ekki að ganga eins langt. En svo það sé sagt, þá var það alveg sjónarmið sem heyrðist þegar við fórum að skoða þetta að fara bara í eitt embætti. Þetta fer í raun og veru í þennan stað að þegar ég kem hérna inn í ráðuneytið, þetta er ákall innan lögreglunnar sjálfrar og þetta er alls ekki nýtt samtal.
En ég setti á fót svona stýrihóp til að greina sviðsmyndir og þar sat bara það fólk sem er best til þekkir, formaður Lögreglustjórafélagsins, formaður Landssambands lögreglumanna, ríkislögreglustjóri og svo tveir úr ráðuneytinu. Niðurstaðan var að leggja til þrjú embætti. Þau eru níu í dag og það er auðvitað fjandi mikið í ekki stærra landi. Það sem ég er að horfa á er svolítið að við erum að horfa á stórkostlega breytt landslag afbrota í landinu. við erum að díla við það að hér á landi liggja fyrir skráningar og greiningar ríkislögreglustjóra um að 20 glæpahópar í landinu.“
Þetta er bara skipulögð glæpastarfsemi.
„Skipulögð glæpastarfsemi, skipulagðir brotahópar. Þeir eru blandaðir þannig, þetta eru Íslendingar og útlendingar, en allir eiga eiginlega sameiginlegt að þeir starfa innanlands og utan, það er að segja þvert yfir landamæri. Þá þurfa lögregluembættin að hafa burði, getu og stærðina í það að taka þetta. Þessu til viðbótar búum við í landi þar sem er viðvarandi almannavarnaástand, ferðaþjónusta hefur sprungið út og þannig viljum við auðvitað hafa það, að hún sé í blóma, en mikill aukinn fjöldi manns á landinu öllu og svo þessi viðbótarbreyta. Þannig að ég er ekkert feimin við að segja það.
Ég er ekki síst að horfa á þetta með landslag afbrota, að lögreglan sé sterkari í krafti stærðar sinnar. Þannig að jú, það kemur örugglega einhver hagræðing út úr þessu. En leiðarstefið hér er ekki eins og með sýslumennina þar sem ég var bara blákalt að lýsa því yfir að það ætti að fækka svona yfir höfuð, heldur að horfa til þess hvernig löggan í landinu geti náð fram besta mögulega árangri gagnvart hópum sem eru vaxandi og hafa fengið óþarflega mikinn vinnufrið að mínu mati.“
Já, það er náttúrlega klárt mál að þetta breytta ástand, það kallar á öðruvísi viðbúnað, öflugri viðbúnað en áður. Mig langar svona þessu tengt, þá hafa komið upp mál. Nú er ég ekki að hugsa um eitthvað eitt tiltekið mál eða neitt svoleiðis en það hafa komið upp mál þar sem hafa verið gerðar athugasemdir við vinnubrögð lögreglu og þá held ég að vinnureglan sé sú að það er fengið annað lögregluembætti til að fara yfir það ef tilefni er til rannsóknar. Er það kannski ein ástæða þess að það er ekki skellt saman í eitt lögregluembætti, að það myndi flækja slíka stöðu?
„Svo erum við auðvitað með þessa nefnd, nefnd um eftirlit með störfum lögreglu og þar er ég búin að skipa nýjan formann, mjög öflugan lögfræðing, Margréti Einarsdóttur. Og ég sé að sú nefnd er að nálgast sín verkefni af mikilli ábyrgð. Ég var líka bara að horfa raunsætt á málin með það hver var meðgöngutími sýslumannsfrumvarpsins? Ég var heppin að þetta tók mig ár að ná þessu í gegn. Þetta var heldur ekki nýtt samtal. Að leggja svona fram hugmynd að fara úr níu embættum strax niður í eitt. Ég veit ekki satt að segja hvaða viðtökur það hefði fengið.
En þarna náum við því fram að vera með tvö stór og sterk umdæmi í landsbyggðunum og svo þetta samkvæmt hugmyndinni sameinað embætti Suðurnesja og höfuðborgarinnar. Það er auðvitað ekki sérstaklega stórt að stærð en á þessu svæði eru svona 80% allra hegningarlagabrota á landinu.“
Já og hátt í 80% þjóðarinnar.
„Hátt í 80% þjóðarinnar. Og það er líka annað, það er innbyrðis munur á verkefnunum þegar maður skoðar umdæmin í dag. Sumir eru endalaust að fást við einmitt þetta almannavarnaástand. Svo ertu með stað kannski eins og Seyðisfjörð fyrir austan þar sem þetta byggir auðvitað mikið á því hver skipaumferðin er og geta haldið uppi vakt gagnvart landamærum þar, ferðaþjónustu og annað en líka náttúruvár.
Akureyri þar sem þú ert dálítið með stóra og þétta byggð, mikla ferðaþjónustu og því miður, aukinn þunga í alvarlegri afbrotum. Þannig að þessi hópur skoðaði það líka út frá þessum gleraugum. Ekki bara hver er íbúafjöldinn á hverjum stað heldur hvað þarf til að koma til þess að umdæmin séu síðan líka sín á milli, jafnvíg að getu og burðum.“
