Stjórnarandstöðuþingmenn og hjálparkokkar þeirra halda uppi stöðugum úrtölum og hræðsluáróðri um ástandið á Íslandi og gefa til kynna að illa gangi í atvinnulífinu, efnahagsmálin reki á reiðanum og hér sé allt á leiðinni til fjandans í boði ríkisstjórnar Kristrúnar Frostadóttur. Með ólíkindum er að heyra tóninn frá Samtökum atvinnulífsins þar sem fyrrum formaður Sjálfstæðisflokksins er gegninn aftur pólitískt og tekinn til við að stjórna sínum gamla flokki af hliðarlínunni með sífelldum árásum á núverandi ríkisstjórn. Hann lýsir miklum áhyggjum af þróun efnahagsmála, talar með mærðartóni og situr upp þyngslalegan svip þegar hann kemst í fjölmiðla.
Bjarni Benediktsson er greinilega búinn að gleyma því hvernig hann skildi við stjórnmálin fyrir tæpum tveimur árum þegar kjósendur spörkuðu þáverandi ríkisstjórn langt út í móa. Þannig þurrkaðist flokkur fyrrum forsætisráðherra, Katrínar Jakobsdóttur, alveg út af þingi, Framsókn tapaði átta þingsætum og Sjálfstæðisflokkur Bjarna fór niður í 19 prósent fylgi, hið minnsta í sögunni. Bjarni sagði þá af sér, að sjálfsögðu, enda ekki sætt lengur.
En ekki leið á löngu þar til hann taldi við hæfi að hefja pólitíska skothríð úr launsátri að nýju. Að formaður og forysta Samtaka atvinnulífsins skyldu taka það í mál að veita honum skjól hjá sér til þessa er alvarlegt mál og verðugt rannsóknarefni.
Orðið á götunni er að þrátt fyrir róg og úrtölur stjórnarandstöðunnar og bandamanna hennar í Borgartúni 35 sé staðreyndin sú að íslenskt atvinnulíf gengur mjög vel um þessar mundir. Engin viti borin rök eru fyrir að halda öðru fram. Góðar fréttir komast því miður ekki að í nægum mæli því að andstæðingum ríkisstjórnarinnar liggur ávallt á að bera út óhróður sinn og komast ætíð að með það í fjölmiðlum. Í sumum þó meira en í öðrum!
Lítum á staðreyndir varðandi helstu atvinnugreinar þjóðarinnar:
- Ferðaþjónustan er sú atvinnugrein sem hefur vaxið mest og hraðast á síðustu 15 árum og skilar nú mestum gjaldeyristekjum í þjóðarbúið. Eftir hrunið gegndi atvinnugreinin lykilhlutverki í endurreisn þjóðarbúsins með hraðri uppbyggingu, fjárfestingum og mikilli atvinnusköpun samhliða því sem straumur erlendra ferðamanna til landsins jókst ár frá ári og er nú nálægt 2,5 milljónum ferðamanna á ári hverju og hefur tífaldast. Þessi mikli fjöldi hefur kallað á mikla uppbyggingu af hálfu hins opinbera, einkum í samgöngukerfi landsmanna sem nú glímir við 600 milljarða innviðaskuld sem síðasta ríkisstjórn skildi eftir sig. Myndarlegar fjárfestingar hafa einkennt greinina, eins og til dæmis á sviði hótelbygginga og baðlóna. Hver stórbyggingin á fætur annarri hefur risið bæði á höfuðborgarsvæðinu og úti á landi. Sama gildir um baðlónin sem verða sífellt mikilvægri og öflugri. Þessar miklu fjárfestingar bera vott um mikla grósku í þessari arðsömu og mikilvægu atvinnugrein. Vonir standa til að fjöldi ferðamanna sem heimsækja Ísland á árinu 2026 verði svipaður og í fyrra.
- Hátækniiðnaður skilar Íslendingum orðið næst mestum gjaldeyristekjum allra atvinnugreina. Mikill vöxtur hefur verið í greininni, meðal annars vegna fjárfestinga í gagnaverum sem ekkert lát er á uppbyggingu á. Ný hátæknifyrirtæki hafa haslað sér völl og hin eldri eru á góðri siglingu. Vænta má áframhaldandi uppgangs í greininni.
- Sjávarútvegurinn gengur betur á Íslandi en oftast áður. Verð á afurðum erlendis hefur verið mjög gott og markaðir eru áfram traustir. Mikil framþróun er í greininni og aukin fullvinnsla. Í fyrra voru veiðigjöld hækkuð og olli það fimm vikna málþófi stjórnarandstöðunnar á Alþingi sem lét sægreifa og samtök þeirra spila með sig. Þá var sagt að svartnætti væri fram undan og ekki mætti vænta góðrar afkomu í greininni og engra fjárfestinga. Reynslan sýnir að sjaldan hafa góð og vel skipulögð sjávarútvegsfyrirtæki gengið betur en nú. Dæmi um það er öflugasta sjávarútvegsfyrirtæki landsins, Brim, sem gerði sér lítið fyrir og keypti Lýsi hf. í heilu lagi fyrir 20 milljarða króna. Tilkynnt var um kaupin skömmu eftir að málþófinu á Alþingi lauk sumarið 2025. Síðan berast nú góðar fréttir af hækkaðri ráðgjöf varðandi makrílveiðar, eða um 102 prósent og einnig veruleg aukning vegna kolmunna og síldar. Það er áframhaldandi uppgangur í sjávarútvegi og mjög góð afkoma.
- Álverð á heimsmarkaði hefur hækkað um tugi prósenta sem bætir afkomu íslensku álveranna til muna. Það sem meira er, raforkuverð frá Landsvirkjun og öðrum raforkuframleiðendum hækkar vegna þessa þar sem orkuverðið er tengt heimsmarkaðsverði á áli að hluta. Í álframleiðslunni er einnig uppgangur.
- Mikill kraftur er í uppbyggingu glæsilegra landeldisfyrirtækja þannig að útflutningur á laxi frá landeldisfyrirtækjum vex jafnt og þétt með hverjum mánuðinum. Verulega er farið að muna um þessa atvinnugrein og hún er traust og komin til að vera. Um landeldið ætti að ríkja sátt sem því miður verður seint sagt um rekstur sjókvíaeldis sem verður fyrir mikilli og viðbúinni gagnrýni frá náttúruverndarsinnum og ekki síst þeim sem láta sig varða þróun villta laxastofnsins við Ísland.
- Ekki er að sjá annað en góður gangur sé í rekstri verslunar-og þjónustufyrirtækja, ef marka má tölur sem birtast um afkomu þeirra. Það á ekki síst við um þau sem selja nauðsynjavöru, matvörur og olíuvörur til fyrirtækja og almennings. Fremur er horft til þess að fyrirtækin hafi ekki lagt nægilegt af mörkum til að hamla gegn verðbólgu með því að halda aftur af óþarfa verðhækkunum eins og heitið var við síðustu kjarasamninga.
- Ekki þarf að hafa mörg orð um rekstur og afkomu banka, vátryggingafélaga og annarra fjármálafyrirtækja.
Í langflestum tilvikum mala þessi fyrirtæki gull.
Orðið á götunni er að rekstur flestra helstu atvinnugreina landsins gangi mjög vel. Vitanlega er unnt að benda á dæmi þar sem eftirspurn eftir vörum og þjónustu er ekki í samræmi við væntingar þeirra sem reka fyrirtækin. Það á t.d. við um byggingariðnað íbúðabygginga. Þar hafa ýmsir verið of bjartsýnir og þurfa að vinna úr stöðu sem þeir áttu ekki von á. Það er alltaf þannig að þeir sem bjóða vörur og þjónustu verða að meta aðstæður með viðunandi hætti svo þeir baki sér ekki vandræði.
Í ljósi þessarar góðu, og víða mjög góðu stöðu, helstu atvinnugreina landsins er engin ástæða til að reyna að tala niður þessa góðu stöðu af pólitískum ástæðum. Það er ósanngjarnt og ómerkileg vinnubrögð sem eru þeim stjórnmálamönnum og fylgifiskum þeirra, sem það stunda, einungis til minnkunar því að jákvæðar staðreyndir blasa við.
Því er vægast sagt grátbroslegt að lesa í Morgunblaðinu, haft eftir Óla Birni Kárasyni,sem um tíma átti sæti á Alþingi fyrir Sjálfstæðisflokkinn, að allt væri í kalda koli vegna hinnar vondu ríkisstjórnar sem tók til við að moka flórinn eftir vinstri stjórn Katrínar Jakobsdóttur í lok árs 2024: „Núverandi ríkisstjórn er að skrúfa fyrir súrefnið, skrúfa fyrir súrefni til heimila og skrúfa fyrir súrefni til fyrirtækja.“
Orðið á götunni er að Óli Björn Kárason hafi algerlega losnað úr öllum tengslum við samfélag Íslendinga eftir að hann datt út af Alþingi í lok árs 2024. Gott að það dróst ekki lengur!
